Adhyaya 44
ఈ అధ్యాయంలో ఈశ్వరుడు క్రమబద్ధమైన ఆరాధనా విధానాన్ని ఉపదేశిస్తాడు. ఆదిత్యేశ్వరుని విధివిధానంగా పూజించిన తరువాత సాధకుడు సోమేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లి పంచాంగ-భక్తితో విశేష శ్రద్ధతో పూజ చేయాలి. సాష్టాంగ ప్రణామం, ప్రదక్షిణ, పునఃపునః దర్శనం వంటి శారీరక భక్తి-చర్యలను ప్రధానంగా చెప్పాడు. సోమేశ్వర లింగంలో సూర్య–చంద్ర తత్త్వాల సమన్వయం ఉందని సూచించి, ఈ పూజ అగ్నీషోమ భావంతో యజ్ఞసంకల్పాన్ని ఆలయారాధన ద్వారా ప్రతీకాత్మకంగా పరిపూర్ణం చేస్తుందని తెలిపాడు. అనంతరం సమీపంలోని ఉమాదేవిని పూజించి, తరువాత దైత్యసూదన అనే మరో క్షేత్రస్థానానికి సాగాలని చెప్పి ప్రభాసక్షేత్రంలోని అనుసంధానిత పుణ్యపరిభ్రమణాన్ని చూపించాడు. చివరగా ఇది ప్రభాసఖండంలోని ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో సోమేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనకు చెందిన 44వ అధ్యాయమని కొలఫోన్ పేర్కొంటుంది.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । आदित्येशं समभ्यर्च्य पुनः सोमेश्वरं व्रजेत् । तं संपूज्य विधानेन पंचांगेन विशेषतः
ఈశ్వరుడు పలికెను: ఆదిత్యేశుని సమ్యక్గా ఆరాధించి తరువాత సోమేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లాలి. ఆయనను విధివిధానంగా, ప్రత్యేకంగా పంచాంగోపచారాలతో, సంపూర్ణంగా పూజించాలి.
Verse 2
दृष्ट्वा सोमेश्वरं चैव साष्टांगं प्रणिपत्य च । प्रदक्षिणादिकं कुर्यात्संपश्येच्च पुनःपुनः
సోమేశ్వరుని దర్శించి సాష్టాంగ నమస్కారం చేసి, ప్రదక్షిణాది కర్మలు ఆచరించి, మళ్లీ మళ్లీ ఆయనను దర్శించాలి।
Verse 3
सूर्याचन्द्रमसोर्लिंगं त्रिःकृत्वा प्रयतः शुचिः । अग्नीषोमात्मकं कर्म तेन सर्वं कृतं भवेत्
శుచిగా, నియమంతో ఉండి సూర్య-చంద్ర లింగానికి మూడుసార్లు అనుష్ఠానం చేయాలి. ఇది అగ్ని-సోమ స్వరూప కర్మ; దీనివల్ల సమస్త ధర్మకర్తవ్యాలు పూర్తైనట్లే.
Verse 4
उमादेवीं ततो गच्छेत्सोमेश्वरसमीपतः । द्वितीयां तु ततो गच्छेद्दैत्यसूदनसन्निधौ
ఆపై సోమేశ్వరుని సమీపంలోని ఉమాదేవి ఆలయానికి వెళ్లాలి; తరువాత దైత్యసూదనుని సన్నిధిలో ఉన్న రెండవ పుణ్యస్థానానికి వెళ్లాలి।
Verse 44
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रमासक्षेत्रमाहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, ఏడవ ప్రభాసఖండంలో, ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్య ప్రథమ భాగంలో ‘సోమేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నలభై నాలుగవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।