Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

Devanagari script

दैत्यानां भुवनं सर्वं संपूर्णेऽस्मिन्भविष्यति । असावतिशयः कोऽपि प्रारब्धो यज्ञकर्मणि । द्विजातिभ्यो मया देयं येन यद्याच्यते स्वयम्

Transliteration

daityānāṃ bhuvanaṃ sarvaṃ saṃpūrṇe'sminbhaviṣyati | asāvatiśayaḥ ko'pi prārabdho yajñakarmaṇi | dvijātibhyo mayā deyaṃ yena yadyācyate svayam

Translation

ఈ యజ్ఞం సంపూర్ణమైతే దైత్యుల సమస్త లోకం పూర్తిగా స్థిరపడుతుంది. ఈ యజ్ఞకర్మలో ఏదో అసాధారణమైన మహా ప్రయత్నం ప్రారంభమైంది. అందువల్ల ఏ ద్విజుడు నన్ను ఏది అడిగినా, నేను స్వయంగా దానమివ్వవలసిందే.

Word by Word

• दैत्यानाम्: of the Daityas
• दैत्यानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• भुवनम्: world/realm
• भुवनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सर्वम्: entire
• सर्वम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘भुवनम्’ विशेषण

• संपूर्णे: when complete / in completion
• संपूर्णे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + पूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘अस्मिन्’ विशेषणभावे

• अस्मिन्: in this (when this is complete)
• अस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम

• भविष्यति: will become / will be
• भविष्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• असौ: this/that (he/this)
• असौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• अतिशयः: excellence / extraordinary result
• अतिशयः: Pratijna/Subject-complement (प्रत्ययार्थ)
• Type: Noun
• Root: अतिशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कः: what? / which?
• कः: Prashna (प्रश्न)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• अपि: even / also
• अपि: Nipata (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्भावना/समुच्चय/अप्यर्थ (particle: even/also)

• प्रारब्धः: begun
• प्रारब्धः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + रभ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘आरब्धः’

• यज्ञकर्मणि: in the sacrificial rite
• यज्ञकर्मणि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष (यज्ञस्य कर्म)

• द्विजातिभ्यः: to the twice-born (Brahmins etc.)
• द्विजातिभ्यः: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: द्विजाति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), बहुवचन

• मया: by me
• मया: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• देयम्: should be given
• देयम्: Vidhi (विधि)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) + यत् (कृदन्त)
• Form: कृत्य-प्रत्यय (यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विधेय/कर्तव्य अर्थ (to be given)

• येन: by which / whereby
• येन: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सम्बन्ध/हेतु अर्थे

• यत्: whatever
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; यद्-शब्दः (relative)

• याच्यते: is asked/begged for
• याच्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: याच् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद, कर्मणि प्रयोग (passive)

• स्वयम्: personally / himself
• स्वयम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मार्थक (oneself)

Speaker

Unspecified (context: a ruler/patron speaking about fulfilling dāna in a yajña)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (frame)

Visual Art Cues

Scene: Bali reflects on the stakes: completion of the rite will consolidate Daitya sovereignty; he resolves to grant any request of the twice-born, foreshadowing Vāmana’s approach.

Characters & Entities

• Daitya
• Dvijāti
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A vowed giver must honor dāna to the twice-born during yajña, because dharma is safeguarded by truthfulness and generosity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpatha-kṣetra within the Prabhāsa region, presented as a sacred setting where yajña and dāna gain heightened spiritual potency.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna to dvijātis (brāhmaṇas) according to what is requested, as part of sustaining and completing a yajña.