Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कुम्भीश्वरमनुत्तमम् । शरभस्थानतः पूर्वे नातिदूरे व्यवस्थितम् । तं दृष्ट्वा मानवो देवि मुच्यते सर्वपातकैः

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi kumbhīśvaramanuttamam | śarabhasthānataḥ pūrve nātidūre vyavasthitam | taṃ dṛṣṭvā mānavo devi mucyate sarvapātakaiḥ

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ, తదుపరి శరభస్థానానికి తూర్పు దిశలో ఎక్కువ దూరం కాని చోట ఉన్న అనుత్తమ కుంభీశ్వరుని దర్శనార్థం వెళ్లవలెను. హే దేవి, ఆయన దర్శనమాత్రముతో మనుష్యుడు సమస్త పాపముల నుండి విముక్తుడగును.

ईश्वरःĪśvara (Lord)
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
ततःthen
ततः:
Apadana/Sequence (Source/sequence marker/अपादान-क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त; ‘then/from there’)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Injunction/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative/विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
कुम्भीश्वरम्to Kumbhīśvara
कुम्भीश्वरम्:
Karma (Goal/object of going/कर्म)
TypeNoun
Rootकुम्भीश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; गन्तव्य-देवालयनाम
अनुत्तमम्unsurpassed
अनुत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying कुम्भीश्वरम्)
शरभ-स्थानतःfrom Śarabha-sthāna
शरभ-स्थानतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootशरभ (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; ‘from the place of Śarabha’
पूर्वेto the east
पूर्वे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; दिशावाचक (to the east/in the east)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध particle)
अति-दूरेvery far (away)
अति-दूरे:
Adhikarana (Location extent/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय) + दूर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अव्ययीभाव: ‘very far’ → with negation: ‘not very far’
व्यवस्थितम्situated/located
व्यवस्थितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying implied ‘स्थानम्/लिङ्गम्’)
तम्that (him/it)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund): having seen
मानवःa human
मानवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
मुच्यतेis freed
मुच्यते:
Kriya (Main predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलट् (present/लट्), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive sense): ‘is released’
सर्व-पातकैःfrom all sins
सर्व-पातकैः:
Apadana (Separation/from/अपादान)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + पातक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; अपादानार्थे तृतीया (instrumental used for separation): ‘from all sins’

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Kumbhīśvara

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Śiva (Īśvara) instructs Mahādevī on a coastal Prabhāsa pilgrimage: a small shrine of Kumbhīśvara lies east of a marked Śarabha-sthāna; a devotee approaches and attains purification through darśana.

Ś
Śiva
D
Devī
K
Kumbhīśvara
Ś
Śarabha-sthāna
P
Prabhāsakṣetra

FAQs

Even simple darśana of a Śiva-sthāna, approached as pilgrimage, is taught as a purifier that burns accumulated pāpa.

Kumbhīśvara, described as lying east of Śarabha-sthāna within Prabhāsakṣetra.

A pilgrimage instruction centered on darśana: “go to Kumbhīśvara” and “seeing it” yields purification.