
ఈశ్వరుడు దేవికి ప్రభాసక్షేత్రంలోని ఒక స్థానిక తీర్థమాహాత్మ్యాన్ని వివరిస్తాడు. దండపాణి నివాసానికి ఉత్తరంగా ఉన్న ‘ఉత్తమ గంధర్వేశ్వర’ లింగాన్ని యాత్రికులు దర్శించి పూజించవలెనని ఉపదేశం. ఈ కథలో గంధర్వరాజు ఘనవాహుడు, అతని కుమార్తె గంధర్వసేనా ప్రధాన పాత్రలు. రూపగర్వంతో గంధర్వసేనా శిఖండిన్ మరియు అతని గణుల చేత శపించబడుతుంది; తరువాత గోశృంగ ఋషి సోమ/శివభక్తి మరియు సోమవార వ్రతంతో సంబంధమైన అనుగ్రహం ఇచ్చి శాపశమన మార్గం చూపుతాడు. ఘనవాహుడు క్షేత్రంలో ఘోర తపస్సు చేసి లింగాన్ని ప్రతిష్ఠిస్తాడు; కుమార్తె కూడా అక్కడే లింగాన్ని స్థాపిస్తుంది. ఆ పూజ్యలింగం ‘ఘనవాహేశ్వర’మని ప్రసిద్ధి. దండపాణి సమీపంలో శ్రద్ధతో, నియమంతో పూజిస్తే శుద్ధుడు, నియమశీలి అయిన భక్తుడికి గంధర్వలోక ప్రాప్తి కలుగుతుందని చెప్పబడింది. ఫలశ్రుతిలో ఇది ‘తృతీయ’ పాపనాశక, పుణ్యవర్ధక శక్తిస్థానమని వర్ణన; అగ్నితీర్థస్నానం, గంధర్వులు వందించిన లింగారాధన ప్రశంసించబడింది. ఉత్తరాయణాగమనంతో నిర్వాణప్రాప్తి ప్రత్యేకంగా అనుసంధానించబడింది; ఈ మహాత్మ్యాన్ని వినడం, గౌరవించడం మహాభయ విమోచనమని తెలిపింది.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गंधर्वेश्वरमुत्तमम् । दण्डपाणेस्तु भवनादुत्तरे निकटे स्थितम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ! తదుపరి దండపాణి భవనానికి ఉత్తరంగా సమీపంలో ఉన్న ఉత్తమ గంధర్వేశ్వరుని దర్శించుటకు వెళ్లవలెను।
Verse 2
यत्र गंधर्वराजो वै घनवाहेति विश्रुतः । तस्य गंधर्वसेनेति ख्याता पुत्री महाप्रभा
అక్కడ గంధర్వరాజు ‘ఘనవాహ’ అని ప్రసిద్ధుడు (నివసించెను). అతని మహాప్రభ కల కుమార్తె ‘గంధర్వసేనా’ అనే పేరుతో ఖ్యాతి పొందింది।
Verse 3
शिखंडिना गणेनैव सा शप्ता रूपगर्विता । ततो गोशृंगऋषिणा दत्तस्तस्या अनुग्रहः
రూపగర్వంతో మదించిన ఆమె శిఖండిన్ అనే గణుడిచే శపింపబడెను; అనంతరం గోశృంగ ఋషి ఆమెకు అనుగ్రహం ప్రసాదించెను।
Verse 4
सोमवारव्रतेनैव सोमेशाराधनं प्रति । ततः क्षेत्रं समागत्य तपः कृत्वा सुदुश्चरम्
సోమేశుని ఆరాధనార్థం సోమవార వ్రతాన్ని ఆచరించి, తరువాత ఈ క్షేత్రానికి వచ్చి అత్యంత దుష్కరమైన తపస్సు చేసెను।
Verse 5
लिंगं प्रतिष्ठयामास तत्र गंधर्वराट् स्वयम् । तथैव पुत्र्या तस्यैव तत्र लिंगं प्रतिष्ठितम्
అక్కడ గంధర్వరాజు స్వయంగా లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించెను; అలాగే అతని కుమార్తె కూడా అక్కడ లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించెను।
Verse 6
अथ तत्रैव देवेशि दंडपाणेः समीपतः । घनवाहेश्वरं नाम यो लिंगं यत्नतोऽर्चयेत्
హే దేవేశి! అక్కడే దండపాణి సమీపంలో ‘ఘనవాహేశ్వర’ నామక లింగాన్ని ఎవడు యత్నపూర్వకంగా అర్చించునో…
Verse 7
गंधर्वलोकमाप्नोति दृष्ट्वा स प्रयतः शुचिः । इति ते कथितं देवि गांधर्वं लिंगमुत्तमम्
దానిని దర్శించిన సంయమి, శుచియైన భక్తుడు గంధర్వలోకాన్ని పొందును. హే దేవి! ఈ ఉత్తమ గాంధర్వ-లింగం నీకు వివరించబడెను।
Verse 8
तृतीयं सर्वपापानां नाशनं पुण्यवर्द्धनम् । अग्नितीर्थे नरः स्नात्वा पूज्य गंधर्वपूजितम्
మూడవ (లింగం/క్షేత్రం) సమస్త పాపాలను నశింపజేసి పుణ్యాన్ని వృద్ధి చేస్తుంది. అగ్నితీర్థంలో స్నానం చేసి, గంధర్వులు పూజించిన ఆ దేవుని విధివిధానంగా పూజించాలి।
Verse 9
अयने चोत्तरे प्राप्ते निर्वाणमधिगच्छति । श्रुत्वा ऽभिनंद्य माहात्म्यं मुच्यते महतो भयात्
ఉత్తరాయణం వచ్చినప్పుడు అతడు నిర్వాణం (మోక్షం) పొందుతాడు. ఈ మహాత్మ్యాన్ని విని భక్తితో అభినందిస్తే మహాభయమునుండి విముక్తి కలుగుతుంది।
Verse 54
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये गन्धर्वेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुःपंचाशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ‘ప్రభాసక్షేత్ర మహాత్మ్య’ భాగంలో ‘గంధర్వేశ్వర మహాత్మ్య వర్ణనం’ అనే యాభై నాలుగవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।