
ఈ అధ్యాయంలో ఈశ్వరుడు మహాదేవికి ప్రాభాస-క్షేత్రంలోని మహాతీర్థమైన ‘సుకన్యా-సరస్’ను సూచిస్తాడు. సుకన్య, ఋషి చ్యవనుడు, అశ్వినీ కుమారుల ప్రసిద్ధ కథను ఈ సరస్సుతో అనుసంధానిస్తూ—అశ్వినులు చ్యవనునితో కలిసి ఇక్కడ అవగాహన (స్నానం) చేయగా, స్నానప్రభావంతో చ్యవనుని రూపం మారి అశ్వినుల సమానమైన తేజస్సు పొందినట్లు చెప్పబడింది. సరస్-స్నాన ప్రభావంతో సుకన్య కోరిక నెరవేరినందున ఈ తీర్థం ‘కన్యా-సరస్’గా కూడా ప్రసిద్ధమైందని నామకారణం వివరించబడింది. అనంతరం ఫలశ్రుతి రూపంలో, ముఖ్యంగా స్త్రీలు తృతీయా తిథిన ఇక్కడ స్నానం చేస్తే విశేష ఫలం కలుగుతుందని—అనేక జన్మల వరకు గృహభంగం/గృహకలహం నుండి రక్షణ, దారిద్ర్యము, వైకల్యము లేదా అంధత్వ లక్షణమున్న భర్తను తప్పించుకోవడం వంటి పుణ్యఫలాలు తీర్థాచరణతో సంబంధించి చెప్పబడుతున్నాయి.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सुकन्यासर उतमम् । यत्राश्विनौ निमग्नौ तौ च्यवनेन सहांबिके । समानरूपो ह्यभवच्च्यवनो यत्र सोऽश्विना
ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ, తదుపరి ఉత్తమమైన సుకన్యా-సరస్సుకు వెళ్లవలెను. హే అంబికే, అక్కడ ఇద్దరు అశ్వినీకుమారులు చ్యవనునితో కలిసి మునిగిరి స్నానమాచరించారు; అక్కడే చ్యవనుడూ అశ్వినులవలె సమానమైన యౌవన-తేజోరూపాన్ని పొందెను.
Verse 2
यत्र प्राप्तवती कामं सुकन्या वरवर्णिनी । सरःस्नानप्रभावेन तेन कन्यासरः स्मृतम् । तत्र स्नाता शुभा नारी तृतीयायां विशेषतः
అక్కడ వరవర్ణిని సుకన్య ఆ సరస్సులో స్నానప్రభావంతో తనకు కావలసిన వరాన్ని పొందింది; అందువల్ల అది ‘కన్యా-సరస్సు’గా ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ స్నానం చేసిన శుభస్త్రీ—ప్రత్యేకించి తృతీయ తిథిన—మంగళఫలాన్ని పొందును.
Verse 3
सप्तजन्मसहस्राणि गृहभंगं न चाप्नुयात् । दरिद्रो विकलो दीनो नांधस्तस्या भवेत्पतिः
ఏడు వేల జన్మల వరకు ఆమె గృహభంగాన్ని పొందదు. ఆమె భర్త దరిద్రుడు, వికలుడు, దీనుడు లేదా అంధుడు కాడు.
Verse 284
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये च्यवनेश्वरमाहात्म्ये सुकन्यासरोमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरशीत्युत्तर द्विशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలో, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్ర-మాహాత్మ్యంలో, చ్యవనేశ్వర-మాహాత్మ్యాంతర్గతంగా ‘సుకన్యా-సరస్సు మాహాత్మ్యవర్ణనము’ అనే రెండువందల ఎనభై నాల్గవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.