Adhyaya 249
ఈశ్వరుడు దేవికి ‘సంగమేశ్వర’ అనే దేవుని దర్శించమని ఉపదేశిస్తాడు. ఆయన ‘గోలక’ అని కూడా ప్రసిద్ధుడు, పాపనాశకుడని వర్ణించబడతాడు. కథలో సరస్వతి–పింగా నదుల సంగమస్థలాన్ని సూచించి, అక్కడ తపస్సులో సిద్ధుడైన ఋషి ఉద్దాలకుని పరిచయం చేస్తుంది. ఉద్దాలకుని ఘోర తపస్సు సమయంలో అతని ముందే శివలింగం ప్రత్యక్షమవుతుంది—భక్తికి దివ్య ప్రమాణంలా. అప్పుడు ఒక అశరీరి వాక్కు ఆ స్థలంలో శాశ్వత దైవసన్నిధి ఉంటుందని ప్రకటించి, సంగమంలో లింగం ఉద్భవించిన కారణంగా ఆలయనామం ‘సంగమేశ్వర’మని స్థాపిస్తుంది. ఫలశ్రుతిగా—ప్రసిద్ధ సంగమంలో స్నానం చేసి సంగమేశ్వరుని దర్శించినవాడు పరమగతిని పొందుతాడని చెప్పబడింది. ఉద్దాలకుడు నిరంతరం లింగారాధన చేసి, జీవితాంతంలో మహేశ్వర ధామాన్ని చేరి, తీర్థభక్తి ద్వారా మోక్షసాధనకు ఆదర్శంగా నిలుస్తాడు.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं वै संगमेश्वरम् । गोलक्षमिति विख्यातं सर्वपातकनाशनम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ! అనంతరం ‘గోలక్ష’ అని ప్రసిద్ధి పొందిన, సమస్త పాతకాలను నశింపజేసే సంగమేశ్వర దేవుని దర్శనార్థం వెళ్లవలెను।
Verse 2
तस्यैव पश्चिमे भागे सर्वकामफलप्रदम् । ऋषिरुद्दालकोनाम पुरा ह्यासीन्महातपाः
అదే స్థలపు పశ్చిమ భాగములో, సమస్త కోరికల ఫలమును ప్రసాదించునది, పూర్వకాలమున ‘ఉద్దాలక’ నామముగల మహాతపస్వి ఋషి నివసించెను।
Verse 3
स पुरा संगमं प्राप्य सर्वपापप्रणाशनम् । सरस्वत्याश्च पिंगायास्तपस्तेपे सुरेश्वरि
హే సురేశ్వరీ! అతడు పూర్వము సమస్త పాపనాశకమైన ఆ సంగమమును చేరి, సరస్వతి మరియు పింగా నదుల సంగమస్థలమందు తపస్సు ఆచరించెను।
Verse 4
ततस्तपस्यतस्तस्य तपो रौद्रं महात्मनः । पुरतो ह्युत्थितं लिंगं भक्त्या युक्तस्य सुन्दरि
హే సుందరీ! ఆ మహాత్ముడు ఘోర తపస్సు చేయుచుండగా, భక్తితో యుక్తుడైనందున, అతని ముందర ఒక శివలింగము ఉద్భవించెను।
Verse 5
एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । उद्दालक महाबाहो शृणुष्वैतद्वचो मम
అదే సమయంలో ఒక అశరీర వాణి పలికింది— “ఓ మహాబాహు ఉద్దాలకా, నా ఈ వచనాన్ని వినుము.”
Verse 6
अद्यप्रभृति वासोऽत्र मम नित्यं भविष्यति । यस्मादत्र समुत्पन्नं संगमे लिंगमुत्तमम् । संगमेश्वरमित्येव नाम चास्य भवि ष्यति
“ఈ రోజు నుంచే ఇక్కడ నా నివాసం నిత్యంగా ఉంటుంది. ఈ సంగమంలో ఉత్తమ లింగం ఉద్భవించినందున, దీని నామం కూడా ‘సంగమేశ్వర’మనే అవుతుంది.”
Verse 7
येत्र स्नानं नराः कृत्वा संगमे लोकविश्रुते । संगमेश्वरमीक्षन्ते ते यांति परमां गतिम्
లోకవిఖ్యాతమైన సంగమంలో స్నానం చేసి సంగమేశ్వరుని దర్శించే వారు పరమగతిని పొందుతారు.
Verse 8
ईश्वर उवाच । ततस्तं पूजयामास दिवारात्रमतंद्रितः । ततो देहावसानेऽसौ गतो यत्र महेश्वरः
ఈశ్వరుడు పలికెను— ఆపై అతడు అలసట లేకుండా పగలు-రాత్రి ఆ (లింగ)ాన్ని పూజించాడు; దేహాంతం తరువాత మహేశ్వరుడు ఉన్న లోకానికి వెళ్లాడు.
Verse 249
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संगमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ‘ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్య’ భాగంలో ‘సంగమేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణన’ అనే రెండువందల నలభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.