Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 92

Devanagari script

वस्त्रापथे भवं पूज्य हरिं रैवतके गिरौ । इन्द्रेश्वरं प्रतिष्ठाप्य संप्राप्तः स्वनिकतनम्

Transliteration

vastrāpathe bhavaṃ pūjya hariṃ raivatake girau | indreśvaraṃ pratiṣṭhāpya saṃprāptaḥ svanikatanam

Translation

వస్త్రాపథంలో భవుడు (శివుడు)ను పూజించి, రైవతక గిరిపై హరిని ఆరాధించి, ఇంద్రేశ్వరాన్ని ప్రతిష్ఠాపించి తన స్వనికేతనానికి చేరెను।

Word by Word

• वस्त्रापथे: at Vastrāpatha (place)
• वस्त्रापथे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वस्त्रापथ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-सम्भाव्यः (वस्त्राणां पथः/वस्त्र-नामकः पथः); पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचनम्

• भवम्: Bhava (Śiva)
• भवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; शिवनाम

• पूज्य: having worshipped
• पूज्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) → पूज्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund) ‘having worshipped’ (poetic variant of पूज्य/पूज्यत्वा usage)

• हरिम्: Hari (Vishnu)
• हरिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचनम्

• रैवतके: on Raivataka (mountain)
• रैवतके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रैवतक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचनम्

• गिरौ: on the mountain
• गिरौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचनम्

• इन्द्रेश्वरम्: Indreśvara (name of the deity/linga)
• इन्द्रेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (इन्द्रस्य ईश्वरः/इन्द्रेश्वर-नाम); पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचनम्

• प्रतिष्ठाप्य: having installed
• प्रतिष्ठाप्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-स्था (धातु) → प्रतिष्ठाप्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund) ‘having installed/established’

• संप्राप्तः: reached/returned
• संप्राप्तः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-आप् (धातु) → संप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; कर्तरि-प्रयोगे ‘returned/arrived’

• स्वनिकतनम्: his own abode
• स्वनिकतनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + निकतन (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (स्वं निकतनम्); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचनम्

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator, likely Sūta/Lomaharṣaṇa continuing the Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha; Raivataka-giri; Indreśvara (liṅga)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim worships Śiva at Vastrāpatha, then ascends Raivataka to worship Hari; afterward he consecrates an Indreśvara liṅga and departs, the landscape linking shrine, hill, and consecration site.

Characters & Entities

• Bhava (Śiva)
• Hari (Viṣṇu)
• Raivataka (mountain)
• Vastrāpatha (tīrtha/kshetra)
• Indreśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is fulfilled through reverent worship and establishing dharmic worship-centers (liṅga-pratiṣṭhā) for the benefit of the world.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpatha in the Prabhāsa region, with associated worship also on Mount Raivataka.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pratiṣṭhā (installation) of Indreśvara and pūjā (worship) of Śiva and Hari.