Adhyaya 335
ఈ అధ్యాయంలో ఈశ్వరుడు దేవికి స్థలవివరాలను సూక్ష్మంగా తెలియజేస్తాడు. యాత్రికుడు పశ్చిమదిశగా న్యంకుమతీ నది శుభతీరానికి వెళ్లి, అక్కడి నుంచి దక్షిణంగా ‘శంఖావర్త్త’ అనే మహాతీర్థానికి చేరాలని చెప్పబడింది. అక్కడ చిత్రాంకిత శిల ఉంది; అది స్వయంభూ ‘రక్తగర్భా’ సన్నిధితో సంబంధించిందని, శిలను కోసిన తరువాత కూడా ఎర్రని గుర్తు కనిపిస్తుందని వర్ణన—ప్రదేశంలో పవిత్రత నిలిచివుంటుందనే సూచన. ఈ స్థలం విష్ణు-క్షేత్రమని పేర్కొనబడింది. పూర్వకథలో విష్ణువు వేదాపహారి ‘శంఖ’ను సంహరించిన ఘటనతో ఈ తీర్థోత్పత్తి అనుసంధానమైంది. జలాశయం శంఖాకారమని చెప్పి, తీర్థనామానికి రూపకారణం, అధికారమూ స్థిరపడతాయి. ఫలశ్రుతి ప్రకారం ఇక్కడ స్నానం బ్రహ్మహత్యాభారాన్ని తొలగిస్తుంది; శూద్రుడుకూడా క్రమంగా బ్రాహ్మణజన్మలను పొందుతాడని చెప్పబడింది. అనంతరం తూర్పుగా రుద్రగయకు వెళ్లి, సంపూర్ణ తీర్థఫలాన్ని కోరేవారు అక్కడ గోదానం చేయాలని ఉపదేశం—శుద్ధి, పుణ్యం, దానధర్మం ఒకే యాత్రలో సమన్వయమవుతాయి.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततः पश्चिमतो गच्छेन्न्यंकुमत्यास्तटे शुभे । दक्षिणां दिशमाश्रित्य स्थितं तीर्थं महाप्रभम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—అనంతరం పడమర దిశగా వెళ్లి న్యంకుమతీ నదியின் శుభ తీరాన్ని చేరాలి. దక్షిణాభిముఖంగా అక్కడ మహాప్రభ, మహాతేజస్సు గల తీర్థం నిలిచి ఉంది।
Verse 2
शंखावर्त्तमितिख्यातं यत्र चित्रांकिता शिला । स्वयंभूता महादेवि रक्तगर्भा सुशोभना
హే మహాదేవీ! ఆ స్థలం ‘శంఖావర్త్త’ అని ప్రసిద్ధి, అక్కడ విచిత్ర చిహ్నాలతో అంకితమైన శిల ఉంది. అది స్వయంభూ, సుందరంగా ప్రకాశిస్తూ, అంతర్భాగంలో రక్తవర్ణ గర్భాన్ని కలిగి ఉంది।
Verse 3
छिन्ने त्वद्यापि तत्रैव सुरक्तं संप्रदृश्यते । विष्णुक्षेत्रं हि तत्प्रोक्तं शंखो यत्र हतः पुरा
ఇప్పటికీ దాన్ని కోస్తే అక్కడే ప్రకాశమైన ఎర్రని వర్ణం కనిపిస్తుంది. అది విష్ణు క్షేత్రమని ప్రకటించబడింది; పూర్వకాలంలో అక్కడే శంఖుడు హతుడయ్యాడు।
Verse 4
वेदापहारी देवेशि विष्णुना प्रभविष्णुना । कृतं शखोदकं तीर्थं शंखाकारं तु दृश्यते
హే దేవేశీ! వేదాలను అపహరించిన వాడిని ప్రభవిష్ణువు, సర్వవ్యాపి విష్ణువు సంహరించాడు. అక్కడ ‘శంఖోదక’ అనే తీర్థం స్థాపించబడింది; అది శంఖాకారంగా దర్శనమిస్తుంది।
Verse 5
तत्र स्नात्वा नरो देवि मुच्यते ब्रह्महत्यया । सप्त जन्मानि विप्रत्वं शूद्रस्यापि प्रजा यते
హే దేవీ! అక్కడ స్నానం చేసిన నరుడు బ్రహ్మహత్యా పాపం నుండి విముక్తుడవుతాడు. శూద్రజన్ముడికైనా ఏడు జన్మల వరకు విప్రత్వం లభిస్తుంది।
Verse 6
पूर्वं तत्रैव गत्वा च ततो रुद्रगयां व्रजेत् । गोदानं तत्र देयं तु सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
ముందుగా అక్కడికే వెళ్లి, తరువాత రుద్రగయకు వెళ్లవలెను. యాత్రాఫలాన్ని సంపూర్ణంగా కోరువారు అక్కడ తప్పక గోదానం చేయవలెను.
Verse 335
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये शंखावर्त्ततीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चत्रिंशदुत्तरत्रिशत तमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి సహస్ర శ్లోకసంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండములో, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యాంతర్గత ‘శంఖావర్త్త తీర్థమాహాత్మ్యవర్ణన’ నామ 335వ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.