
అధ్యాయం 342లో ప్రభాసఖండంలోని ఈశ్వరుడు స్థలవిశేష ఉపదేశాన్ని తెలియజేస్తాడు. దక్షిణ–నైరృత దిశలో కొద్దిదూరంలో సోముడు (చంద్రుడు) స్వయంస్థాపితంగా ప్రతిష్ఠించిన పాపహర లింగం ‘చంద్రేశ/చంద్రేశ్వర’గా పేర్కొనబడింది. దాని సమీపంలో ‘అమృతకుండ’ అనే పవిత్ర జలాశయం ఉంది; దానికే ‘కలాకుండ’ అనే పేరూ ఉంది. ఇక్కడ ఆచారక్రమం స్పష్టం—ముందుగా కుండలో స్నానం చేసి, తరువాత చంద్రేశ్వర పూజ చేయాలి. అలా చేసినవారికి సహస్ర సంవత్సరాల తపస్సు ఫలం లభిస్తుందని ఫలశ్రుతి చెబుతుంది. ఇంకా చంద్రుడు నిర్మించిన ఒక తడాగం గురించి—పదహారు ధనుస్సుల పరిమాణంలో విస్తరించి, చంద్రేశకు సంబంధించి తూర్పు–పడమర దిశలో ఉన్నదని—వివరించి, ఈ భాగం తీర్థపటంలా మార్గదర్శకంగా నిలుస్తుంది. ఉపసంహారంలో ఇది ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ఆశాపూరామాహాత్మ్య ప్రవాహంలోనిదని సూచించబడింది.
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्य दक्षिणनैरृत्ये नातिदूरे व्यवस्थितम् । लिंगं पापहरं देवि स्वयं सोमप्रतिष्ठितम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—హే దేవీ, దాని దక్షిణ-నైరృత దిశలో ఎక్కువ దూరం కాకుండా పాపహరమైన ఒక లింగం నిలిచి ఉంది; దానిని స్వయంగా సోముడు (చంద్రుడు) ప్రతిష్ఠించాడు.
Verse 2
तत्रैवामृतकुण्डं तु कलाकुण्डं तु तत्स्मृतम् । तत्र स्नात्वा तु चंद्रेशं यो नरः पूजयिष्यति
అక్కడే అమృతకుండము ఉంది; అది కలాకుండమని కూడా ప్రసిద్ధం. అక్కడ స్నానం చేసి ఎవడు చంద్రేశ (చంద్రేశ్వర)ుని పూజించునో…
Verse 3
स तु वर्षसहस्रस्य तपःफलमवाप्स्यति । तत्रैव संस्थितं देवि तडागं चंद्रनिर्मितम्
…అతడు నిశ్చయంగా వెయ్యి సంవత్సరాల తపస్సు ఫలాన్ని పొందుతాడు. అలాగే అక్కడే, హే దేవీ, చంద్రుడు నిర్మించిన ఒక తటాకము నిలిచి ఉంది.
Verse 4
धनुःषोडशविस्तारं चंद्रेशात्पूर्वपश्चिमे । तत्पूर्वं ते समाख्यातं मुक्तिदानादिपूर्वकम्
చంద్రేశుని తూర్పు మరియు పడమర వైపులా దాని విస్తీర్ణం పదహారు ధనుస్సులు. ముక్తిదానం మొదలైన దాని ప్రభావాన్ని నేను ముందే నీకు వివరించాను.
Verse 342
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य आशापूरमाहात्म्ये चंद्रेश्वरकलाकुण्डतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विचत्वारिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి సహస్రి సంహితలోని సప్తమ ప్రభాసఖండములో, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యాంతర్గత ఆశాపూరమాహాత్మ్యంలో “చంద్రేశ్వర–కలాకుణ్డ తీర్థమాహాత్మ్యవర్ణనం” అను నామముగల మూడు వందల నలభై రెండవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।