Adhyaya 94
అధ్యాయం 94లో ప్రభాసక్షేత్రంలోని భైరవేశ్వరుని తత్త్వ-విధి సంగ్రహంగా చెప్పబడింది. ఈశ్వరుడు దేవికి—అగ్నికోణానికి సమీపంలో, దిశా సూచకాలు మరియు కొలత/దూర సూచనలతో గుర్తించబడే మహాభైరవేశ్వర ఆలయానికి వెళ్లమని ఉపదేశిస్తాడు. అక్కడి లింగం సర్వకామప్రదం, దారిద్ర్యము మరియు దురదృష్టము తొలగించేది అని వర్ణించబడింది. పూర్వయుగంలో ఇది ‘చండేశ్వర’మని ప్రసిద్ధి; చండ అనే గణుడు దీర్ఘకాలం పూజించినందున ఆ పేరు నిలిచిందని కథనం ఉంది. శాంతచిత్తంతో దర్శనం చేసి స్పర్శించుట పాపనాశకమని, జన్మమరణచక్రబంధం నుండి విముక్తి కలిగించునని చెప్పబడింది. భాద్రపద కృష్ణ చతుర్దశినాడు ఉపవాసం చేసి రాత్రి జాగరణ (ప్రజాగర) చేస్తే మహేశ్వరుని పరమపదం లభిస్తుందని నిర్దేశం. వాక్కు, మనస్సు, కర్మల దోషాలు లింగదర్శనంతో నశిస్తాయని, అలాగే తిల, స్వర్ణం, వస్త్రదానం పండితునికి చేయవలెనని—అశుద్ధి తొలగి యాత్రాఫలం సిద్ధించుటకై—అని దానధర్మం చెప్పబడింది. చివరగా భైరవుని విశ్వార్థం వివరించబడింది—ప్రళయకాలంలో రుద్రుడు భైరవరూపం ధరించి జగత్తును సంహరించి/సంకోచింపజేస్తాడు; అందువల్ల ఈ క్షేత్రనామానికి ఆధారం మహాకార్యమే. ఈ మహాత్మ్యాన్ని వినుట వలన ఘోరపాపముల నుండికూడా విముక్తి, మోక్షఫలం కలుగుతుందని ఫలశ్రుతి చెప్పింది.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि भैरवेश्वरमुत्तमम् । तस्यैव वह्निकोणस्थं धनुषांदशके स्थितम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—తదుపరి, ఓ మహాదేవీ, ఉత్తమమైన భైరవేశ్వరుని దర్శనానికి వెళ్లవలెను. ఆయన అదే క్షేత్రంలో అగ్నికోణంలో (ఆగ్నేయ దిశలో) పది ధనుస్సుల దూరంలో ఉన్నాడు.
Verse 2
सर्वकामप्रदं देवि दारिद्र्यौघविनाशनम् । पूर्वं चण्डेश्वरंनाम ख्यातं कृतयुगे प्रिये
ఓ దేవీ, అది సమస్త కోరికలను ప్రసాదించేది, దారిద్ర్య ప్రవాహాన్ని నశింపజేసేది. ఓ ప్రియే, కృతయుగంలో అది ముందుగా ‘చండేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందింది.
Verse 3
चण्डोनाम गणो देवि तेन चाराधितं पुरा । दिव्याब्दानां सहस्रं तु तेन चण्डेश्वरं स्मृतम्
దేవీ, పూర్వకాలంలో ‘చండ’ అనే గణుడు ఇక్కడ ఆరాధన చేశాడు. అతని ప్రభావంతో సహస్ర దివ్య సంవత్సరాల పాటు ఇది ‘చండేశ్వర’మని స్మరించబడింది.
Verse 4
तं दृष्ट्वा देवदेवेशं स्पृष्ट्वा च सुसमाहितः । मुच्यते सकलात्पापादाजन्ममरणांतिकात्
దేవదేవేశ్వరుని దర్శించి, సమాహితమైన మనస్సుతో ఆయనను స్పర్శించినవాడు, జన్మనుండి జీవనాంతం వరకు అంటుకున్న సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.
Verse 5
तत्र कृष्णचतुर्दश्यां मासे भाद्रपदे प्रिये । उपवास परो भूत्वा यः करोति प्रजागरम् । स याति परमं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः
ప్రియే, భాద్రపద మాసంలోని కృష్ణ చతుర్దశి నాడు అక్కడ ఉపవాసపరుడై రాత్రి జాగరణం చేసే వాడు, మహేశ్వరుడు నివసించే పరమ స్థానాన్ని పొందుతాడు.
Verse 6
वाचिकं मानसं पापं कर्मणा यदुपार्जितम् । तत्सर्वं नाशमायाति तस्य लिंगस्य दर्शनात्
వాక్కుతో, మనస్సుతో చేసిన పాపాలు, అలాగే కర్మల ద్వారా కూడబెట్టిన ఏ పాపమైనా—ఆ లింగ దర్శనమాత్రంతోనే పూర్తిగా నశిస్తుంది.
Verse 7
तिला हिरण्यं वस्त्राणि तत्र देयं मनीषिणे । सर्वकिल्विषनाशार्थं सम्यग्यात्राफलेप्सुना
అక్కడ యోగ్యుడైన జ్ఞానికి నువ్వులు, బంగారం, వస్త్రాలు దానంగా ఇవ్వాలి. యాత్ర యొక్క నిజమైన ఫలాన్ని కోరేవాడు, సమస్త పాపనాశార్థం ఇలా చేయాలి.
Verse 8
भैरवाकारमास्थाय कल्पान्ते स हरेद्यतः । विश्वं समग्रं देवेशि तेनासौ भैरवः स्मृतः
హే దేవేశీ! కల్పాంతంలో ఆయన భైరవాకారాన్ని ధరించి సమగ్ర విశ్వాన్ని లయింపజేస్తాడు; అందువల్ల ఆయన ‘భైరవుడు’గా స్మరింపబడతాడు।
Verse 9
अस्मिन्कल्पे महादेवि प्रभासक्षेत्रमास्थितः । बभूव भैरवो रुद्रः कल्पान्ते लिंगमूर्तिमान्
హే మహాదేవీ! ఈ కల్పంలోనే ప్రభాసక్షేత్రంలో నివసించిన రుద్రుడు భైరవుడయ్యాడు; కల్పాంతంలో ఆయన లింగమూర్తిగా నిలుస్తాడు।
Verse 10
एवं संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं भैरवेश्वरम् । यच्छ्रुत्वा मुच्यते जन्तुः पातकादतिभैरवात्
ఇలా సంక్షేపంగా భైరవేశ్వర మహాత్మ్యం ప్రకటించబడింది; దీనిని వినిన జీవుడు అత్యంత భయంకరమైన పాపం నుండి విముక్తుడవుతాడు।