Adhyaya 185
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 185

Adhyaya 185

ఈ అధ్యాయంలో ప్రభాసక్షేత్రంలో దేవమాతా సరస్వతీ యొక్క స్థానిక అవతారాన్ని గురించి ఈశ్వరుడు మహాదేవికి ఉపదేశిస్తాడు. ఆమె ‘దేవమాతా’గా ప్రసిద్ధి, లోకంలో సరస్వతీ అనే నామంతో స్తుతింపబడుతుంది; నైరృత (దక్షిణ-పడమర) దిశలో గౌరీరూపం ధరించి పాదుకాసనంపై ఆసీనురాలిగా వర్ణించబడుతుంది. ఆమె రూపంలో ‘వడవా’ (వడవానల) ప్రతీక సూచన ఉంది; దేవులు వడవానల భయంనుండి తల్లిలా రక్షింపబడుట వలన పండితులు ఆమెను దేవమాతా అని స్థిరపరుస్తారని కారణం చెప్పబడుతుంది. మాఘమాస తృతీయ తిథినాడు నియమశీలుడైన పురుషుడు లేదా శీలవంతురాలైన నియమిత స్త్రీ ఆమెను పూజిస్తే ఇష్టసిద్ధి కలుగుతుందని కాలవిధానం ఉంది. తదుపరి అతిథి సత్కార మహిమ—పాయసం, చక్కెర మొదలైన మధుర పదార్థాలతో ఒక దంపతిని భోజనమిచ్చితే మహత్తర గౌరీ-భోజనవ్రత ఫలంతో సమాన ఫలం లభిస్తుంది. చివరగా ఆ స్థలంలో సదాచార బ్రాహ్మణునికి స్వర్ణ పాదుకలను దానమివ్వాలని దానవిధి చెప్పబడుతుంది.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवमातरमव्ययाम् । मंकीशान्नैरृते भागे गौरीरूपसमाश्रिताम् । देवमाता सरस्वत्या नाम लोकेषु गीयते

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ! తదుపరి మంకీశునకు నైరృత దిశలో, గౌరీరూపమున నిలిచిన అవ్యయ దేవమాతను దర్శించవలెను. ఆమె సరస్వతి, లోకములలో ‘దేవమాత’ అని కీర్తింపబడుచున్నది.

Verse 2

पादुकासनसंस्था च तत्र देवी सरस्वती । गौरीरूपेण सा तत्र वडवाश्रितविग्रहा

అక్కడ దేవి సరస్వతి పాదుకాసనముపై ఆసీనురాలై యున్నది. అదే స్థలమున ఆమె గౌరీరూపముతో, వడవా (సముద్రాగ్ని) ఆశ్రిత విగ్రహమును ధరించి విరాజిల్లుచున్నది.

Verse 3

मातृवद्रक्षिता देवा वडवानलभीतितः । देवमातेति लोकेऽस्मिं स्ततः सा विबुधैः कृता

ఆమె తల్లివలె వడవానల భయమునుండి దేవతలను రక్షించింది. అందువలన ఈ లోకమున విజ్ఞులు ఆమెను ‘దేవమాత’—దేవుల తల్లి—అని స్తుతించి కీర్తిని స్థాపించారు.

Verse 4

माघे मासे तृतीयायां यस्तामर्चयते नरः । नारी वा संयता साध्वी सर्वान्कामानवाप्नुयात्

మాఘమాసమున తృతీయా తిథినాడు ఎవడు ఆమెను ఆరాధించునో—పురుషుడైనా, నియమశీలమైన సాధ్వీ స్త్రీయైనా—అతడు/ఆమె సమస్త కోరికలను పొందును.

Verse 5

दंपती भोज येद्यस्तु पायसैः शर्करादिभिः । गौरीसहस्रभोज्यस्य दत्तस्य फलमाप्नुयात्

ఎవడు పాయసం, శర్కర మొదలైన మధుర పదార్థాలతో దంపతులను భోజనమిచ్చునో, అతడు గౌరీకి సహస్ర-భోజ్యదానం చేసినంత పుణ్యఫలమును పొందును.

Verse 6

सुवर्णपादुका देया तत्र विप्राय शीलिने

అక్కడ శీలవంతుడైన బ్రాహ్మణునికి దానంగా స్వర్ణపాదుకలను సమర్పించాలి।