
ఈ అధ్యాయంలో దేవి, “చక్రతీర్థం” అనే పేరుకు అర్థం, అది ఎక్కడ ఉంది, దాని ఫలితం ఏమిటి అని ఈశ్వరుని ప్రశ్నిస్తుంది. ఈశ్వరుడు దేవ–అసుర సంగ్రామంలోని పురావృత్తాంతాన్ని చెబుతాడు—హరి (విష్ణువు) దైత్యులను సంహరించిన తరువాత రక్తంతో మలినమైన సుదర్శనచక్రాన్ని ఏ స్థలంలో కడిగాడో, ఆ స్థలమే పవిత్రమై చక్రతీర్థంగా ప్రతిష్ఠితమైంది. అక్కడ అనేక ఉపతీర్థాలు నివసిస్తాయని, ఏకాదశి మరియు సూర్య/చంద్ర గ్రహణకాలాల్లో విశేష మహిమ కలదని పేర్కొంటాడు. ఇక్కడ స్నానం చేస్తే సమస్త తీర్థస్నానాల సమష్టి ఫలం లభిస్తుందని, ఇక్కడ ఇచ్చే దానం అపరిమిత ఫలదాయకమని వర్ణించబడింది. నిర్దిష్ట పరిమాణంతో ఈ ప్రాంతం విష్ణుక్షేత్రంగా చెప్పబడింది; కల్పభేదానుసారం కోటితీర్థం, శ్రీనిధానం, శతధారా, చక్రతీర్థం వంటి నామాలు కూడా చెప్పబడతాయి. తపస్సు, వేదాధ్యయనం, హోమకర్మ, శ్రాద్ధం, ప్రాయశ్చిత్తస్వరూప వ్రతాలు ఇక్కడ ఆచరిస్తే ఇతర స్థలాల కంటే అనేక రెట్లు పుణ్యం పెరుగుతుందని ఉపదేశం. చివరగా ఫలశ్రుతిలో ఇది పాపనాశకము, కోరికాపూరకము, కఠిన జన్మస్థితులలోనూ उद्धారకము; ఇక్కడ మరణిస్తే ఉత్తమ గతి లభిస్తుందని ప్రకటించబడింది.
Verse 1
। देव्युवाच । चक्रतीर्थेति किं नाम त्वया प्रोक्तं वृषध्वज । कुत्र तिष्ठति तत्तीर्थं किं प्रभावं वदस्व मे
దేవి పలికెను— ఓ వృషధ్వజా! మీరు ‘చక్రతీర్థం’ అని చెప్పారు; ఆ నామం ఏమిటి? ఆ తీర్థం ఎక్కడ ఉంది, దాని ప్రభావం ఏమిటో నాకు చెప్పండి.
Verse 2
ईश्वर उवाच । पुरा देवासुरे युद्धे हत्वा दैत्याञ्जनार्द्दनः । चक्रं प्रक्षालयामास तत्र वै रक्तरंजितम्
ఈశ్వరుడు పలికెను— పూర్వం దేవాసుర యుద్ధంలో జనార్దనుడు దైత్యులను సంహరించి, రక్తంతో రంజితమైన తన చక్రాన్ని అక్కడే కడిగెను.
Verse 3
अष्टकोटिसुतीर्थानि तत्रानीय स्वयं हरिः । तीर्थे प्रकल्पयामास शुद्धिं कृत्वा सुदर्शने । तीर्थस्य चक्रे नामापि चकतीर्थमिति श्रुतम्
స్వయంగా హరి అక్కడికి ఎనిమిది కోట్ల శ్రేష్ఠ తీర్థాలను తెచ్చి ఆ స్థలంలో స్థాపించాడు. సుదర్శన చక్రాన్ని శుద్ధి చేసి, ఆ తీర్థానికి ‘చక్రతీర్థం’ అనే నామమును ప్రసిద్ధిగా చేశాడు.
Verse 4
अष्टायुतानि तीर्थानामष्टौ कोट्यस्तथैव च । तत्र संति महादेवि चक्रतीर्थे न संशयः
హే మహాదేవీ! చక్రతీర్థంలో తీర్థాల ఎనిమిది అయుతములు మరియు అలాగే ఎనిమిది కోట్లు నిశ్చయంగా ఉన్నాయి; ఇందులో సందేహం లేదు.
Verse 5
यस्तत्र कुरुते स्नानमेकचित्तो नरोत्तमः । सर्वतीर्थाभिषेकस्य स प्राप्नोत्यखिलं फलम्
హే నరోత్తమా! అక్కడ ఏకాగ్రచిత్తంతో స్నానం చేసే వాడు, సమస్త తీర్థాభిషేకముల సంపూర్ణ ఫలాన్ని పొందుతాడు.
Verse 6
तीर्थानामष्टकोटिस्तु निवसंति वरानने । एकादश्यां विशेषेण चन्द्रसूर्यग्रहे तथा
హే వరాననే! అక్కడ తీర్థాల ఎనిమిది కోట్లు నివసిస్తాయి—ప్రత్యేకంగా ఏకాదశినాడు, అలాగే చంద్రగ్రహణం మరియు సూర్యగ్రహణ సమయంలో కూడా.
Verse 7
तत्र स्नात्वा महादेवि यज्ञकोटिफलं लभेत् । तस्यैव कल्पनामानि शृणु ते कथयाम्यहम्
హే మహాదేవీ! అక్కడ స్నానం చేసినవాడు కోటి యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు. ఇప్పుడు అదే తీర్థానికి కల్పానుసారమైన నామాలను విను; నేను నీకు చెబుతున్నాను.
Verse 8
कोटितीर्थं पूर्वकल्पे श्रीनिधानं द्वितीयके । तृतीये शतधारं च चक्रतीर्थं चतुर्थके
పూర్వకల్పంలో అది ‘కోటితీర్థం’, రెండవలో ‘శ్రీనిధానం’; మూడవలో ‘శతధారా’, నాలుగవలో ‘చక్రతీర్థం’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది.
Verse 9
एवं ते कल्पनामानि ह्यतीतान्यखिलानि वै । कथितान्येवमन्यानि ज्ञेयानि विबुधैः क्रमात्
ఇలా గత కల్పాలకు సంబంధించిన అన్ని కల్పనామాలు నీకు చెప్పబడినవి; మిగిలిన నామాలనూ విద్వాంసులు క్రమంగా గ్రహించవలెను।
Verse 10
तत्र यद्दीयते दानं तस्य संख्या न विद्यते । अर्द्धक्रोशप्रमाणं हि विष्णुक्षेत्रं प्रकीर्त्तितम्
అక్కడ ఇచ్చే దానానికి లెక్క లేదు; ఆ విష్ణుక్షేత్రం అర్ధక్రోశ పరిమాణమని ప్రకటించబడింది।
Verse 11
ब्रह्महत्या नोपसर्पेत्सत्यमेतन्मयोदितम् । मासोपवासी तत्क्षेत्रे अग्निहोत्री यतव्रतः
బ్రహ్మహత్య పాపం అక్కడ చేరదు—ఇది నేను చెప్పే సత్యం; ఆ క్షేత్రంలో నెలరోజుల ఉపవాసి, అగ్నిహోత్రి, నియమవ్రతధారి—
Verse 12
स्वाध्यायी यज्ञयाजी च तपश्चांद्रायणा दिकम् । तिलोदकं पितॄणां च श्राद्धं च विधिपूर्वकम्
అతడు స్వాధ్యాయనిష్ఠుడై యజ్ఞయాగాలు చేయువాడగును; చాంద్రాయణాది తపస్సులు ఆచరించును; పితృదేవతలకు తిలోదకం అర్పించి విధిపూర్వకంగా శ్రాద్ధం నిర్వహించును।
Verse 13
एकरात्रं त्रिरात्रं वा कृच्छ्रं सांतपनं तथा । मासोपवासं तच्चैव अन्यद्वा पुण्यकर्म तत्
ఒకరాత్రి గానీ మూడురాత్రుల గానీ ఉపవాసం, కృచ్ఛ్రం మరియు సాంతపన ప్రాయశ్చిత్తాలు, లేదా నెలరోజుల ఉపవాసం—లేదా మరే పుణ్యకర్మ అయినా—(అక్కడ) విశేషంగా పవిత్రమగును।
Verse 14
दैत्यारिक्षेत्रमासाद्य यत्किंचित्कुरुते नरः । अन्यक्षेत्रात्कोटिगुणं पुण्यं भूयान्न संशयः
దైత్యారి-క్షేత్రానికి చేరి మనిషి ఏ చిన్న కార్యమైనా చేసినా, అది ఇతర క్షేత్రాలలో చేసిన పుణ్యానికి కోటి రెట్లు అధిక ఫలమిస్తుంది; ఇందులో సందేహం లేదు।
Verse 15
सुदर्शने वरे तीर्थे गोदानं तत्र दापयेत् । सम्यग्यात्राफलप्रेप्सुः सर्वपापविशुद्धये
సుదర్శనమనే ఉత్తమ తీర్థంలో, యాత్ర యొక్క సంపూర్ణ ఫలాన్ని కోరుతూ సమస్త పాపాల శుద్ధిని ఆశించే వాడు అక్కడ గోదానం చేయించాలి।
Verse 16
चंडालः श्वपचो वाऽपि तिर्यग्योनिगतस्तथा । तस्मिंस्तीर्थे मृतः सम्यगाच्युतं लोकमाप्नुयात्
చండాలుడైనా, శ్వపచుడైనా, లేదా తిర్యగ్యోనిలో జన్మించినవాడైనా—ఆ తీర్థంలో విధిగా మరణిస్తే అచ్యుతుని లోకాన్ని పొందుతాడు।
Verse 17
इति संक्षेपतः प्रोक्तं चक्रतीर्थसमुद्भवम् । माहात्म्यं सर्वपापघ्नं सर्वकामफलप्रदम्
ఇలా సంక్షేపంగా చక్రతీర్థ ఉద్భవ వృత్తాంతం చెప్పబడింది; ఈ మహాత్మ్యం సమస్త పాపాలను నశింపజేసి, అన్ని కామ్య ఫలాలను ప్రసాదిస్తుంది।
Verse 82
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये दैत्यसूदन माहात्म्यप्रसंगेन चक्रतीर्थोत्पत्तिवृत्तान्तमाहात्म्यवर्णनंनाम द्व्यशीतितमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో, దైత్యసూదనమాహాత్మ్య ప్రసంగమున ‘చక్రతీర్థోత్పత్తి వృత్తాంతమాహాత్మ్యవర్ణన’ అను ఎనభై రెండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।