Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 71

Devanagari script

कालेन गच्छता तस्य संजातो विग्रहो महान् । देवाः किं मे करिष्यंति विष्णुना किं प्रयोजनम्

Transliteration

kālena gacchatā tasya saṃjāto vigraho mahān | devāḥ kiṃ me kariṣyaṃti viṣṇunā kiṃ prayojanam

Translation

కాలము గడచినకొద్దీ అతని దర్పబలం మహత్తుగా పెరిగింది. అతడు అన్నాడు—“దేవులు నాకేమి చేయగలరు? నాకు విష్ణువు ఎందుకు?”

Word by Word

• कालेन: with time / as time (passed)
• कालेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• गच्छता: passing / going
• गच्छता: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गच्छत् (कृदन्त)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ); पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कालेन सह विशेषणम्

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• संजातः: arose / was born
• संजातः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + जन् (धातु) → संजात (कृदन्त)
• Form: सम्+जन्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विग्रहः: body / form
• विग्रहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महान्: great
• महान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मे: for me / to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम; चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन (enclitic)

• करिष्यन्ति: will do
• करिष्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: धातु: कृ; लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• विष्णुना: by/with Viṣṇu
• विष्णुना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• प्रयोजनम्: use / need / purpose
• प्रयोजनम्: Karma/Prashna (Object queried)
• Type: Noun
• Root: प्रयोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Hiraṇyakaśipu (deduced: boastful rhetorical questions)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A towering daitya, swollen with pride as time passes, dismisses Devas and Viṣṇu; the atmosphere is tense, foreshadowing divine intervention.

Characters & Entities

• Hiraṇyakaśipu
• Devas
• Viṣṇu
• Time (Kāla)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Time magnifies inner tendencies; when arrogance matures into contempt for the divine, destruction follows as a dharmic consequence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within the Vastrāpathakṣetra Māhātmya of Prabhāsa Khaṇḍa, where sacred-place narration transmits enduring dharma through exemplars.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.