
ఈ అధ్యాయంలో శివ–దేవి సంభాషణగా భీమేశ్వర లింగం యొక్క ఆవిర్భావం, నామకరణం, మహిమ వివరించబడుతుంది. ఈశ్వరుడు దేవికి ప్రభాసక్షేత్రంలో కేదారేశ్వర సమీపంలో ఉన్న అత్యంత ఫలప్రదమైన లింగాన్ని సూచిస్తాడు—దానిని శ్వేతకేతువు ప్రతిష్ఠించాడు, పూర్వం భీముడు కూడా పూజించాడు. తీర్థఫలాలు, శుభ పరలోకగతి కోరువారికి అక్కడ విధివిధానాలతో పూజ, పాలు అభిషేకం మొదలైన క్రమాల ప్రాముఖ్యం చెప్పబడింది. దేవి కారణం అడుగుతుంది—శ్వేతకేతు లింగం ఎలా ప్రసిద్ధి చెందింది? అది భీమేశ్వరమని ఎందుకు పిలువబడింది? ఈశ్వరుడు చెబుతాడు: త్రేతాయుగంలో రాజర్షి శ్వేతకేతువు ప్రభాస సముద్రతీరంలో అనేక సంవత్సరాలు ఋతువులనుబట్టి ఘోర తపస్సు చేశాడు. శివుడు ప్రసన్నుడై వరాలు ఇచ్చాడు; శ్వేతకేతువు అచంచల భక్తి మరియు ఆ స్థలంలో శివుని నిత్య నివాసాన్ని కోరగా శివుడు అంగీకరించాడు; అప్పుడు అది ‘శ్వేతకేత్వీశ్వర’మని ప్రసిద్ధి చెందింది. కలియుగంలో తీర్థయాత్రలో భీమసేనుడు సోదరులతో వచ్చి ఆ లింగాన్ని పూజించగా అది ‘భీమేశ/భీమేశ్వర’ అనే పేరుతో మరల ఖ్యాతి పొందింది. చివరగా, కేవలం దర్శనం చేసి ఒక్కసారి భక్తితో నమస్కరించినా జన్మజన్మాంతర పాపాలు నశిస్తాయని శుద్ధిఫల శ్రుతి చెప్పబడింది.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि श्वेतकेतुप्रतिष्ठितम् । लिंगं महाप्रभावं तु भीमेनाराधितं पुरा
ఈశ్వరుడు పలికెను—తర్వాత, ఓ మహాదేవీ, శ్వేతకేతువు ప్రతిష్ఠించిన మహాప్రభావశాలి లింగానికి వెళ్లవలెను; దానిని పూర్వకాలంలో భీముడు ఆరాధించాడు।
Verse 2
केदारेश्वरसांनिध्ये नातिदूरे व्यवस्थितम् । पूजयते त्तद्विधानेन क्षीरस्नानादिभिः क्रमात् । यात्राफलमभिप्रेप्सुः प्रेत्य स्वर्गफलाय वै
కేదారేశ్వర సాన్నిధ్యంలో, అతి దూరం కాక అక్కడ స్థితమైన ఆ లింగాన్ని విధివిధానంగా పూజించాలి—క్రమంగా క్షీరస్నానం మొదలైనవాటితో. యాత్రాఫలాన్ని కోరువాడు మరణానంతరం స్వర్గఫలాన్ని పొందును.
Verse 3
देव्युवाच । श्वेतकेतोस्तु यद्देव लिंगं प्रोक्तं त्वया मम । तस्य जातं कथं देव नाम भीमेश्वरेति च
దేవి పలికెను—హే దేవా! మీరు నాకు చెప్పిన శ్వేతకేతు లింగం ఎలా ఉద్భవించింది, ప్రభూ? అలాగే ‘భీమేశ్వర’ అనే నామం దానికి ఎలా కలిగింది?
Verse 4
कथं विनिर्मितं पूर्वं तस्मिन्दृष्टे तु किं फलम्
అది పూర్వకాలంలో ఎలా నిర్మించబడింది? అలాగే అక్కడ దానిని దర్శించడమే వల్ల ఏ ఫలం లభిస్తుంది?
Verse 5
ईश्वर उवाच । आसीत्त्रेतायुगे पूर्वं राजा स्वायंभुवेंतरे । श्वेतकेतुरिति ख्यातो राजर्षिः सुमहातपाः
ఈశ్వరుడు పలికెను—పూర్వం త్రేతాయుగంలో, స్వాయంభువ మన్వంతరంలో, శ్వేతకేతు అని ఖ్యాతిగాంచిన ఒక రాజు ఉండెను—అత్యంత మహాతపస్సు గల రాజర్షి.
Verse 6
स प्रभासं समागत्य प्रतिष्ठाप्य महे श्वरम् । तपस्तेपे सुविपुलं सागरस्य तटे शुभे
అతడు ప్రభాసానికి వచ్చి మహేశ్వరుని ప్రతిష్ఠించి, సముద్రపు శుభ తీరంలో అత్యంత విస్తారమైన తపస్సు చేసెను.
Verse 7
पंचाग्निसाधको ग्रीष्मे वर्षास्वाकाशगस्तथा । हेमंते जलमध्यस्थो नव वर्षाणि पंच च
గ్రీష్మంలో అతడు పంచాగ్ని వ్రతాన్ని ఆచరించాడు; వర్షాకాలంలో తెరిచిన ఆకాశం కింద నిరావరణంగా నిలిచాడు. హేమంతంలో నీటిమధ్య నిలిచి—ఇలా మొత్తం పద్నాలుగు సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడు.
Verse 8
ततश्चतुर्द्दशे देवि तपसा नियमेन च । तुष्टेनोक्तो मया देवि वरं वरय सुव्रत
తర్వాత, ఓ దేవీ, పద్నాలుగవ సంవత్సరంలో అతని తపస్సు మరియు నియమశీలతకు సంతోషించి నేను అతనితో ఇలా అన్నాను—“ఓ సువ్రతా, వరం కోరుకో.”
Verse 9
श्वेतकेतुरथोवाच भक्तिं देहि सुनिश्चलाम् । स्थानेऽस्मिन्स्थीयतां देव यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो
శ్వేతకేతు ఇలా అన్నాడు—“నాకు అచంచల భక్తిని ప్రసాదించండి. ఓ ప్రభూ, మీరు నాపై ప్రసన్నులైతే, ఈ స్థలంలోనే నివసించండి.”
Verse 10
एवमस्त्वित्यथोक्त्वाऽहं तस्यांतर्द्धानमागतः । ततः कालांतरेऽतीते श्वेतकेतुर्महाप्रभः
“ఎవమస్తు” అని చెప్పి నేను అతని చూపు నుండి అంతర్ధానమయ్యాను. తరువాత కాలం గడిచినప్పుడు ఆ మహాప్రభ శ్వేతకేతు…
Verse 11
समाराध्य त्विदं लिंगं प्राप्तः स्थानं महोदयम् । ततो जातं नाम तस्य श्वेतकेत्वीश्वरं श्रुतम्
ఈ లింగాన్ని విధివిధానంగా ఆరాధించి అతడు మహోన్నత స్థితిని పొందాడు. అందువల్ల దీనికి ‘శ్వేతకేత్వీశ్వర’ అనే నామం ప్రసిద్ధమైంది.
Verse 12
अग्नितीर्थे महापुण्ये सर्वपातकनाशने । ततः कलियुगे प्राप्ते भ्रातृभिश्च समन्वितः
అగ్నితీర్థమున—అతి మహాపుణ్యప్రదమై సమస్త పాపనాశకమగు ఆ స్థలమున—తదనంతరం కలియుగము వచ్చినప్పుడు, అతడు తన సహోదరులతో కూడి ప్రత్యక్షమయ్యెను।
Verse 13
तीर्थयात्राप्रसंगेन यदा प्रभासमागतः । भीमसेनो महाबाहुर्वायुपुत्रो ममांशजः
తీర్థయాత్ర సందర్భమున, మహాబాహువు భీమసేనుడు—వాయుపుత్రుడు, నా అంసజుడు—ప్రభాసకు వచ్చినప్పుడు।
Verse 14
तल्लिंगं पूजयामास कृत्वा जागेश्वरं निजम् । मत्वा तीर्थं महापुण्यं सागरस्य समीपतः
అతడు ఆ లింగమును పూజించి, దానిని తన ‘జాగేశ్వర’ముగా స్థాపించెను; సముద్ర సమీపమున ఉన్న ఆ తీర్థమును మహాపుణ్యప్రదమని భావించి।
Verse 15
तदा प्रभृति भीमेशं पुनर्नामाऽभवच्छुभम् । दृष्टमात्रेण तेनैव सकृल्लिंगेन भामिनि
అప్పటినుండి దాని శుభనామము ‘భీమేశ’మని ప్రసిద్ధమయ్యెను; ఓ భామిని, ఆ లింగమును ఒక్కసారి దర్శించడమే చేత…
Verse 16
अन्यजन्मकृतान्येव पापानि सुबहून्यपि । नाशमायांति सर्वाणि तथैवामुष्मिकाणि तु
ఇతర జన్మలలో చేసిన ఎన్నెన్ని పాపములైనను, అవన్నీ నశించును; అలాగే పరలోకసంబంధమైన పాపములును తొలగిపోవును।
Verse 40
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये भीमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चत्वारिंशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కందమహాపురాణంలోని ఏకాశీతి సహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ‘ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్య’ భాగంలో ‘భీమేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నలభైవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।