Adhyaya 87

Verse 1

ईश्वर उवाच । एवं कृत्वा नरो यात्रां सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । ततो गच्छेन्महादेवि रुद्रानेकादश क्रमात्

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఇట్లు సమ్యక్ శ్రద్ధతో యాత్రను నిర్వహించిన తరువాత, ఓ మహాదేవీ, మనుష్యుడు క్రమముగా ఏకాదశ రుద్రుల వద్దకు వెళ్లవలెను।

Verse 2

प्रभासक्षेत्रमध्यस्थान्महापातकनाशनान् । यदेकादशधा पापमर्जितं मनुजैः पृथक्

ప్రభాసక్షేత్రమధ్యమున మహాపాతకనాశకులు (తీర్థ/దేవతలు) స్థితులై ఉన్నారు; ఎందుకంటే మనుష్యులు వేరువేరుగా ఆర్జించిన పాపము యథావిధిగా ఏకాదశధా విభజితమైనట్లు అవుతుంది।

Verse 3

तदेकादशरुद्राणां पूजनात्क्षयमेष्यति । संक्रांतावयने वापि चंद्रसूर्यग्रहेऽथवा

ఆ (సంచిత పాపము) ఏకాదశ రుద్రుల పూజచేత క్షయమగును—సంక్రాంతి సమయమున గాని, అయనకాలమున గాని, లేదా చంద్రగ్రహణం గాని సూర్యగ్రహణం గాని ఉన్నప్పుడు।

Verse 4

अन्यासु पुण्यतिथिषु सम्यग्भावेन भावितः । पूजयेदानुपूर्व्येण रुद्रैकादशकं क्रमात्

ఇతర పుణ్యతిథులలో కూడా, సమ్యక్ భావంతో భావితుడై, క్రమక్రమంగా విధిపూర్వకంగా ఏకాదశ రుద్రులను పూజించవలెను।

Verse 5

तेषां नामानि वक्ष्यामि यान्यतीतानि मे पुरा । आद्ये कृतयुगे तानि शृणु देवि यथार्थतः

వాటి నామాలను నేను చెప్పుదును; అవి పురాతన గతకాలంలో నాకు ముందే ప్రసిద్ధమైనవి. ఓ దేవీ, ఆద్య కృతయుగంలో ఉన్న ఆ నామాలను యథార్థంగా వినుము।

Verse 6

अजैकपादहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षोऽथ रैवतः । हरश्च बहुरूपश्च त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः । वृषाकपिश्च शंभुश्च कपर्दी चापराजितः

అజైకపాద్, అహిర్బుధ్న్య, విరూపాక్ష, రైవత; హర, బహురూప; త్ర్యంబక, సురేశ్వర; వృషాకపి, శంభు; కపర్దీ, అపరాజిత—ఇవే (వారి) నామాలు।

Verse 7

आदौ कृतयुगे देवि त्रेतायां द्वापरेऽपि च । कलौ युगे तु संप्राप्ते जातं नामांतरं पुनः

ఓ దేవీ, ఆది కృతయుగంలోను, త్రేతా మరియు ద్వాపర యుగాలలోను ఇవే నామాలు; కాని కలియుగం వచ్చినప్పుడు మళ్లీ నామాంతరం ఏర్పడింది।

Verse 8

एकादशधा रुद्राणां तानि ते वच्मि सांप्रतम् । भूतेशो नीलरुद्रश्च कपाली वृषवाहनः

ఇప్పుడు రుద్రుల ఏకాదశ విభాగంలోని నామాలను నీకు చెప్పుచున్నాను—భూతేశ, నీలరుద్ర, కపాలీ, వృషవాహన।

Verse 9

त्र्यंबको घोरनामा च महाकालोऽथ भैरवः । मृत्युंजयोऽथ कामेशो योगेश इति कीर्तितः । एकादशैते रुद्रास्ते कथिताः क्रमशः प्रिये

త్ర్యంబకుడు, ఘోరనాముడు, మహాకాలుడు, భైరవుడు; అలాగే మృత్యుంజయుడు, కామేశుడు, యోగేశుడు—ఇట్లు కీర్తింపబడినవారు. ప్రియే, వీరే క్రమంగా చెప్పబడిన ఏకాదశ రుద్రులు.

Verse 10

अनादिनिधना देवि भेदभिन्नास्तु ते पृथक् । एकादशस्वरूपेण पृथङ्नामप्रभेदतः

దేవీ, వారు అనాది-నిధనులు; అయినా భేదాలవల్ల వేర్వేరుగా విభజింపబడుతారు. ఏకాదశ స్వరూపాలుగా, వేర్వేరు నామభేదాలతో వారు వ్యక్తమవుతారు.

Verse 11

देव्युवाच । भगवन्विस्तराद्ब्रूहि लिंगैकादशकक्रमम् । स्थानसीमाप्रभेदेन माहात्म्योत्पत्तिकारणैः

దేవి పలికింది—భగవన్, ఏకాదశ లింగాల క్రమాన్ని విస్తారంగా చెప్పండి; స్థానం-సీమల భేదాలతో పాటు, వాటి మహాత్మ్యం ఉద్భవించే కారణాలను కూడా వివరించండి.

Verse 12

कथं पूज्यानि तानीश के मंत्राः को विधिः स्मृतः । कस्मिन्पर्वणि काले वा सर्वं विस्तरतो वद

హే ఈశ, అవి ఎలా పూజించబడాలి? ఏ మంత్రాలు, ఏ విధి స్మృతమైంది? ఏ పర్వదినంలో లేదా ఏ సమయంలో—అన్నిటినీ విస్తారంగా చెప్పండి.

Verse 13

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि रहस्यं पापनाशनम् । सोमनाथादितः कृत्वा सिद्धिनाथादिकारणम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—దేవీ, విను; పాపనాశకమైన ఒక రహస్యాన్ని నేను చెప్పుదును. సోమనాథుని నుండి ఆరంభించి, సిద్ధినాథాది కారణతత్త్వంతో కూడి.

Verse 14

यच्छ्रुत्वा मुच्यते जंतुः पातकैः पूर्वसंचितैः । ये चैकादश रुद्रा वै तव प्रोक्ता मया प्रिये

ఇది వినిన మాత్రాన జీవుడు పూర్వసంచిత పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు. ప్రియే, ఆ ఏకాదశ రుద్రులను నేను నిశ్చయంగా నీకు ప్రకటించాను.

Verse 15

दश ते वायवः प्रोक्ता आत्मा चैकादशः स्मृतः । तेषां नामानि वक्ष्यामि वायूनां शृणु मे क्रमात्

పది వాయువులు (ప్రాణవాయువులు) చెప్పబడ్డాయి; ఆత్మను పదకొండవదిగా స్మరిస్తారు. ఇప్పుడు వాటి నామాలను చెబుతాను—నా క్రమానుసారంగా వాయువులను విను.

Verse 16

प्राणोऽपानः समानश्च ह्युदानो व्यान एव च । नागश्च कूर्मः कृकलो देवदत्तो धनंजयः

ప్రాణ, అపాన, సమాన, ఉదాన, వ్యాన; అలాగే నాగ, కూర్మ, కృకల, దేవదత్త, ధనంజయ.

Verse 17

आत्मा चेति क्रमाज्ज्ञेया रुद्राधिपतयः क्रमात् । तेषां यात्रां क्रमाद्वक्ष्ये सर्वप्राणिहिताय वै

తదుపరి క్రమంగా ‘ఆత్మ’ను తెలుసుకోవాలి; అలాగే క్రమానుసారంగా రుద్రరూప అధిపతులను కూడా. సమస్త ప్రాణుల హితార్థం నేను వారి యాత్రామార్గాన్ని క్రమంగా వివరిస్తాను.

Verse 18

रुद्राणामादिदेवोऽसौ पूर्वं सोमेश्वरः प्रिये । भूतेश्वरेति नाम्ना वै पूजयेत्तं विधानतः

ప్రియే, ఆయన రుద్రులలో ఆదిదేవుడు; పూర్వం ‘సోమేశ్వర’ అని ప్రసిద్ధుడు. ‘భూతేశ్వర’ అనే నామంతో విధివిధానంగా ఆయనను పూజించాలి.

Verse 19

राजोपचारयोगेन श्रद्धापूतेन चेतसा । पंचामृतेन संस्नाप्य सद्योजातेन पूजयेत्

రాజోపచారాలతో, శ్రద్ధచే పవిత్రమైన మనస్సుతో, పంచామృతంతో (లింగాన్ని) అభిషేకించి, సద్యోజాత మంత్రంతో పూజించాలి।

Verse 20

पुष्पैर्मनोहरैर्भक्त्या ध्यात्वा देवं सदाशिवम् । त्रिभिः प्रदक्षिणीकृत्य साष्टांगं प्रणिपत्य च

మనోహర పుష్పాలను భక్తితో సమర్పించి, దేవుడు సదాశివుని ధ్యానించి, మూడుసార్లు ప్రదక్షిణ చేసి, అనంతరం సాష్టాంగ నమస్కారం చేయాలి।

Verse 21

रुद्रैकादशयात्रार्थी निर्विघ्नार्थं व्रजेत्ततः । भूतेश्वरेति यन्नाम प्रोक्तं तत्ते ब्रवीम्यहम्

ఏకాదశ రుద్రయాత్రను కోరువాడు, నిర్విఘ్నార్థం తరువాత అక్కడికి వెళ్లాలి। ‘భూతేశ్వర’ అని చెప్పబడిన ఆ నామాన్ని నేను నీకు వివరిస్తాను।

Verse 22

महदादि विशेषांतं भूतजालं यदीरितम् । पंचविंशति संख्याकं तेषामीशो यतः स्मृतः

మహత్ మొదలుకొని విశేష (తన్మాత్ర/భూత) వరకు చెప్పబడిన తత్త్వసమూహం ఇరవై ఐదు సంఖ్యగా ఉంది; ఎందుకంటే ఆయన వాటికి ఈశ్వరుడని స్మరించబడతాడు।

Verse 23

तेन भूतेश्वरेत्युक्तं नाम तस्य पुरा किल । पंचविंशतितत्त्वानि ज्ञात्वा मुक्तिमवाप्नुयात्

అందుచేత ప్రాచీనకాలంలో నిజంగా ఆయనకు ‘భూతేశ్వర’ అనే నామం చెప్పబడింది। ఇరవై ఐదు తత్త్వాలను తెలిసికొని ముక్తిని పొందవచ్చు।

Verse 24

भूतेशरुद्रं संपूज्य गच्छेद्वै मुक्तिमव्ययाम् । इति संक्षेपतः प्रोक्तमादि रुद्रस्य कीर्तनम् । कीर्तनीयं द्विजातीनां कीर्तितं पुण्यवर्द्धनम्

భూతేశ్వర-రుద్రుని సమ్యకంగా సంపూర్ణంగా పూజించినవాడు నిశ్చయంగా అవ్యయమైన ముక్తిని పొందుతాడు. ఇలా ఆదిరుద్రుని కీర్తనం సంక్షేపంగా చెప్పబడింది. ఇది ద్విజులకు కీర్తనీయం; కీర్తించగా పుణ్యం వృద్ధి చెందుతుంది.

Verse 87

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये भूतेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्ताशीतितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలో, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యము మరియు ఏకాదశరుద్రమాహాత్మ్యములోని ‘భూతేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే ఎనభై ఏడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.