Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

सर्वपापोपशमनं दारिद्र्यौघविनाशनम् । तं दृष्ट्वा पूजयित्वा च माघे मासि विशेषतः । पूजा जागरणं कृत्वा तत्र गच्छेत्परं पदम्

Transliteration

sarvapāpopaśamanaṃ dāridryaughavināśanam | taṃ dṛṣṭvā pūjayitvā ca māghe māsi viśeṣataḥ | pūjā jāgaraṇaṃ kṛtvā tatra gacchetparaṃ padam

Translation

ఆయన సమస్త పాపములను శమింపజేసి, దారిద్ర్యప్రవాహమును నశింపజేయువాడు. ఆయనను దర్శించి, ముఖ్యంగా మాఘమాసములో పూజించి, అక్కడ జాగరణము చేసి, భక్తుడు పరమపదమును పొందును।

Word by Word

• सर्व-पाप-उपशमनम्: pacifying all sins
• सर्व-पाप-उपशमनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + उपशमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—सर्वेषां पापानाम् उपशमनम्

• दारिद्र्य-ओघ-विनाशनम्: destroyer of the flood of poverty
• दारिद्र्य-ओघ-विनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दारिद्र्य (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक) + विनाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—दारिद्र्यस्य ओघस्य विनाशनम्

• तम्: him/that (deity)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund)

• पूजयित्वा: having worshipped
• पूजयित्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) + त्वा
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• माघे: in Māgha
• माघे: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; मास-नाम

• मासि: in the month
• मासि: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: especially)

• पूजाम्: worship
• पूजाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• जागरणम्: vigil (night-wake)
• जागरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + त्वा
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• गच्छेत्: would go / should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पदम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• पदम्: state/abode
• पदम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gopāla-svāmin (Hari)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Night-time temple vigil in Māgha: devotees with lamps and incense before a dark-stone or golden Viṣṇu/Kṛṣṇa as Gopāla-svāmin; a sense of sins dissolving and prosperity returning, culminating in a serene vision of the ‘supreme state’.

Characters & Entities

• Gopāla-svāmin
• Hari
• Māgha (month)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional discipline—darśana, pūjā, and night vigil—performed at a sacred site is portrayed as transformative, leading toward the highest goal.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gopāla-svāmin Hari’s shrine in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

In Māgha month, perform darśana and pūjā, and observe jāgaraṇa (keeping awake in vigil) at the shrine.