
శివ–దేవి ఉపదేశ సంభాషణలో ఈశ్వరుడు, ముందుగా చెప్పబడిన పుణ్యస్థానానికి ‘దక్షిణంగా’ ఋషితోయా నది తీరంలో ఉన్న ఒక క్షేత్రాన్ని దేవి దృష్టికి తెస్తాడు. ఆ స్థలం క్షేమేశ్వరమని గుర్తింపబడింది; నామపరంపర కూడా చెప్పబడుతుంది—పూర్వకాలంలో అది భూతీశ్వరమని ప్రసిద్ధి, కలియుగంలో క్షేమేశ/క్షేమేశ్వరమని ప్రకటించబడింది. అధ్యాయంలోని ఆచరణాత్మక బోధ సంక్షిప్తంగా తీర్థయాత్రకే కేంద్రీకృతం: ఆ దేవుని దర్శనం చేసి అనంతరం పూజ చేయడం మాత్రమేతో భక్తుడు సమస్త కిల్బిషాల (పాప/అశుద్ధి) నుండి విముక్తి పొందుతాడని చెప్పబడింది. ఉపసంహారంలో ఇది స్కందమహాపురాణం 81,000 శ్లోక సంహితలో, ప్రాభాస ఖండం—ప్రాభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలోని ‘క్షేమేశ్వరమాహాత్మ్య-వర్ణన’ అధ్యాయమని నిర్దేశించబడింది.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततः पश्येन्महादेवि तस्य दक्षिणतः स्थितम् । क्षेमेश्वरेति विख्यातमृषितोयातटे स्थितम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ, తదుపరి ఆ స్థలానికి దక్షిణంగా ఋషితోయా నది తీరంలో స్థితమైన ‘క్షేమేశ్వర’మని ప్రసిద్ధమైన స్థానాన్ని దర్శించవలెను।
Verse 2
भूतीश्वरेति नामास्य पूर्वं च परिकीर्तितम् । क्षेमेशेति कलौ देवि तस्य नाम प्रकीर्तितम्
ఈ దేవుని నామం పూర్వం ‘భూతీశ్వర’మని కీర్తింపబడెను; కాని కలియుగంలో, హే దేవీ, ఆయన నామం ‘క్షేమేశ’మని ప్రకటింపబడుచున్నది।
Verse 3
तं दृष्ट्वा पूजयित्वा च मुक्तः स्यात्सर्वकिल्बिषैः
ఆయనను దర్శించి పూజించినవాడు సమస్త పాపకల్మషముల నుండి విముక్తుడగును।
Verse 323
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये क्षेमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोविंशत्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలోని సప్తమ ప్రభాసఖండము, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘క్షేమేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనము’ అనే మూడు వందల ఇరవై మూడు వ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।