
ఈ అధ్యాయంలో ఈశ్వరుడు మహాదేవికి స్థలనిర్దేశం చేస్తాడు—భూతేశుని ఉత్తరంగా ఉన్న ‘రెండవ’ నీలరుద్ర క్షేత్రం, ధనుస్సు ‘షోడశ’ ప్రమాణంతో దూరం సూచించబడింది. అక్కడ యాత్రికుడు మహాలింగానికి స్నానం చేయించి, ఈశమంత్రంతో పూజ నిర్వహించి, కుముదం మరియు ఉత్పల పుష్పాలు సమర్పించి, అనంతరం ప్రదక్షిణ చేసి నమస్కరించాలి. ఫలశ్రుతిగా ఇది రాజసూయ యాగసమాన పుణ్యాన్ని ఇస్తుందని చెప్పబడింది; సంపూర్ణ యాత్రాఫలం కోరువారు వృష (ఎద్దు) దానం చేయవలెనని కూడా విధానం ఉంది. చివరగా ‘నీలరుద్ర’ అనే పేరుకు కారణం—అంజనవర్ణమైన దైత్యుడు ‘ఆంతక’ను వధించిన స్మృతితో, స్త్రీల రోదనతో అనుబంధంగా దేవుడు నీలరుద్రగా ప్రసిద్ధుడయ్యాడని వివరిస్తుంది. ఈ మహాత్మ్యం పాపనాశకం; దర్శనాసక్తులు శ్రద్ధతో వినీ స్వీకరించవలెనని ఉపదేశిస్తుంది.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि नीलरुद्रं द्वितीयकम् । भूतेशादुत्तरे भागे धनुषां षोडशे स्थितम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—తదుపరి, ఓ మహాదేవీ, రెండవ రుద్రుడైన నీలరుద్రుని దర్శించుటకు వెళ్లవలెను. ఆయన భూతేశ్వరునికి ఉత్తర భాగంలో, పదహారు ధనుస్సుల దూరంలో ఉన్నాడు.
Verse 2
महालिंगं महादेवि गणगंधर्वपूजितम् । संस्नाप्य तं विधानेन ईशमंत्रेण पूजयेत्
ఓ మహాదేవీ, అక్కడ గణులు మరియు గంధర్వులు పూజించే మహాలింగం ఉంది. దానిని విధివిధానంగా అభిషేకించి ఈశమంత్రంతో పూజించాలి.
Verse 3
कुमुदोत्पलसंभारैः सम्यक्संभावितात्मवान् । कृत्वा प्रदक्षिणां तस्य नमस्कारेण पूजयेत्
కుముద, ఉత్పల పుష్పసమూహాలతో, మనస్సును శ్రద్ధతో సమ్యకంగా స్థిరపరచుకొని, ఆయనకు ప్రదక్షిణ చేసి నమస్కారంతో పూజించాలి.
Verse 4
एवं कृत्वा नरो देवि राजसूयफलं लभेत् । वृषस्तत्रैव दातव्यः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
ఇలా చేసినచో, ఓ దేవీ, మనుడు రాజసూయ యజ్ఞసమానమైన పుణ్యఫలాన్ని పొందును. యాత్ర యొక్క సంపూర్ణ ఫలాన్ని కోరువారు అక్కడే విధివిధానంగా వృషభదానం చేయవలెను.
Verse 5
नीलांजननिभो दैत्यो निहतश्चांतकः पुरा । तस्य रोदयिता स्त्रीणां नीलरुद्रस्ततः स्मृतः
పూర్వకాలంలో నీలాంజనంలా నల్లగా ఉన్న ‘అంతక’ అనే దైత్యుడు హతుడయ్యాడు. స్త్రీల విలాపానికి కారణమైనందున అతడు ‘నీలరుద్ర’ అని స్మరించబడెను.
Verse 6
तस्य संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं पापनाशनम् । सम्यक्छ्रद्धान्वितैः प्राप्यं श्राव्यं तद्दर्शनोत्सुकैः
దాని మహాత్మ్యం సంక్షేపంగా చెప్పబడింది; అది పాపనాశకము. నిజమైన శ్రద్ధతో దానిని ఆశ్రయించాలి, మరియు దర్శనానికి ఉత్సుకులైనవారు దానిని శ్రవణం చేయాలి.
Verse 88
इतिश्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये नील रुद्रमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टाशीतितमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలో, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యము మరియు ఏకాదశరుద్రమాహాత్మ్యములో ‘నీలరుద్రమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే ఎనభై ఎనిమిదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.