Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

माता स्वसा सखी पुत्री स्त्रीषु संबन्धवर्धनी । पिता भ्राता गुरुः पुत्रः पुरुषेषु तथा कृतः

Transliteration

mātā svasā sakhī putrī strīṣu saṃbandhavardhanī | pitā bhrātā guruḥ putraḥ puruṣeṣu tathā kṛtaḥ

Translation

స్త్రీలలో ఆమె బంధాలను పెంపొందించువారిగా—తల్లి, అక్క/చెల్లి, స్నేహితురాలు, కుమార్తెగా నిలిచింది; పురుషులలో కూడా అలాగే తండ్రి, అన్న/తమ్ముడు, గురువు, కుమారుడిగా భావింపబడింది।

Word by Word

• माता: mother
• माता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्वसा: sister
• स्वसा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वसृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सखी: female friend
• सखी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सखी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पुत्री: daughter
• पुत्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्त्रीषु: among women
• स्त्रीषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन

• सम्बन्धवर्धनी: one who increases relationships/affection
• सम्बन्धवर्धनी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्बन्ध + वर्धनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सा); समासः—सम्बन्धं वर्धयति इति (उपपद-तत्पुरुष)

• पिता: father
• पिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भ्राता: brother
• भ्राता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गुरुः: teacher
• गुरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पुरुषेषु: among men
• पुरुषेषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन

• तथा: thus/likewise
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb)

• कृतः: is made/considered
• कृतः: Kriya-samānādhikaraṇa (Predicative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (implied ‘सः/सा’)

Speaker

Śiva (Īśvara) (continued narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpathakṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A revered woman depicted as the axis of a harmonious community—women approach her as mother/sister/friend/daughter; men approach her as father/brother/guru/son—symbolizing universal kinship and dharmic nurture.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A dharmic person strengthens social harmony by embodying supportive roles for all, fostering unity and auspicious bonds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within the Vastrāpatha-kṣetra māhātmya narrative, supporting the broader glorification of the place.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the emphasis is on ethical conduct (sadācāra) and relational duty.