Adhyaya 37

Verse 1

देव्युवाच । किमर्थं कंकणं देव क्षिप्यते लवणांभसि । तस्या पुण्यं न पूर्वोक्तं यथावद्वक्तुमर्हसि

దేవి పలికెను— ఓ దేవా, కంకణాన్ని ఉప్పు సముద్రజలంలో ఎందుకు విసిరెదరు? దాని పుణ్యఫలం ముందుగా చెప్పబడలేదు; దయచేసి యథావిధిగా, తత్త్వంగా వివరించండి।

Verse 2

के मंत्राः किं विधानं तत्कस्मिन्काले महत्फलम् । किं पुराभूच्च तद्वृत्तं भगवन्कंकणाश्रितम्

ఏ మంత్రాలు, ఏ విధానం, ఏ కాలంలో అది మహాఫలాన్ని ఇస్తుంది? అలాగే, ఓ భగవన్, ఆ కంకణానికి సంబంధించిన పురాతన వృత్తాంతం ఏమిటి?

Verse 3

ईश्वर उवाच । आसीत्पुरा महीपालो बृहद्रथ इति श्रुतः । तस्य भार्याऽभवत्साध्वी नाम्ना चेंदुमती प्रिया

ఈశ్వరుడు పలికెను—పూర్వకాలంలో బృహద్రథుడు అనే ప్రసిద్ధ రాజు ఉండెను. అతని ప్రియ భార్య ఇందుమతి అనే సాధ్వీ, పతివ్రతయై యుండెను.

Verse 4

न देवी न च गन्धर्वी नासुरी न च किंनरी । तादृग्रूपा महादेवि यादृशी सा सुमध्यमा

ఆమె దేవి కాదు, గంధర్వకన్య కాదు, అసురీ కాదు, కిన్నరీ కూడా కాదు; అయినా, ఓ మహాదేవీ, ఆ సుమధ్యమకు వారి వంటి అపూర్వ సౌందర్యం ఉండెను.

Verse 5

शीलरूपगुणोपेता नित्यं सा तु पतिवता । सर्वयोषिद्गुणैर्युक्ता यथा साध्वी ह्यरुन्धती

శీలము, రూపము, గుణములతో యుక్తమైన ఆమె నిత్యము పతివ్రత. స్త్రీల సర్వ సద్గుణములతో కూడిన ఆమె సాధ్వీ అరుంధతిలా ఉండెను.

Verse 6

प्रधान हस्रस्य सौभाग्यमदगर्विता । न विना स तया रेमे मुहूर्त्तमपि पार्थिवः

సౌభాగ్య మదముతో గర్వితయై ఆమె స్త్రీలలో అగ్రగణ్యురాలై యుండెను. ఆమె లేకుండా రాజు ఒక ముహూర్తమాత్రమూ ఆనందించలేదు.

Verse 7

एकदा तस्यराजर्षेरर्द्धासनगता सती । यावत्तिष्ठति राजेंद्रमृषिस्तावदुपागतः । कण्वो नाम महातेजास्तपस्वी वेदपारगः

ఒకసారి ఆ రాజర్షి యొక్క సతీ రాణి అర్ధాసనముపై కూర్చుండగా, అంతలోనే రాజుని దర్శించుటకు ఒక ఋషి వచ్చెను. ఆయన కణ్వుడు అనే మహాతేజస్సు గల తపస్వి, వేదపారంగతుడు.

Verse 8

तमागतमथो दृष्ट्वा सहसोत्थाय पार्थिवः । पूजां कृत्वा यथान्यायं दत्त्वा चार्घ्यमनुत्तमम्

ఆయన వచ్చుటను చూచి రాజు వెంటనే లేచి నిలిచెను. శాస్త్రోక్త విధిగా పూజ చేసి, అత్యుత్తమ అర్ఘ్యమును సమర్పించెను.

Verse 9

सुखासीनं ततो मत्वा विश्रांतं मुनिपुंगवम् । आपृच्छत्कुशलं राजा स सर्वं चान्वमोदयत्

ఆపై మునిపుంగవుడు సుఖాసీనుడై విశ్రాంతుడని గ్రహించి రాజు కుశలమును విచారించెను; ఆ ఋషి అన్నిటికీ సంతోషముతో అనుమోదించెను.

Verse 10

ततो धर्मकथां चक्रे स ऋषिर्नृपसन्निधौ

అనంతరం ఆ ఋషి రాజసన్నిధిలో ధర్మకథను ప్రవచించెను.

Verse 11

ततः कथावसाने सा भार्या तस्य महीपतेः । अब्रवीदमृतं वाक्यं कृतांजलिपुटा सती

అప్పుడు కథ ముగిసిన తరువాత, ఆ మహీపతి భార్య సతీ కృతాంజలిగా అమృతసమానమైన వాక్యములు పలికెను.

Verse 12

इन्दुमत्युवाच । त्वं वेत्सि भगवन्सर्वमतीतानागतं विभो । पृच्छे त्वां कौतुकाविष्टा तस्मात्त्वं क्षंतुमर्हसि

ఇందుమతి పలికెను—హే భగవన్, హే విభో! మీరు గతమును భవిష్యత్తును సహా సమస్తమును ఎరుగుదురు. నేను కౌతూహలావిష్టగా మిమ్మును ప్రశ్నించుచున్నాను; కనుక దయచేసి క్షమించండి.

Verse 13

अन्यदेहोद्भवं कर्म मम सर्वं प्रकीर्त्तय । ईदृशं मम सौभाग्यं पतिर्देवसुतोपमः

నా పూర్వదేహమునుండి ఉద్భవించిన నా కర్మలన్నిటిని నాకు వివరించండి. నా భర్త దేవసుతుని సమానుడై ఉండటం వంటి ఈ సౌభాగ్యం నాకు ఎలా కలిగింది?

Verse 14

सौभाग्यं पतिदेवत्वं शीलं त्रैलोक्यविश्रुतम् । किं प्रभावो व्रतस्यैष उताहोपोषितस्य वा

ఈ సౌభాగ్యం, భర్తను దేవుడిగా భావించే భక్తి, త్రిలోకమంతట ప్రసిద్ధమైన ఈ శీలం—దీనికి కారణం ఏమిటి? ఇది వ్రత ప్రభావమా, లేక ఉపవాస ఫలమా?

Verse 15

दानस्य वा मुनिश्रेष्ठ यन्मे सौभाग्यमुत्तमम् । वशो राजा महाबाहुर्मम वाक्यानुगः सदा

లేదా, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, దానఫలమువల్లనే నాకు ఈ ఉత్తమ సౌభాగ్యం కలిగిందా—మహాబాహు రాజు సదా నా వశమై నా మాటలను అనుసరిస్తున్నాడు?

Verse 16

एतन्मे सर्वमाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

ఇవన్నీ నాకు చెప్పండి; ఎందుకంటే నా కుతూహలం ఎంతో గొప్పది.

Verse 17

सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ध्यात्वा च सुचिरं मुनिः । अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं कण्वो वेदविदां वरः

సూతుడు పలికెను—ఆమె మాటలు విని ముని చాలాసేపు ధ్యానించాడు; తరువాత వేదవిదులలో శ్రేష్ఠుడైన కణ్వుడు చిరునవ్వుతో మాటలు పలికాడు.

Verse 18

कण्व उवाच । शृणु राज्ञि प्रवक्ष्यामि अन्यदेहोद्भवं तव । न रोषश्च त्वया कार्यो लज्जा वापि सुमध्यमे

కణ్వుడు పలికెను—హే రాణీ, వినుము; నీ పూర్వదేహమునుండి ఉద్భవించిన వృత్తాంతమును నేను చెప్పుదును. హే సుమధ్యమే, నీవు కోపపడకుము, లజ్జపడకుము.

Verse 19

त्वमासीदन्यदेहे तु आभीरी पंचभर्तृका । सौराष्ट्रविषये हीना देवं सोमेश्वरं गता

ఇతర దేహమున నీవు ఐదు భర్తలుగల ఆభీరీ స్త్రీవై యుండితివి. సౌరాష్ట్రదేశమున దరిద్రస్థితిలోనూ నీవు దేవ సోమేశ్వరుని (సోమనాథుని) దర్శనమునకు వెళ్లితివి.

Verse 20

ततः स्नातुं प्रविष्टा च सागरे लवणांभसि । हता कल्लोलमालाभिर्विह्वलत्वमुपागता

అనంతరం స్నానార్థము లవణజల సముద్రములో ప్రవేశించెను. తరంగమాలల దెబ్బలకు తట్టలేక ఆమె వ్యాకులమై విహ్వలమైంది.

Verse 21

तव हस्ताच्च्युतं तत्र हैमं कंकणमेव च । नष्टं समुद्रसलिले पश्चात्तापस्तु ते स्थितः

అక్కడ నీ చేతి నుండి బంగారు కంకణము జారిపడి సముద్రజలములో నశించెను. ఆపై నీకు ఘోరమైన పశ్చాత్తాపము కలిగెను.

Verse 22

अथ कालेन महता पंचत्वं त्वमुपागता । दशार्णाधिपतेर्गेहे ततो जातासि सुन्दरि

అనంతరం దీర్ఘకాలానంతరము నీవు మరణమును పొందితివి. తదుపరి, హే సుందరీ, నీవు దశార్ణాధిపతి గృహమున జన్మించితివి.

Verse 23

बृहद्रथेन चोढासि कंकणस्य प्रभा वतः । न व्रतं न तपो दानं त्वया चीर्णं पुरा शुभे

ఓ శుభాంగీ! నీవు బృహద్రథునితో వివాహితవైనది, అది ఆ కంకణ ప్రభావమే. పూర్వం నీవు వ్రతమూ, తపస్సూ, దానమూ ఏదీ ఆచరించలేదు.

Verse 24

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । तच्छ्रुत्वा सा विशालाक्षी त्रपयाऽधो मुखी तथा । आसीत्तूष्णीं तदा देवी श्रुत्वा वाक्यं च तादृशम्

‘నీవు నన్ను ఏది అడిగావో, ఆ సమస్తమును నీకు చెప్పితిని.’ అది విని విశాలాక్షి లజ్జతో ముఖం వంచింది; అటువంటి మాటలు విని రాణీదేవి అప్పుడు మౌనంగా నిలిచింది.

Verse 25

एवं निवेद्य स मुनी राजपत्नीं वरानने । जगाम भवनं स्वं च आमंत्र्य वसुधाधिपम्

ఇలా వరాననయైన రాజపత్నికి తెలియజేసి, ముని వసుధాధిపుడు (రాజు) వద్ద సెలవు తీసుకొని తన ఆశ్రమానికి వెళ్లిపోయెను.

Verse 26

ज्ञात्वा फलं कंकणस्य मुनेस्तस्य प्रभावतः । गत्वा सोमेश्वरं देवं स्नात्वा च लवणांभसि

ఆ ముని ప్రభావంతో కంకణ ఫలితాన్ని తెలిసికొని ఆమె సోమేశ్వర దేవుని వద్దకు వెళ్లి లవణజలంలో స్నానం చేసింది.

Verse 27

प्राक्षिपत्कंकणं तत्र प्रतिवर्षं महाप्रभे । ततो देवत्वमापन्ना प्रभावात्तस्य भामिनि

అక్కడ, ఓ మహాప్రభా, ఆమె ప్రతి సంవత్సరము ఆ కంకణాన్ని అక్కడే విసర్జించెను. ఓ భామినీ, దాని ప్రభావంతో ఆమె దేవత్వాన్ని పొందెను.

Verse 28

ईश्वर उवाच । एष प्रभावः सुमहान्कंकणस्य प्रकीर्तितः । सर्वकामप्रदो देवि सर्वपापप्रणाशनः

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఓ దేవీ, కంకణమునకు అత్యంత మహత్తరమైన ప్రభావము ప్రకటించబడినది; అది సర్వకామప్రదము, సర్వపాపనాశకము।

Verse 37

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्ये कंकणमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండములో, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలోని సోమేశ్వరమాహాత్మ్యంలో ‘కంకణమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అను సప్తత్రింశోఽధ్యాయము సమాప్తమైంది।