Adhyaya 12

Verse 1

ईश्वर उवाच । या संज्ञा सा स्मृता राज्ञी छाया या सा तु निक्षुभा । राजृ दीप्तौ स्मृतो धातू राजा राजति यः सदा

ఈశ్వరుడు పలికెను— సంజ్ఞ ‘రాజ్ఞీ’గా స్మరింపబడుతుంది; ఛాయ ‘నిక్షుభా’గా ప్రసిద్ధి. ‘రాజృ’ ధాతువు ‘దీప్తి’ అర్థంలో చెప్పబడింది; అందువల్ల ఎల్లప్పుడూ ప్రకాశించువాడు ‘రాజా’ అని పిలువబడును।

Verse 2

अधिकं सर्वभूतेभ्यस्तस्माद्राजा स उच्यते । राजपत्नी तु सा यस्मात्तस्माद्राज्ञी प्रकीर्तिता

అతడు సమస్త భూతములకన్నా అధికుడైనందున ‘రాజా’ అని పిలువబడును; ఆమె రాజపత్నియైనందున ‘రాజ్ఞీ’ అని ప్రఖ్యాతి పొందింది।

Verse 3

क्षुभ संचलने धातुर्निश्चला तेन निक्षुभा । भवंति ह्यथवा यस्मात्स्वांगीयाः क्षुद्विवर्जिताः

‘క్షుభ్’ ధాతువు ‘చలనం/క్షోభం’ అర్థంలో వాడబడుతుంది; ఆమె నిశ్చలమైనందున ‘నిక్షుభా’ అని పిలువబడుతుంది. లేక ఆమె స్వదేహజ సంతానం ఆకలిరహితముగా అవుతుంది కాబట్టి।

Verse 4

छाया तां विशते दिव्या स्मृता सा तेन निक्षुभा । सांप्रतं वर्तते योऽयं मनुर्लोके महामते

దివ్య ఛాయా ఆ సంజ్ఞలో ప్రవేశించింది; అందువల్ల ఆమె ‘నిక్షుభా’ అని స్మరించబడుతుంది. ఓ మహామతీ, ప్రస్తుతం లోకంలో ప్రవర్తిస్తున్న మనువు—

Verse 5

तस्यान्ववाये जातस्तु शंखचकगदाधरः । यमस्तु मात्रा संशप्तो हीनपादो धरातले

అతని వంశంలో శంఖ-చక్ర-గదాధారి జన్మించాడు. కానీ యముడు తల్లి శాపంతో భూమిపై పాదదోషంతో (పాదహీనుడై) అయ్యాడు.

Verse 6

प्रभासक्षेत्रमासाद्य चचार विपुलं तपः । वर्षाणामयुतं साग्रं लिंगं पूजितवान्प्रिये

ప్రభాసక్షేత్రాన్ని చేరి అతడు విస్తారమైన తపస్సు చేశాడు. ఓ ప్రియే, పదివేల సంవత్సరాలకు కొద్దిగా మించి లింగాన్ని పూజించాడు.

Verse 7

तुष्टश्चाहं ततस्तस्य वराणां च शतं ददौ । अद्यापि तत्र देवेशि यमेश्वरमिति श्रुतम् । यमद्वितीयायां दृष्ट्वा यमलोकं न पश्यति

అప్పుడు నేను సంతుష్టుడై అతనికి వంద వరాలు ఇచ్చాను. ఓ దేవేశీ, ఆ స్థలం ఇప్పటికీ ‘యమేశ్వర’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధం. యమద్వితీయ నాడు ఆయన దర్శనంతో యమలోక దర్శనం ఉండదు.

Verse 12

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये यमेश्वरोत्पत्तिवर्णनंनाम द्वादशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘యమేశ్వరోత్పత్తి-వర్ణనం’ అనే ద్వాదశ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.