Adhyaya 280

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि च्यवनेश्वरमुत्तमम् । तत्रैव संस्थितं लिंगं सर्वपातकनाशनम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—తదనంతరం, ఓ మహాదేవీ, ఉత్తమమైన చ్యవనేశ్వరుని దర్శించుటకు వెళ్లవలెను. అక్కడే స్థాపితమైన లింగము సర్వ పాపములను నశింపజేయును।

Verse 2

यत्र शर्यातिना दत्ता सुकन्या सा महर्षये । यत्र संस्तंभितं सैन्यमानाहार्त्तमथाकरोत्

ఇది శర్యాతి మహర్షికి సుకన్యను దానమిచ్చిన స్థలం; అలాగే సైన్యము అడ్డుకోబడిన తరువాత దాడి నుండి విరమింపజేయబడిన స్థలమూ ఇదే।

Verse 3

एष शर्यातियज्ञस्य देशो देवि प्रकाशते । प्रभासक्षेत्रमध्ये तु साक्षात्पातकनाशनः

ఓ దేవీ, ఇది శర్యాతి యజ్ఞస్థలముగా ప్రసిద్ధి పొందిన ప్రదేశము; ప్రభాసక్షేత్రమధ్యములో ఇది ప్రత్యక్షంగా పాపనాశకము।

Verse 4

साक्षात्तत्राभजत्सोममश्विभ्यां सह कौशिकः । चुकोप भार्गवश्चैव महेन्द्राय महातपाः

అక్కడ కౌశికుడు అశ్వినీదేవులతో కలిసి సాక్షాత్తుగా సోమాన్ని పంచుకున్నాడు. మహాతపస్వి భార్గవుడు కూడా మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) పై కోపించాడు.

Verse 5

संस्तंभयामास च तं वासवं च्यवनः प्रभुः । सुकन्यां चापि भार्यां स राजपुत्रीमवाप्तवान्

శక్తిమంతుడైన చ్యవన ఋషి వాసవుడు (ఇంద్రుడు)నునే నిలిపివేశాడు. అలాగే రాజకుమార్తె సుకన్యను భార్యగా పొందాడు.

Verse 6

देव्युवाच । कथं विष्टंभितस्तेन भगवान्पाकशासनः । किमर्थं भार्गवश्चापि कोपं चक्रे महातपाः

దేవి పలికింది—ఆయన భగవాన్ పాకశాసనుడు (ఇంద్రుడు)ను ఎలా నిలిపివేశాడు? అలాగే మహాతపస్వి భార్గవుడు ఏ కారణంతో కోపించాడు?

Verse 7

नासत्यौ च कथं ब्रह्मन्कृ तवान्सोमपायिनौ । तत्सर्वं च यथावृत्तमाख्यातु भगवान्मम

ఓ బ్రహ్మన్, ఆయన నాసత్య ద్వయాన్ని (అశ్వినీదేవులను) సోమపానులు ఎలా చేశాడు? జరిగినదంతా యథాతథంగా నాకు వివరించండి, ప్రభూ.

Verse 8

ईश्वर उवाच । भृगोर्महर्षेः पुत्रोऽभूच्च्यवनो नाम नामतः । स प्रभासं समासाद्य तपस्तेपे महामुनिः

ఈశ్వరుడు పలికాడు—మహర్షి భృగువు కుమారుడు, పేరుగాంచిన చ్యవనుడు. ఆయన ప్రభాసానికి చేరి ఆ మహాముని తపస్సు ఆచరించాడు.

Verse 9

स्थाणुभूतो महातेजा वीरस्थाने च भामिनि । अतिष्ठत्सुचिरं कालमेकदेशे वरानने

హే భామిని, హే వరాననే! ఆ మహాతేజస్సు గలవాడు వీరస్థానంలో స్తంభంలా నిశ్చలుడై, ఒకే చోట ఎంతో దీర్ఘకాలం నిలిచియుండెను।

Verse 10

स वल्मीकोऽभवत्तत्र लताभिरभिसंवृतः । कालेन महता देवि समाकीर्णः पिपीलकैः

హే దేవి! కాలక్రమేణ అతడు అక్కడ వల్మీకంలా మారి, లతలతో కప్పబడెను; ఎంతో దీర్ఘకాలానంతరం చీమలతో చుట్టూరా నిండిపోయెను।

Verse 11

स तथा संवृतो धीमान्मृत्पिंड इव सर्वतः । तप्यते स्म तपो घोरं वल्मीकेन समावृतः

వల్మీకంతో కప్పబడిన ఆ ధీమంతుడు అన్ని వైపులా మట్టి ముద్దలా మూసుకుపోయెను; అయినా అతడు ఘోర తపస్సును కొనసాగించెను।

Verse 12

अथास्य यातकालस्य शर्यातिर्नाम पार्थिवः । तीर्थयात्राप्रसंगेन श्रीसोमेशदिदृक्षया । आजगाम महाक्षेत्रं प्रभासं पापनाशनम्

అనంతరం కాలం గడిచినప్పుడు శర్యాతి అనే రాజు తీర్థయాత్ర సందర్భమున, శ్రీ సోమేశ్వరుని దర్శించాలనే కోరికతో, పాపనాశక మహాక్షేత్రమైన ప్రభాసకు వచ్చెను।

Verse 13

तस्य स्त्रीणां सहस्राणि चत्वार्यासन्परिग्रहाः । एकैव तु सुता शुभ्रा सुकन्यानाम नामतः

అతనికి నాలుగు వేల మంది భార్యలు ఉండిరి; అయితే అతనికి ఒక్క ప్రకాశవంతమైన కుమార్తె మాత్రమే ఉండెను, ఆమె ‘సుకన్యా’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందెను।

Verse 14

सा सखीभिः परिवृता सर्वाभरणभूषिता । चंक्रम्यमाणा वल्मीकं भार्गवस्य समासदत्

ఆమె సఖులతో చుట్టుముట్టబడి, సమస్త ఆభరణాలతో అలంకృతమై, తిరుగుతూ తిరుగుతూ భార్గవుని వల్మీకాన్ని చేరింది।

Verse 15

सा चैव सुदती तत्र पश्यमाना मनोरमान् । वनस्पतीन्विचिन्वंती विजहार सखीवृता

అక్కడ ఆ సుందరదంతి యువతి మనోహర వృక్షాలను తిలకిస్తూ, వనస్పతులు పుష్పాలు ఏరుకుంటూ, సఖులతో కలిసి ఆనందంగా విహరించింది।

Verse 16

रूपेण वयसा चैव सुरापानमदेन च । बभंज वनवृक्षाणां शाखाः परम पुष्पिताः

రూపయౌవన గర్వంతో, సురాపాన మదంతో మత్తురాలై, ఆమె అరణ్యవృక్షాల అత్యంత పుష్పిత శాఖలను విరిచింది।

Verse 17

तां सखीरहितामेकामेकवस्त्रामलंकृताम् । ददर्श भार्गवो धीमांश्चरंतीमिव विद्युतम्

అప్పుడు ధీమంతుడైన భార్గవుడు ఆమెను సఖులు లేని ఒంటరిగా, ఏకవస్త్రధారిణిగా అలంకృతమై, మెరుపులా సంచరిస్తూ ఉన్నదిగా చూచాడు।

Verse 18

तां पश्यमानो विजने स रेमे परमद्युतिः । क्षामकण्ठश्च ब्रह्मर्षिस्तपोबलसमन्वितः

ఆ నిర్జన ప్రదేశంలో ఆమెను చూస్తూ ఆ పరమద్యుతిమంతుడు ఆనందించాడు; క్షామకంఠుడైన బ్రహ్మర్షి కూడా తపోబలంతో యుక్తుడై అక్కడ ఉన్నాడు।

Verse 19

तामभाषत कल्याणीं सा चास्य न शृणोति वै । ततः सुकन्या वल्मीके दृष्ट्वा भार्गवचक्षुषी

అతడు ఆ కల్యాణీ అయిన కన్యతో పలికెను; కాని ఆమె అతని మాట వినలేదు. అప్పుడు సుకన్య వల్మీకంలో ఉన్న భార్గవ ముని నేత్రాలను చూచి గమనించింది.

Verse 20

कौतूहलात्कण्टकेन बुद्धिमोहबलात्कृता । किन्नु खल्विदमित्युक्त्वा निर्बिभेदास्य लोचने

కుతూహలంతో, మోహవశంగా బుద్ధి మసకబారగా, ఆమె ముల్లుతో అలా చేసింది. “ఇది ఏమిటి?” అని చెప్పి అతని నేత్రాలను చీల్చింది.

Verse 21

अकुध्यत्स तया विद्धो नेत्रे परममन्युमान् । ततः शर्यातिसैन्यस्य शकृन्मूत्रे समावृणोत्

ఆమె నేత్రాలను గుచ్చినప్పటికీ, అతడు మహా కోపశీలుడైనా కోపించలేదు. అయితే తరువాత శర్యాతి రాజు సైన్యానికి మలమూత్ర విసర్జనను అడ్డగించాడు.

Verse 22

ततो रुद्धे शकृन्मूत्रे सैन्यमानाहदुःखितम् । तथागतमभिभेक्ष्य पर्यतप्यत पार्थिवः

మలమూత్రం ఆగిపోవడంతో సైన్యం తీవ్ర వేదనతో విలపించింది. జరిగినదాన్ని చూసి రాజు అత్యంతగా కలత చెందాడు.

Verse 23

तपोनित्यस्य वृद्धस्य रोषणस्य विशेषतः । केनापकृतमद्येह भार्गवस्य महात्मनः । ज्ञातं वा यदि वाऽज्ञातं तदिदं ब्रूत मा चिरम्

‘ఈ మహాత్మ భార్గవుడు తపస్సులో నిత్యనిష్ఠుడు, వృద్ధుడు, కోపించినప్పుడు అత్యంత భయంకరుడు. ఈ రోజు ఇక్కడ అతనికి అపకారం ఎవరు చేశారు—తెలిసి చేసినా, తెలియక చేసినా—వెంటనే చెప్పండి, ఆలస్యం చేయకండి.’

Verse 24

तत्रोचुः सैनिकाः सर्वे न विद्मोऽपकृतं वयम् । सर्वोपायैर्यथाकामं भवान्समधिगच्छतु

అప్పుడు సైనికులందరూ పలికారు—“ఈ అపకారం ఎవరు చేసారో మాకు తెలియదు. మీరు యోగ్యమని భావించే ఏ ఉపాయంతోనైనా దానిని కనుగొనండి.”

Verse 25

ततः स पृथिवीपालः साम्ना चोग्रेण च स्वयम् । पर्यपृच्छत्सुहृद्वर्गं प्रत्यजानन्न चैव ते

అనంతరం ఆ భూపాలుడు (రాజు) కొన్నిసార్లు సౌమ్య వాక్యాలతో, కొన్నిసార్లు కఠిన వాక్యాలతో స్వయంగా తన సుహృద్‌వర్గాన్ని ప్రశ్నించాడు; కానీ వారు ఆ విషయాన్ని ఏమాత్రం అంగీకరించలేదు.

Verse 26

आनाहार्त्तं ततो दृष्ट्वा तत्सैन्यं संमुखोदितम् । पितरं दुःखितं चापि सुकन्यैवमथाब्रवीत्

అప్పుడు ఆ సైన్యం ఆహారరహితంగా వ్యాకులమై ఎదురుగా నిలిచినట్లు చూసి, తన తండ్రి కూడా దుఃఖితుడై ఉన్నాడని గమనించి, సుకన్య ఇలా పలికింది.

Verse 27

मया तातेह वल्मीके दृष्टं सर्वमभिज्वलत् । उद्द्योतवदविज्ञानात्तन्मया विद्धमन्तिकात्

“నాన్నా, ఇక్కడ ఈ వల్మీకంలో అన్నీ మండుతున్నట్లు నేను చూశాను. అది వెలుగులా అనిపించి, అజ్ఞానవశాత్తు దగ్గర నుంచే నేను దానిని కొట్టాను.”

Verse 28

एतच्छ्रुत्वा तु शर्याति र्वल्मीकं क्षिप्रमभ्यगात् । तत्रापश्यत्तपोवृद्धं वयोवृद्धं च भार्गवम्

ఇది విని శర్యాతి త్వరగా వల్మీకం వద్దకు వెళ్లాడు. అక్కడ తపస్సుతో మహానుభావుడై, వయస్సుతో వృద్ధుడైన ఆ భార్గవుణ్ణి చూశాడు.

Verse 29

अथावदत्स्वसैन्यार्थं प्रांजलिः स महीपतिः । अज्ञानाद्बालया यत्ते कृतं तत्क्षंतुमर्हसि

అప్పుడు రాజు అంజలి ఘటించి తన సైన్యపు తరఫున పలికెను—అజ్ఞానవశాత్ ఒక బాలిక నీకు చేసిన దోషాన్ని నీవు క్షమించవలెను।

Verse 30

ततोऽब्रवीन्महीपालं च्यवनो भार्गवस्तदा । रूपौदार्यसमायुक्तां लोभमोहसमावृताम्

అప్పుడు భార్గవుడు చ్యవనుడు రాజుతో పలికెను—ఆమె రూపౌదార్యసంపన్నురాలు గాని, లోభమోహాలతో ఆవరించబడినది।

Verse 31

तामेव प्रतिगृह्याहं राजन्दुहितरं तव । क्षमिष्यामि महीपाल सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

ఓ రాజా! నీ ఆ కుమార్తెనే నేను స్వీకరిస్తే, ఓ భూపాలా, నేను దోషాన్ని క్షమిస్తాను—ఇది నీకు సత్యంగా చెబుతున్నాను।

Verse 32

ईश्वर उवाच । ऋषेर्वचनमाज्ञाय शर्यातिरविचारयन् । ददौ दुहितरं तस्मै च्यवनाय महात्मने

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఋషివాక్యాన్ని గ్రహించిన శర్యాతి ఆలోచన లేకుండానే తన కుమార్తెను ఆ మహాత్ముడు చ్యవనునికి ఇచ్చెను।

Verse 33

प्रतिगृह्य च तां कन्यां भगवान्प्रससाद ह । प्राप्ते प्रसादे राजा तु ससैन्यः पुरमाव्रजत्

ఆ కన్యను స్వీకరించిన వెంటనే భగవాన్ ఋషి ప్రసన్నుడయ్యెను. ప్రసాదం లభించగానే రాజు సైన్యంతో నగరానికి తిరిగిపోయెను।

Verse 34

सुकन्यापि पतिं लब्ध्वा तपस्विनमनिन्दितम् । नित्यं पर्यचरत्प्रीत्या तपसा नियमेन च

సుకన్య కూడా నిందలేని తపస్వి భర్తను పొందిన తరువాత, ప్రేమతో నిత్యం ఆయనను సేవించింది—తపస్సు, నియమాచరణలతో కూడి.

Verse 35

अग्नीनामतिथीनां च शुश्रूषुरनसूयया । समाराधयत क्षिप्रं च्यवनं सा शुभानना

అనసూయతో, అసూయలేకుండా, శుభముఖి సుకన్య అగ్నిదేవతలకూ అతిథులకూ భక్తితో శుశ్రూష చేసింది; అందువల్ల ఆమె చ్యవన ఋషిని త్వరగా పూర్తిగా ప్రసన్నం చేసింది.

Verse 280

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभास क्षेत्रमाहात्म्ये च्यवनेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ‘ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్య’ భాగంలో ‘చ్యవనేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే రెండువందల ఎనభైవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.