Adhyaya 298

Verse 1

ईश्वर उवाच । ऋषितोयापश्चिमे तु तत्र गव्यूतिमात्रतः । संगालेश्वरनामास्ति सर्वपातकनाशनः

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఋషితోయా పశ్చిమదిశలో, కేవలం ఒక గవ్యూతి దూరంలో ‘సంగాలేశ్వర’ నామక శివలింగం ఉంది; అది సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది।

Verse 2

गुप्तस्तत्र प्रयागश्च देवो वै माधवस्तथा । जाह्नवी यमुना चैव देवी तत्र सरस्वती

అక్కడే ఒక గుప్త ప్రయాగం ఉంది; దేవుడు మాధవుడూ అక్కడే ఉన్నాడు. జాహ్నవి (గంగా), యమునా మరియు దేవి సరస్వతీ కూడా అక్కడే విరాజిల్లుచున్నారు।

Verse 3

अन्यानि तत्र तीर्थानि बहूनि च वरानने । स्नात्वा दृष्ट्वा पूजयित्वा मुक्तः स्यात्सर्वकिल्बिषैः

ఓ సుందరముఖీ! అక్కడ మరెన్నో తీర్థాలు ఉన్నాయి. వాటిలో స్నానం చేసి, దర్శనం చేసి, పూజించితే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది।

Verse 4

पार्वत्युवाच । कथय त्वं महेशान सर्वदेवनमस्कृत । तीर्थराजः प्रयागस्तु कथं विष्णुः सनातनः

పార్వతి పలికెను—ఓ మహేశాన! సమస్త దేవతలచే నమస్కరింపబడువాడా, చెప్పుము—ప్రయాగం తీర్థరాజు ఎలా? మరియు సనాతన విష్ణువు (ఇక్కడ) ఎలా విరాజిల్లుచున్నాడు?

Verse 5

कथं गंगा च यमुना तथा देवी सरस्वती । अन्यान्यपि बहून्येव तीर्थानि वृषभध्वज

హే వృషభధ్వజ ప్రభూ! ఇక్కడ గంగా, యమునా అలాగే దేవి సరస్వతి ఎలా సన్నిహితంగా ఉన్నారు? ఇంకా ఇన్ని అనేక తీర్థాలు కూడా ఇక్కడ ఎలా ఉన్నాయి?

Verse 6

समायातानि तत्रैव संगालेश्वरसंनिधौ । संगालेशेति किं नाम ह्येतन्मे वद कौतुकम्

అవి అన్నీ అక్కడే సంగాలేశ్వర సన్నిధిలో సమాయత్తమయ్యాయి. ‘సంగాలేశ’ అనే పేరు ఎందుకు వచ్చింది? నా కుతూహలాన్ని తీర్చండి, చెప్పండి.

Verse 7

ईश्वर उवाच । पुरा वै लिंगपतने सर्वदेवसमागमे । सार्धत्रितयकोटीनि पुण्यानि सुरसुन्दरि

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే సురసుందరీ! పూర్వకాలంలో లింగపతన సమయంలో, సమస్త దేవతలు సమాగమమైనప్పుడు, అక్కడ సాడే మూడు కోట్ల పుణ్యాలు (తీర్థపుణ్యాలు) సన్నిహితమయ్యాయి.

Verse 8

तीर्थानि तीर्थराजोऽयं प्रयागः समुपस्थितः । आत्मानं गोपयामास तीर्थकोटिभिरावृतम्

అన్ని తీర్థాలు అక్కడ సన్నిహితమయ్యాయి; తీర్థరాజైన ప్రయాగమూ అక్కడికి వచ్చెను. కోట్లాది తీర్థాలతో ఆవరించబడి, అది తనను తాను గోప్యంగా చేసుకుంది.

Verse 9

ततस्तत्र समायाता ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । विबुधास्तीर्थराजं तं ददृशुर्दिव्यचक्षुषा

అనంతరం బ్రహ్మా, విష్ణువులను ముందుంచి ఇతర దేవతలు అక్కడికి వచ్చారు; దివ్యదృష్టితో వారు ఆ తీర్థరాజును దర్శించారు.

Verse 10

तीर्थकोटिभिराकीर्णं पवित्रं पापनाशनम् । लिंगस्य पतनं श्रुत्वा महादुःखेन संवृताः

ఆ స్థలం కోట్లాది తీర్థాలతో నిండినది, పవిత్రమైనది, పాపనాశకమైనది. లింగం పడిపోయిందని విని వారు మహాదుఃఖంతో కమ్ముకున్నారు.

Verse 11

स्थिताः सर्वे तदा देवि ब्रह्माद्याः सुरसत्तमाः

అప్పుడు, ఓ దేవీ, బ్రహ్మాది సర్వ శ్రేష్ఠ దేవతలు అక్కడ సమవేతులై నిలిచారు.

Verse 12

एतस्मिन्नेव काले तु देवो रुद्रः सनातनः । निरानंदः समायातो वाक्यमेतदुवाच ह

అదే సమయంలో సనాతన దేవుడు రుద్రుడు ఆనందరహితుడై అక్కడికి వచ్చి ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 13

शृणुध्वं वचनं देवा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । ऋषिशापान्निपतितं मम लिंगमनुत्तमम् । तस्माल्लिंगं पूजयत सर्व कामार्थसिद्धये

హే దేవతలారా, బ్రహ్మా-విష్ణువుల నేతృత్వంలో నా మాట వినండి. ఋషి శాపం వల్ల నా అనుత్తమ లింగం ఇక్కడ పడిపోయింది. కాబట్టి సమస్త కామ్యార్థసిద్ధి మరియు ధర్మసమ్మత సంపదసిద్ధి కోసం ఆ లింగాన్ని పూజించండి.

Verse 14

एवमुक्त्वा महादेवो देशे तस्मिन्स्थितः प्रिये । ब्राह्मं च वैष्णवं रौद्रं तत्र कुण्डत्रयं स्मृतम्

ఇలా చెప్పి, ఓ ప్రియే, మహాదేవుడు ఆ స్థలంలోనే నిలిచాడు. అక్కడ బ్రాహ్మ, వైష్ణవ, రౌద్ర అనే మూడు పవిత్ర కుండాలు ప్రసిద్ధంగా స్మరించబడతాయి.

Verse 15

चतुर्थं त्रिसंगमाख्यं नदीनां यत्र संगमः । गंगायाश्च सरस्वत्याः सूर्यपुत्र्यास्तथैव च

నాలుగవ పుణ్యస్థలం ‘త్రిసంగమం’ అని ప్రసిద్ధి; అక్కడ నదుల సంగమం—గంగా, సరస్వతి మరియు సూర్యపుత్రి యమునా।

Verse 16

कोटिरेका च तीर्थानां ब्रह्मकुण्डे व्यवस्थिता । तथा च वैष्णवे कुण्डे कोटिरेका प्रकीर्तिता

అక్కడ బ్రహ్మకుండంలో తీర్థాల ‘కోటిరేక’ (కోటికి మించిన) మహిమ స్థితి చెందింది; అలాగే వైష్ణవకుండంలో కూడా ‘కోటిరేక’ అని కీర్తించబడింది।

Verse 17

सार्धकोटिस्तु संप्रोक्ता शिवकुण्डे प्रकीर्तिता । पश्चिमे ब्रह्मकुण्डं च पूर्वे वै वैष्णवं स्मृतम्

శివకుండంలో ‘సార్ధకోటి’ (కోటి నర) తీర్థాలు అని ప్రకటించబడింది. బ్రహ్మకుండం పశ్చిమంలో, వైష్ణవకుండం తూర్పులో అని స్మరించబడుతుంది।

Verse 18

मध्यभागे स्थितं यच्च रुद्रकुण्डं प्रकीर्तितम् । कुण्डमध्याद्विनिर्गत्य यत्र गंगा वरानने

మధ్యభాగంలో ఉన్నది ‘రుద్రకుండం’ అని కీర్తించబడుతుంది. ఓ సుందరముఖీ! ఆ కుండం మధ్యనుండి గంగా ఉద్భవించి బయలుదేరుతుంది।

Verse 19

सूर्यपुत्र्या समेता च तत्त्रिसंगम उच्यते । अनयोरंतरे सूक्ष्मे तत्र गुप्ता सरस्वती

సూర్యపుత్రి యమునతో కలిసి (గంగ) కలిసే సంగమమే ‘త్రిసంగమం’ అని అంటారు. ఆ ఇద్దరి మధ్య సూక్ష్మంగా అక్కడ సరస్వతి గుప్తంగా ఉంటుంది।

Verse 20

एषु सन्निहितो नित्यं प्रयागस्तीर्थनायकः । अत्रागत्य नरो यस्तु माघमासे वरानने

ఈ తీర్థాలలో తీర్థనాయకుడైన ప్రయాగుడు నిత్యము సన్నిహితుడై ఉంటాడు. ఓ సుందరాననే, మాఘమాసంలో ఇక్కడికి వచ్చేవాడు, …

Verse 21

स्नायात्प्रभातसमये मकरस्थे रवौ प्रिये । किञ्चिदभ्युदिते सूर्ये शृणु तस्य च यत्फलम्

ప్రియే, సూర్యుడు మకరరాశిలో ఉన్నప్పుడు ప్రభాతసమయంలో స్నానం చేయవలెను. సూర్యుడు కొద్దిగా ఉదయించిన వేళ—ఆ స్నానఫలాన్ని విను.

Verse 22

आद्येनैकेन स्नानेन पापं यन्मनसा कृतम् । व्यपोहति नरः सम्यक्छ्रद्धायुक्तो जितेन्द्रियः

మొదటి స్నానమాత్రంతోనే మనసుతో చేసిన పాపం తొలగిపోతుంది. శ్రద్ధగల, ఇంద్రియజయుడైన మనిషి దానిని సమ్యకంగా నివారిస్తాడు.

Verse 23

वाचिकं तु द्वितीयेन कायिकं तु तृतीयकात् । संसर्गजं चतुर्थेन रहस्यं पञ्चमेन तु

రెండవ స్నానంతో వాచిక పాపం, మూడవ స్నానంతో కాయిక పాపం; నాలుగవ స్నానంతో సంగజ పాపం, ఐదవ స్నానంతో రహస్య పాపం తొలగును.

Verse 24

उपपातकानि षष्ठेन स्नानेनैव व्यपोहति

ఆరవ స్నానమాత్రంతోనే ఉపపాతకాలు—అంటే గౌణ పాపాలు—సైతం తొలగిపోతాయి.

Verse 25

अभिषेकेण कुण्डानां सप्तकृत्वो वरानने । महांति चैव पापानि क्षाल्यंते पुरुषैः सदा

హే వరాననే! కుండాలలో ఏడు సార్లు అభిషేకస్నానం చేయుటవలన మనుష్యుల మహాపాపములు కూడ నిత్యము క్షాళితమగును.

Verse 26

यः स्नाति सकलं मासं प्रयागे गुप्तसंज्ञके । ब्रह्मादिभिर्न तद्वक्तुं शक्यते कल्पकोटिभिः

‘గుప్త’ అనే పేరుగల ప్రయాగంలో ఎవడు సంపూర్ణ మాసమంతా స్నానం చేయునో, అతని పుణ్యాన్ని బ్రహ్మాది దేవతలకైనా కోట్ల కల్పములలో చెప్పుట సాధ్యము కాదు.

Verse 27

यानि कानि च तीर्थानि प्रभासे संति भामिनि । तेभ्योऽतिवल्लभं तीर्थं सर्वपापप्रणाशनम्

హే భామిని! ప్రభాసంలో ఉన్న ఏ ఏ తీర్థములైనను, వాటిలో ఒక తీర్థము అత్యంత ప్రియమైనది; అది సర్వపాపనాశకము.

Verse 28

एषां संरक्षणार्थाय मया वै तत्र मातरः । पूजनीयाः प्रयत्नेन नैवेद्यैर्विविधैः शुभैः

ఈ (తీర్థముల) సంరక్షణార్థము నేను అక్కడ మాతృదేవతలను స్థాపించితిని; వారిని శుభమైన వివిధ నైవేద్యములతో యత్నపూర్వకంగా పూజించవలెను.

Verse 29

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां श्रद्धायुक्तेन चेतसा । तासामनुचरा देवि भूतप्रेताश्च कोटिशः

హే దేవి! కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు శ్రద్ధాయుక్తమైన మనస్సుతో—ఆ మాతృదేవతల అనుచరులుగా భూతప్రేతములు కోట్ల సంఖ్యలో ఉంటాయి.

Verse 30

तेषां भयविनाशाय ता मातॄश्च प्रपूजयेत् । अस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्महत्यां व्यपोहति

వారి భయనాశార్థం ఆ మాతృదేవతలను సమ్యక్గా పూజించాలి. ఈ తీర్థంలో స్నానం చేసిన మనిషి బ్రహ్మహత్యాపాపమును కూడా తొలగించుకొనును.

Verse 31

यः कश्चित्कुरुते श्राद्धं पितॄनुद्दिश्य भक्तितः । उद्धरेच्च पितुर्वर्गं मातुर्वर्गं नरोत्तमः

ఎవడైన పితృదేవతలను ఉద్దేశించి భక్తితో శ్రాద్ధం చేస్తాడో, ఆ నరోత్తముడు తన తండ్రి వంశమును, తల్లి వంశమును రెండింటినీ उद्धరిస్తాడు.

Verse 32

वृषभस्तत्र दातव्यः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः । एवं यः कुरुते यात्रां तस्य फलमनन्तकम्

యాత్ర యొక్క సంపూర్ణ ఫలాన్ని కోరువారు అక్కడ వృషభదానం చేయాలి. ఈ విధంగా యాత్ర చేయువానికి ఫలం అనంతమగును.

Verse 33

एवं गुप्तप्रयागस्य माहात्म्यं कथितं तव । श्रुत्वाभिनन्द्य पुरुषः प्राप्नुयाच्छंकरालयम्

ఇలా గుప్తప్రయాగ మహాత్మ్యం నీకు చెప్పబడింది. దీనిని విని ఆనందించి అభినందించినవాడు శంకరుని ఆలయాన్ని పొందును.

Verse 298

इति श्रीस्कांदेमहापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गुप्तप्रया गमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टनवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహిత, సప్తమ ప్రభాసఖండము, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యములో ‘గుప్తప్రయాగమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అను రెండువందల తొంభై ఎనిమిదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.