Adhyaya 108

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि वसूनां लिंगमुत्तमम् । सोमेशादीशदिग्भागे पञ्चाशद्धनुषान्तरे

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ, తదుపరి వసువుల ఉత్తమ లింగమునకు గమించవలెను. అది సోమేశుని నుండి ఈశాన దిశాభాగమున పంచాశద్ ధనుస్సుల దూరమున ఉన్నది.

Verse 2

स्थितं लिंगं महादेवि चतुर्वक्त्रं सुरप्रियम् । प्रत्यूषेश्वरनामानं महापातकनाशनम्

హే మహాదేవీ, ఇక్కడ మహాదేవుని లింగము స్థితమై ఉంది—చతుర్ముఖమై దేవతలకు ప్రియమైనది. దీనికి ప్రత్యూషేశ్వరమని నామము; ఇది మహాపాతకాలను నశింపజేయును.

Verse 3

दर्शनात्तस्य देवस्य सप्तजन्मान्तरोद्भवम् । पापं प्रणाशमायाति सत्यंसत्यं वरानने

ఆ దేవుని దర్శనమాత్రమున ఏడు జన్మాంతరములలో ఉద్భవించిన పాపము నశించును—ఇది సత్యం, సత్యమే, హే వరాననే.

Verse 4

देव्युवाच । कोऽसौ प्रत्यूषनामेति कथं लिंगं प्रतिष्ठितम् । कस्य पुत्रः स विख्यात एतन्मे वद शंकर

దేవి పలికెను—ప్రత్యూష అనే నామముగలవాడు ఎవరు? ఈ లింగము ఎలా ప్రతిష్ఠింపబడెను? ఆ ప్రసిద్ధుడు ఎవరి పుత్రుడు? హే శంకరా, నాకు చెప్పుము.

Verse 5

ईश्वर उवाच । दक्षो ब्रह्मसुतो देवि प्रजापतिरिति स्मृतः । तस्य कन्याः पुरा षष्टिर्ददौ धर्माय वै दश

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే దేవీ, దక్షుడు బ్రహ్ముని పుత్రుడు; అతడు ప్రజాపతి అని స్మరింపబడును. పూర్వకాలమున అతనికి అరవై కుమార్తెలు ఉండెను; వాటిలో పది మందిని ధర్మునకు ఇచ్చెను.

Verse 6

तासां मध्ये महादेवि एका विश्वेति विश्रुता । सा धर्माच्च महादेवि अष्टावजनयत्सुतान्

వారిలో, ఓ మహాదేవీ, ‘విశ్వా’ అని ప్రసిద్ధురాలైన ఒకరు ఉన్నది. ఆమె ధర్ముని ద్వారా, ఓ మహాదేవీ, ఎనిమిది కుమారులను ప్రసవించింది.

Verse 7

आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवाऽनलोऽनिलः । प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः

ఆపః, ధ్రువః, సోమః, ధరః, అనలః, అనిలః, ప్రత్యూషః, ప్రభాసః—ఇవే ఎనిమిది వసువులు అని ప్రకటించబడినవి.

Verse 8

तेषां मध्ये सप्तमोऽसौ प्रत्यूष इति विश्रुतः । स पुत्रकामो देवेशि प्रभासं क्षेत्रमागतः

వారిలో ఏడవవాడు ‘ప్రత్యూష’ అని ప్రసిద్ధుడు. కుమారకాంక్షతో, ఓ దేవేశీ, అతడు ప్రభాస క్షేత్రానికి వచ్చెను.

Verse 9

स ज्ञात्वा कामिकं क्षेत्रं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् । तपश्चचार विपुलं दिव्यं वर्षशतं प्रिये । ध्यायन्देवं महादेवं शान्तस्तद्गतमानसः

ఇది కోరికలను నెరవేర్చే క్షేత్రమని తెలిసి అతడు మహేశ్వరుని (లింగాన్ని) ప్రతిష్ఠించాడు. ఆపై, ఓ ప్రియే, అతడు దివ్యమైన వంద సంవత్సరాలు విస్తార తపస్సు చేశాడు—మహాదేవుని ధ్యానిస్తూ, శాంతుడై, మనస్సును ఆయనలోనే లీనంచేసి.

Verse 10

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य भक्त्या निरञ्जनः । ददौ तस्य सुतं देवि देवलं योगिनां वरम्

అప్పుడు అతని భక్తితో సంతుష్టుడైన నిరంజన మహాదేవుడు, ఓ దేవీ, అతనికి ఒక కుమారుని ప్రసాదించాడు—యోగులలో శ్రేష్ఠుడైన ‘దేవలుడు’.

Verse 11

ततः प्रभृति देवेशि तल्लिंगस्य प्रभावतः । देवलो भगवान्योगी प्रत्यूषस्याऽभवत्सुतः

అప్పటినుంచి, ఓ దేవేశీ, ఆ లింగ ప్రభావముచేత భగవాన్ యోగి దేవలుడు ప్రత్యూషుని కుమారుడయ్యెను.

Verse 12

अनेन कारणेनासौ प्रत्यूषेश्वरसंज्ञितः

ఈ కారణముచేతనే ఆ ప్రభువు ‘ప్రత్యూషేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడయ్యెను.

Verse 13

यश्चानपत्यः पुरुषस्तं समाराधयिष्यति । तस्यान्ववाये देवेशि संततिर्न विनश्यति

సంతానహీనుడైన ఏ పురుషుడైనా ఆయనను విధివిధానంగా ఆరాధిస్తే—ఓ దేవేశీ—అతని వంశంలో సంతతి పరంపర నశించదు.

Verse 14

यः प्रत्यूषे महादेवि प्रत्यूषेश्वरमुत्तमम् । पूजयिष्यति सद्भक्त्या सततं नियतात्मवान् । तस्यैष्यति क्षयं पापमपि ब्रह्मवधोद्भवम

ఓ మహాదేవీ, ఎవడు ప్రత్యూషకాలంలో ఉత్తమ ప్రత్యూషేశ్వరుని సద్భక్తితో, నిత్యం నియతమనస్సుతో పూజించునో—అతని పాపము నశించును; బ్రహ్మహత్యాజనిత పాపముకూడా.

Verse 15

वृषस्तत्रैव दातव्यः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

యాత్ర యొక్క సంపూర్ణ ఫలాన్ని కోరువారు అక్కడే ఒక వృషభాన్ని దానముగా ఇవ్వవలెను.

Verse 16

माघे कृष्णचतुर्द्दश्यां जागृयात्तत्र वै निशि । सर्वेषां दानयज्ञानां फलं जागरणाल्लभेत्

మాఘమాస కృష్ణ చతుర్దశి రాత్రి అక్కడ జాగరణ చేయవలెను. ఆ రాత్రి జాగరణమువలన సమస్త దానయజ్ఞఫలము లభించును.

Verse 108

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभाससक्षेत्रमाहात्म्ये प्रत्यूषेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टोत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి సహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండములోని ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘ప్రత్యూషేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనము’ అను నామముగల నూట ఎనిమిదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.