Adhyaya 289
ఈ అధ్యాయంలో ఈశ్వరుడు దేవిని ఉద్దేశించి దక్షిణ దిశలో కొద్దిదూరం (గవ్యూతి ప్రమాణంలో) ఉన్న పవిత్ర తీర్థాన్ని సూచిస్తాడు. అక్కడ గంగ ‘పాతాళగామిని’ రూపంలో ప్రవహిస్తూ పాపనాశినిగా స్పష్టంగా వర్ణించబడుతుంది. తదుపరి విశ్వామిత్ర మహర్షి స్నానార్థం గంగను ఆహ్వానించిన కథ చెప్పబడుతుంది; ఆ తీర్థంలో స్నానం చేస్తే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుందని పేర్కొంటుంది. అనంతరం గంగేశ్వర, విశ్వామిత్రేశ్వర, బాలేశ్వర అనే మూడు లింగాల మహిమను తెలిపి, వాటి దర్శనంతో ఇష్టసిద్ధి, పాపక్షయం, కామప్రాప్తి ఫలిస్తాయని నిర్దేశిస్తుంది.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्यैव दक्षिणे देवि तस्माद्गव्यूतिमात्रतः । पातालगामिनी गंगा संस्थिता पापनाशिनी
ఈశ్వరుడు పలికెను—హే దేవీ, అదే స్థలానికి దక్షిణంగా, కేవలం ఒక గవ్యూతి దూరంలో, పాతాళగామిని పాపనాశిని గంగా అక్కడ స్థితమై ఉంది.
Verse 2
विश्वामित्रेण चाहूता स्नानार्थं वरवर्णिनि । तत्र स्नात्वा महादेवि मुच्यते सर्वपातकैः
హే వరవర్ణినీ, స్నానార్థమై విశ్వామిత్రుడు ఆమెను (గంగను) ఆహ్వానించాడు. హే మహాదేవీ, అక్కడ స్నానం చేసినవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడగును.
Verse 3
तत्र गंगेश्वरं दृष्ट्वा विश्वामित्रेश्वरं तथा । बालेश्वरं च संप्रेक्ष्य सर्वान्कामानवाप्नुयात्
అక్కడ గంగేశ్వరుని, అలాగే విశ్వామిత్రేశ్వరుని దర్శించి, బాలేశ్వరుని కూడా దర్శించినవాడు సమస్త అభీష్టాలను పొందును.
Verse 289
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये बालार्कमाहात्म्ये पाताल गंगेश्वरविश्वामित्रेश्वरबालेश्वराभिधलिंगत्रयमाहात्म्यवर्णनंनामैकोननवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో, బాలార్కమాహాత్మ్యంలో ‘పాతాళ గంగేశ్వర, విశ్వామిత్రేశ్వర, బాలేశ్వర’ అనే త్రిలింగ మహిమావర్ణనమనే 289వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.