Adhyaya 106

Verse 1

देव्युवाच । एवमद्वैतभावेन यद्ब्रह्म परिकीर्तितम् । तस्य पूजा विधानं मे कथयस्व यथार्थतः

దేవి పలికెను— ఈ విధంగా బ్రహ్మము అద్వైతభావముగా కీర్తింపబడినది; దాని పూజావిధానమును నాకు యథార్థముగా వివరించుము.

Verse 2

क्षेत्रे प्राभासिके देव बालरूपी पितामहः । स कथं पूज्यते लोकैः परब्रह्मस्वरूपवान्

హే దేవా, ప్రాభాస క్షేత్రములో పితామహుడు బ్రహ్ముడు బాలరూపముగా విరాజిల్లుచున్నాడు. పరబ్రహ్మస్వరూపుడైన ఆయనను ప్రజలు ఎలా పూజించాలి?

Verse 3

के मन्त्राः किं विधानं तद्बाह्मणास्तत्र कीदृशाः । तत्र स्थितानां विप्राणां कथं क्षेत्रफलं भवेत्

ఏ మంత్రాలు జపించాలి, ఏ విధానం పాటించాలి? అక్కడి బ్రాహ్మణులు ఎలాంటి వారు? అక్కడ నివసించే విప్రులకు ఆ క్షేత్రఫలం ఎలా లభిస్తుంది?

Verse 4

कतिप्रकारास्ते विप्रास्तत्र क्षेत्रनिवासिनः । किमाचारा महादेव किंशीलाः किंपरायणाः

ఓ మహాదేవా! ఆ క్షేత్రంలో నివసించే విప్రులు ఎన్ని రకాలవారు? వారి ఆచారం ఏమిటి, వారి స్వభావం ఏది, మరియు వారు ఏదిని పరమాశ్రయంగా భావిస్తారు?

Verse 5

एतद्विस्तरतो ब्रूहि ब्राह्मणानां महोदयम्

ఇదంతా విస్తారంగా చెప్పండి—బ్రాహ్మణుల మహోన్నతి, మహిమ మరియు పరమ ప్రతిష్ఠ.

Verse 6

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महादेवि सम्यक्प्रश्नविशारदे । शृणुष्वैकमना भूत्वा माहात्म्यं विप्रदैवतम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—సాధు సాధు, ఓ మహాదేవీ! నీవు సమ్యక్ ప్రశ్నలలో నిపుణురాలివి. ఏకాగ్రచిత్తంతో విను—దేవస్వరూపమైన విప్రుల మహాత్మ్యాన్ని.

Verse 7

यच्छ्रुत्वा मानवो देवि मुच्यते सर्वपातकैः । ये केचित्सागरांतायां पृथिव्यां कीर्तिता द्विजाः

ఓ దేవీ! ఇది వినినవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు. సముద్రాంత భూమిపై ప్రసిద్ధులైన ఏ ఏ ద్విజులున్నారో—వారి మహిమ ఇందులో నిగూఢమై ఉంది.

Verse 8

तद्रूपं मम देवेशि प्रत्यक्षं धरणीतले प्रत्यक्षं ब्राह्मणा देवाः परोक्षं दिवि देवताः

హే దేవేశీ! నా అదే స్వరూపము భూమిపై ప్రత్యక్షముగా కనిపిస్తుంది; బ్రాహ్మణులు ప్రత్యక్ష దేవులు, దివ్యలోక దేవతలు మాత్రం పరోక్షముగా మాత్రమే గ్రాహ్యులు.

Verse 9

ब्राह्मणा मत्प्रिया नित्यं ब्राह्मणा मामकी तनुः । यस्तानर्चयते भक्त्या स मामर्चयते सदा

బ్రాహ్మణులు నిత్యము నాకు ప్రియులు; బ్రాహ్మణులే నా దేహము. ఎవడు వారిని భక్తితో ఆరాధించునో, వాడు నిత్యము నన్నే ఆరాధించుచున్నాడు.

Verse 11

ये ब्राह्मणाः सोऽहमसंशयं प्रिये तेष्वर्चितेष्वर्चितोऽहं भवेयम् । तेष्वेव तुष्टेष्वहमेव तुष्टो वैरं च तैर्यस्य ममापि वैरम्

హే ప్రియే! ఆ బ్రాహ్మణులే నిస్సందేహంగా నేనే. వారు పూజింపబడితే నేనూ పూజింపబడినవాడనగుదును; వారు తృప్తిపడితే నేనూ తృప్తిపడుదును. ఎవడు వారితో వైరం పెట్టుకొనునో, వాడికి నాతో కూడా వైరమే.

Verse 12

यश्चन्दनैः सागरुगन्धमाल्यै रभ्यर्चयेच्छैलमयीं ममार्चाम् । असौ न मामर्चयतेर्चयन्वै विप्रार्चनादर्चित एव चाहम्

ఎవడు చందనముతోను సువాసన గల మాలలతోను నా శిలామయ ప్రతిమను విశేషంగా ఆరాధించునో, అతడు అలా చేసినంత మాత్రాన నన్ను నిజంగా ఆరాధించినవాడు కాడు; ఎందుకంటే బ్రాహ్మణార్చన ద్వారానే నేను యథార్థంగా అర్చింపబడుతాను.

Verse 13

यावंतः पृथिवीमध्ये चीर्णवेदव्रता द्विजाः । अचीर्णव्रतवेदा वा तेऽपि पूज्या द्विजाः प्रिये

హే ప్రియే! భూమిమధ్య ఉన్న సమస్త ద్విజులు (బ్రాహ్మణులు)—వేదవ్రతాలను ఆచరించినవారైనా, ఆచరించనివారైనా—వారందరూ పూజనీయులే.

Verse 14

न ब्राह्मणान्परीक्षेत श्राद्धे क्षेत्रनिवासिनः । सुमहान्परिवादोऽस्य ब्राह्मणानां परीक्षणे

శ్రాద్ధకర్మలో క్షేత్రనివాసి బ్రాహ్మణులను పరీక్షించకూడదు; బ్రాహ్మణులను పరీక్షించుట వలన మహాదోషమును, ఘోరనిందను పొందుతారు।

Verse 15

काणाः खञ्जाश्च कृष्णाश्च दरिद्रा व्याधितास्तथा । सर्वे श्राद्धे नियोक्तव्या मिश्रिता वेदपारगैः

కాణులు, ఖంజులు, కృష్ణవర్ణులు, దరిద్రులు, వ్యాధిగ్రస్తులు—ఇలాంటి వారినీ శ్రాద్ధంలో తప్పక నియోగించాలి; వేదపారంగత బ్రాహ్మణులతో కలిసి కూర్చోబెట్టి।

Verse 16

ब्राह्मणा जातितः पूज्या वेदाभ्यासात्ततः परम् । ततोर्थं हव्यकव्येषु न निन्द्या ब्राह्मणाः क्वचित्

బ్రాహ్మణులు జన్మతః పూజ్యులు, వేదాభ్యాసముచేత మరింత పూజ్యులు; అందుచేత హవ్య-కవ్య, దేవ-పితృ అర్పణకర్మలలో బ్రాహ్మణులను ఎక్కడా నిందించకూడదు।

Verse 17

काणान्कुण्टांश्च कुब्जाश्च दरिद्रान्व्याधितानपि । नावमन्येद्द्विजान्प्राज्ञो मम रूपं यतः स्मृतम्

కాణులు, అవయవహీనులు, కుబ్జులు, దరిద్రులు లేదా వ్యాధిగ్రస్తులు—ఇలాంటి ద్విజులను జ్ఞాని అవమానించకూడదు; ఎందుకంటే వారు నా స్వరూపమని స్మరించబడినారు।

Verse 18

बहवो हि न जानंति नरा ज्ञानबहिष्कृताः । यथाहं द्विजरूपेण चरामि पृथिवीमिमाम्

జ్ఞానమునకు దూరమైన అనేకులు, నేను ద్విజరూపముతో ఈ భూమిపై సంచరిస్తానని తెలియకుండానే ఉంటారు।

Verse 19

मद्रूपान्घ्नन्ति ये विप्रान्विकर्म कारयंति च । अप्रेषणे प्रेषयंति दासत्वं कारयन्ति च

నా స్వరూపమైన బ్రాహ్మణులను కొట్టువారు, వారితో నిషిద్ధకర్మలు చేయించువారు, చేయరాని పనులకు పంపువారు, దాస్యానికి బలవంతపెట్టువారు—వారు ఘోరపాపభాగులు అవుతారు।

Verse 20

मृतांस्तान्करपत्रेण यमदूता महाबलाः । निकृंतंति यथा काष्ठं सूत्रमार्गेण शिल्पिनः

వారు మరణించిన తరువాత మహాబలవంతులైన యమదూతలు ‘కరపత్ర’ అనే పదునైన పలకలతో వారిని కోస్తారు; శిల్పులు కొలతరేఖ వెంట కలపను కోసినట్లుగా।

Verse 21

ये चैवाश्लक्ष्णया वाचा तर्जयन्ति नराधमाः । वदंति परुषं क्रोधात्पादेन निहनंति च

కఠినమైన మాటలతో బెదిరించువారు, కోపంతో క్రూరంగా పలుకువారు, పాదంతో కూడా కొట్టువారు—అటువంటి నరాధములు—

Verse 22

मृतांस्तान्यमलोका हि निहत्य धरणीतले । क्रूरपादेन चाक्रम्य क्रोधसंरक्तलोचनाः

వారు మరణించినప్పుడు యమలోకవాసులు వారిని నేలపై పడేసి కొట్టి, క్రూరమైన పాదాలతో తొక్కుతారు; కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో బాధిస్తారు।

Verse 24

अब्रह्मण्यास्तु ते बाह्या नित्यं ब्रह्मद्विषो नराः । तेषां घोरा महाकाया वज्रतुंडा भयानकाः । उद्धरंति मुहूर्तेन चक्षुः काका यमाज्ञया

బ్రాహ్మణ్యానికి విరోధులైన వారు బాహ్యులు, నిత్యం బ్రహ్మద్వేషులు. వారి కోసం యమాజ్ఞచే భయంకరమైన, మహాకాయమైన, వజ్రతుండాలైన కాకులు క్షణంలోనే కళ్లను పీకివేస్తాయి।

Verse 25

यस्ताडयति विप्रं वै क्षते कुर्याद्धि शोणितम् । अस्थिभंगं च वा कुर्यात्प्राणैर्वापि वियोजयेत्

యెవడు బ్రాహ్మణుణ్ని కొట్టి గాయం చేసి రక్తం కార్చునో, లేదా ఎముకలు విరిచునో, లేక ప్రాణాలనుండి విడదీయునో—

Verse 26

ब्रह्मघ्नः स तु विज्ञेयो न तस्मै निष्कृतिः स्मृता । पञ्चाशत्कोटिसंख्येषु नरकेष्वनुपूर्वशः

అతడు బ్రహ్మహంతకుడని తెలుసుకోవాలి; అతనికి ప్రాయశ్చిత్తం చెప్పబడలేదు. అతడు క్రమంగా యాభై కోట్లు నరకాలలో పడతాడు.

Verse 27

स बहूनि सहस्राणि वर्षाणि पच्यते भृशम् । तस्माद्विप्रो वरारोहे नमस्कार्यो नृभिः सदा

అతడు అనేక వేల సంవత్సరాలు ఘోరంగా బాధపడతాడు. కనుక, ఓ వరారోహే, బ్రాహ్మణునికి మనుష్యులు ఎల్లప్పుడూ నమస్కరించాలి.

Verse 28

अन्नपानप्रदानैस्तु पूज्या हि सततं द्विजाः । सर्वेषां चैव दानानां विप्राः सर्वेऽधिकारिणः

అన్నపానాల దానములతో ద్విజులను ఎల్లప్పుడూ పూజించాలి. సమస్త దానాలలో బ్రాహ్మణులే సర్వాధికారులు (పాత్రులు).

Verse 29

नान्यः समर्थो देवेशि गृह्णन्यात्यधमां गतिम् । तपसा पावितो देवि ब्राह्मणो धृतकिल्विषः

ఓ దేవేశి, ఇతరెవ్వరూ సమర్థులు కారు; దానం స్వీకరించేవాడు అత్యంత అధమ గతికి పడవచ్చు. కాని, ఓ దేవి, తపస్సుతో పవిత్రుడైన బ్రాహ్మణుడు—పాపం మోసినా—తపోబలంతోనే నిలిచియుంటాడు.

Verse 30

न सीदेत्प्रतिगृह्णानः पृथिवीमनुसागराम् । नास्ति किंचिन्महादेवि दुष्कृतं ब्राह्मणस्य तु

సముద్రపర్యంతమైన భూమి అంతటా దానాలు స్వీకరించినా అతడు మునగడు. ఓ మహాదేవీ, అటువంటి బ్రాహ్మణునికి ఏ దుష్కర్మమూ అంటదు.

Verse 31

यस्तु स्थितः सदाऽध्यात्मे नित्यं सद्भावभावितः । ब्राह्मणो हि महद्भूतं जन्मना सह जायते

ఎవడు ఎల్లప్పుడూ అధ్యాత్మంలో స్థితుడై, నిత్యం సద్భావంతో పరిపుష్టుడై ఉంటాడో—అటువంటి బ్రాహ్మణుడు జన్మతోనే మహత్తుతో కూడి జన్మిస్తాడు.

Verse 32

लोके लोकेश्वराश्चापि सर्वे ब्राह्मणपूजकाः । ततस्तान्नावमन्येत यदीच्छेज्जीवितं चिरम्

లోకలోకాధిపతులైనవారూ అందరూ బ్రాహ్మణపూజకులే. కాబట్టి దీర్ఘాయుష్షు కోరేవాడు వారిని అవమానించకూడదు.

Verse 33

ब्राह्मणाः कुपिता हन्युर्भस्मीकुर्युः स्वतेजसा । लोकानन्यान्सृजेयुश्च लोकपालांस्तथाऽपरान्

బ్రాహ్మణులు కోపించినప్పుడు తమ తేజస్సుతో సంహరించి భస్మం చేయగలరు; ఇంకా ఇతర లోకాలను, ఇతర లోకపాలకులను కూడా సృష్టించగలరు.

Verse 34

अपेयः सागरो यैश्च कृतः कोपान्महात्मभिः । येषां कोपाग्निरद्यापि दंडके नोपशाम्यति

ఏ మహాత్ములు కోపంతో సముద్రాన్ని అపేయంగా చేసారో; వారి కోపాగ్ని ఈనాటికీ దండకంలో శాంతించలేదు.

Verse 35

एते स्वर्गस्य नेतारो देवदेवाः सनातनाः । एभिश्चापि कृतः पंथा देवयानः स उच्यते

వీరే స్వర్గానికి నాయకులు, సనాతన ‘దేవదేవులు’. వీరే ఈ మార్గాన్ని స్థాపించారు; అది ‘దేవయాన’మని పిలువబడుతుంది.

Verse 36

ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्तेषु सर्वं प्रतिष्ठितम् । ते वै लोकानिमान्सर्वान्पारयंति परस्परम्

వారు పూజ్యులు, నమస్కారార్హులు; వారిలోనే సమస్తం ప్రతిష్ఠితమై ఉంది. నిజంగా వారు ఈ లోకాలన్నిటిని పరస్పర క్రమంలో దాటింపజేస్తారు.

Verse 37

गूढस्वाध्यायतपसो ब्राह्मणाः शंसितव्रताः । विद्यास्नाता व्रतस्नाता अनपाश्रित्य जीविनः

అంతర్ముఖ స్వాధ్యాయ-తపస్సులతో ఉన్న బ్రాహ్మణులు తమ వ్రతాల వల్ల ప్రశంసింపబడతారు. విద్యలో స్నాతులు, వ్రతంలో స్నాతులు అయి, ఇతరాశ్రయం లేక జీవిస్తారు.

Verse 38

आशीविषा इव क्रुद्धा उपचर्या हि ब्राह्मणाः । तपसा दीप्यमानास्ते दहेयुः सागरानपि

క్రోధించినప్పుడు బ్రాహ్మణులు విషసర్పాల వలె; అందుచేత వారిని యథోచిత గౌరవంతో ఉపచరించాలి. తపస్సుతో దీప్తులై వారు సముద్రాలనైనా దహించగలరు.

Verse 39

ब्राह्मणेषु च तुष्टुषु तुष्यंते सर्वदेवताः । ते गतिः सर्वभूतानामध्यात्मगतिचिन्तकाः

బ్రాహ్మణులు తృప్తి చెందితే సమస్త దేవతలు తృప్తి చెందుతారు. వారు సమస్త భూతాలకు గతి-శరణం; అధ్యాత్మగతిని చింతించే వారు.

Verse 40

आदिमध्यावसानानां ज्ञानानां छिन्नसंशयाः । परापरविशेषज्ञा नेतारः परमां गतिम् । अवध्या ब्राह्मणास्तस्मात्पापेष्वपि रताः सदा

జ్ఞానానికి ఆది‑మధ్య‑అంతముల విషయమై సందేహాన్ని ఛేదించినవారు, పరా‑అపర తత్త్వభేదాన్ని తెలిసి పరమగతికి నడిపించువారు—అందుచేత బ్రాహ్మణులు పాపకర్మలలో నిత్యం రతులైనను వధ్యులు కారు।

Verse 41

यश्च सर्वमिदं हन्याद्ब्राह्मणं चापि तत्समम् । सोऽग्निः सोऽर्को महातेजा विषं भवति कोपितः

ఎవడు ఈ సమస్తాన్ని నాశనం చేయునో, అలాగే బ్రాహ్మణుని హతముచేయునో—అది సమానమైన మహాపాపం—ఆ మహాతేజస్సు అగ్ని, సూర్యునివలె కోపించగా విషమై మారుతుంది।

Verse 42

भूतानामग्रभुग्विप्रो वर्णश्रेष्ठः पिता गुरुः । न स्कन्दते न व्यथते न विनश्यति कर्हिचित्

బ్రాహ్మణుడు భూతములలో అగ్రభాగభోక్త; వర్ణములలో శ్రేష్ఠుడు, తండ్రి మరియు గురువు. అతడు ఎప్పుడూ ధర్మస్థితి నుండి జారడు, బాధపడడు, నశించడు।

Verse 43

वरिष्ठमग्निहोत्राद्धि ब्राह्मणस्य मुखे हुतम् । विप्राणां वपुराश्रित्य सर्वास्तिष्ठंति देवताः

అగ్నిహోత్రముకన్నా శ్రేష్ఠం బ్రాహ్మణుని ముఖములో అర్పించబడిన ఆహుతిరూప దానం. విప్రుల దేహాన్ని ఆశ్రయించి సమస్త దేవతలు నిలిచియుంటారు।

Verse 44

अतः पूज्यास्तु ते विप्रा अलाभे प्रतिमादयः

అందుచేత ఆ విప్రులు పూజ్యులు; వారు లభించనప్పుడు ప్రతిమలు మొదలైనవే పూజ్యములుగా గ్రహించవలెను।

Verse 45

अविद्यो वा सविद्यो वा ब्राह्मणो मम दैवतम् । प्रणीतश्चाप्रणीतश्च यथाग्निर्दैवतं महत्

అవిద్యుడైనా విద్యుడైనా బ్రాహ్మణుడే నా దైవము. అగ్ని ప్రజ్వలితమైనా అప్రజ్వలితమైనా, అది మహాదైవమే గదా.

Verse 46

स्मशानेष्वपि तेजस्वी पावको नैव दुष्यति । हव्यकव्यव्यपेतोऽपि ब्राह्मणो नैव दुष्यति

శ్మశానాలలోనూ తేజోవంతమైన పావకుడు కలుషితమవడు. అలాగే హవ్యకవ్యాలు లేనప్పటికీ బ్రాహ్మణుడు కలుషితమవడు.

Verse 47

महापातकवर्ज्यं हि पूज्यो विप्रो वरानने । सर्वथा ब्राह्मणाः पूज्याः सर्वथा दैवतं महत् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रक्षेदापद्गतं द्विजम्

ఓ వరాననే! మహాపాతకాలు లేని విప్రుడు పూజ్యుడు. బ్రాహ్మణులు ఎల్లప్పుడూ పూజ్యులు; వారు సర్వవిధాల మహాదైవము. కనుక ఆపదలో ఉన్న ద్విజుని సర్వప్రయత్నంతో రక్షించాలి.

Verse 48

एवं विप्रा महादेवि पूज्याः सर्वत्र मानवैः । किं पुनः संजितात्मानो विशेषात्क्षेत्रवासिनः

ఓ మహాదేవీ! ఈ విధంగా విప్రులు ఎక్కడైనా మనుష్యులచే పూజ్యులు. మరి ప్రత్యేకంగా ఈ క్షేత్రంలో నివసించే సంజితాత్ములు ఎంతగానో పూజ్యులు.

Verse 49

अथ क्षेत्रस्थितानां च चतुराश्रमवासिनाम् । विप्राणां वृत्तितो भेदं प्रवक्ष्याम्यानुपूर्व्यशः

ఇప్పుడు ఈ పుణ్యక్షేత్రంలో ఉన్న, నాలుగు ఆశ్రమాలలో నివసించే విప్రుల జీవికాపరమైన భేదాలను క్రమంగా వివరిస్తాను.

Verse 50

क्षेत्रस्य संन्यासविधिं ये जानंति द्विजातयः । वृत्तिभेदं क्रमाच्चैव ते क्षेत्रफलभागिनः

ఈ క్షేత్రంలోని సన్న్యాసవిధానాన్ని, అలాగే క్రమంగా జీవికా-భేదాలను తెలిసిన ద్విజులు నిజంగా ఈ పుణ్యక్షేత్రఫలాన్ని పొందువారు అవుతారు।

Verse 51

यथा क्षेत्रे निवसता वर्तितव्यं द्विजातिना । प्राजापत्यादिभेदेन तच्छृणु त्वं वरानने

ఓ వరాననే! ఈ పుణ్యక్షేత్రంలో నివసించే ద్విజుడు ఎలా ప్రవర్తించవలెనో, ప్రాజాపత్యాది భేదాల ప్రకారం అది నీవు వినుము।

Verse 52

प्राजापत्या महीपालाः कपोता ग्रंथिकास्तथा । कुटिकाश्चाथ वैतालाः पद्महंसा वरानने

ఓ వరాననే! ప్రాజాపత్యులు, మహీపాలులు, కపోతులు, గ్రంథికులు; అలాగే కుటికులు; ఇంకా వైతాలులు మరియు పద్మహంసులు—ఇవి వర్గాలు।

Verse 53

धृतराष्ट्रा बकाः कंका गोपालाश्चैव भामिनि । त्रुटिका मठराश्चैव गुटिका दंडिकाः परे

ఓ భామిని! ధృతరాష్ట్రులు, బకులు, కంకులు, గోపాలులు; అలాగే త్రుటికలు, మఠరులు; ఇంకా గుటికలు, దండికలు—ఇవీ వర్గాలు।

Verse 54

क्षेत्रस्थानामिमे भेदा वृत्तिं तेषां शृणुष्व च

ఇవి క్షేత్రంలో నివసించువారిలోని భేదాలు; ఇప్పుడు వారి వృత్తి (జీవికా-రీతి)నూ వినుము।

Verse 55

अहिंसा गुरुशुश्रूषा स्वाध्यायः शौचसंयमः । सत्यमस्तेयमेतद्धि प्राजापत्यं व्रतं स्मृतम्

అహింస, గురు శుశ్రూష, స్వాధ్యాయం, శౌచము మరియు సంయమము, సత్యము, అస్తేయము—ఇదే ప్రాజాపత్య వ్రతమని స్మృతిలో చెప్పబడింది।

Verse 56

क्षयपुष्ट्यर्थविद्वेषकर्मभिः शांतिकादिभिः । पालयंति महीं यस्मान्महीपालास्ततः स्मृताः

క్షయనివారణ, పుష్టి, హితసాధన, ద్వేషశమనార్థం శాంతి మొదలైన కర్మలతో భూమిని రక్షించువారు ‘మహీపాలులు’ అని స్మరించబడతారు।

Verse 57

पतिता ये कणा भूमौ संहरंति कपोतवत् । उद्धृत्याजीवनं येषां कपोतास्ते तु साधकाः

కపోతంలా నేలపై పడిన ధాన్యకణాలను ఏరుకొని, వాటితోనే జీవనం సాగించువారు ‘కపోత’ సాధకులని పిలువబడతారు।

Verse 58

गृहं कृत्वा तु सद्ग्रंथाः सहसैव त्यजंति ये । कुटिका साधकास्ते वै शिवाराधनतत्पराः

సద్గ్రంథాలలో నిపుణులై ఉండి కూడా గృహం నిర్మించి, దానిని అకస్మాత్తుగా త్యజించువారు ‘కుటికా’ సాధకులు; శివారాధనలో నిమగ్నులు।

Verse 59

तीर्थासक्ताः सपत्नीका यथालब्धोपजीविनः । महासाहसयुक्तास्ते वैतालाख्यास्तु साधकाः

తీర్థాసక్తులై, భార్యతో కూడి నివసించి, యథాలబ్ధంతో జీవించి, మహాసాహసంతో యుక్తులైన వారు ‘వైతాళ’ అనే సాధకులు।

Verse 60

संयताः कामनासक्ता राज्यकामार्थसाधकाः । पद्मास्ते साधकाः ख्याता भिक्षाचर्यारताः सदा

సంయమంతో ఉన్నప్పటికీ కోరికలలో ఆసక్తి కలిగి, రాజ్యాభిలాషతో మరియు లోకార్థసిద్ధికి ప్రయత్నించే వారు—వారు ‘పద్మ’ సాధకులని ప్రసిద్ధులు; వారు ఎల్లప్పుడూ భిక్షాచర్యా నియమంలో నిమగ్నులై ఉంటారు.

Verse 61

ज्ञानयोगसमायुक्ता द्वैताचाररताश्च ये । हंसास्ते साधकाः ख्याताः स्वयमुत्पन्नसंविदः

జ్ఞానయోగంతో సమాయుక్తులై, ద్వైతాచార నియమంలో ఆనందంగా నిమగ్నమయ్యే వారు—వారు ‘హంస’ సాధకులని ఖ్యాతి పొందుతారు; వారి స్వసంవిద్ అంతరంగం నుంచే స్వయంగా ఉద్భవిస్తుంది.

Verse 62

ब्रह्मचर्येण सत्त्वेन तथाऽलुब्धतयापि वा । जितं जगद्धारयन्तो धृतराष्ट्रा मतास्तु ये

బ్రహ్మచర్యం, సాత్త్విక స్వభావం, అలాగే లోభరహితత్వం ద్వారా జగత్తును జయించినట్లుగా దానిని ధారించే వారు—వారు ‘ధృతరాష్ట్రులు’ (జగద్ధారకులు) అని భావించబడుతారు.

Verse 63

गूढाश्चरंति ये ज्ञानं व्रतं धर्ममथापि वा । स्वार्थैकागतनिष्ठास्तु बकास्ते साधका मताः

జ్ఞానం, వ్రతం లేదా ధర్మాన్ని గూఢంగా ఆచరించినా, నిష్ఠ మాత్రం స్వార్థంలోనే నిలిపే వారు—వారు ‘బక’ (కొంగవంటి) సాధకులని భావించబడుతారు.

Verse 64

जलाश्रयं समाश्रित्य स्थिता उत्कृष्टसिद्धये । बिसशृंगाटकाहारास्ते कंकाः साधकाः स्मृताः

జలాశ్రయాన్ని ఆశ్రయించి, ఉత్తమ సిద్ధి కోసం అక్కడే స్థిరంగా ఉండి, తామరతాడు మరియు సింగాడా ఆహారంగా తీసుకునే వారు—వారు ‘కంక’ సాధకులని స్మరించబడతారు.

Verse 65

गोभिः सार्द्धं व्रजंत्यत्र गोष्ठे च निवसंति ये । पंचगव्यरसा ये वै गोपालास्ते तु साधकाः

ఇక్కడ గోవులతో కలిసి సంచరిస్తూ గోష్ఠంలో నివసించి, పంచగవ్య రసాలనే ఆహారంగా జీవించే వారు—వారే ‘గోపాల’ సాధకులని చెప్పబడతారు।

Verse 66

कृच्छ्रचांद्रायणैश्चैव क्षपयंति स्वकं वपुः । त्रुटिमात्राशनास्ते तु त्रुटिकाः साधका मताः

కృచ్ఛ్ర, చాంద్రాయణ వంటి ఘోర వ్రతతపస్సులతో వారు తమ శరీరాన్ని క్షీణింపజేస్తారు. త్రుటి మాత్ర ఆహారం తీసుకునే వారు ‘త్రుటికా’ సాధకులుగా భావించబడతారు।

Verse 67

कृत्वा कुशमयीं पत्नीं मठे ये गृहमेधिनः । भैक्षवृत्तिरताः शुद्धा मठरास्ते तु साधकाः

మఠంలో నివసించే గృహస్థులు కుశగడ్డితో ‘భార్య’ను నిర్మించి, భిక్షావృత్తితో జీవిస్తూ శుద్ధంగా ఉండితే—వారే ‘మఠరా’ సాధకులని పిలువబడతారు।

Verse 68

ग्रासमात्रसमानाभिर्गुटिकाभिरथाष्टभिः । कन्दमूलफलोत्थाभिर्गुटिकास्ते द्विजातयः

కందమూలఫలాల నుండి తయారైన, ఒక్క ముద్దకు సమానమైన ఎనిమిది గుటికాలను భుజించి జీవించే ద్విజులు—వారే ‘గుటికా’ సాధకులుగా కీర్తించబడతారు।

Verse 69

स्वदेहदण्डनैर्युक्ता रात्रौ वीरासने स्थिताः । दंडिनस्ते समाख्याताः सर्वमेतत्तवोदितम्

తమ దేహాన్ని నియమశిక్షతో అదుపులో ఉంచి, రాత్రివేళ వీరాసనంలో స్థిరంగా కూర్చునే వారు ‘దండినులు’ అని ప్రసిద్ధులు—ఇదంతా మీరు ప్రకటించారు।

Verse 70

सामान्योऽपि विशेषश्च वृत्तिनो गृहिणोऽपि वा । तेषां भेदो मया ख्याताः सम्यक्क्षेत्रनिवासिनाम्

సాధారణులైనా విశేషులైనా, వృత్తిగా భిక్షువులైనా గృహస్థులైనా—సమ్యక్గా పవిత్ర క్షేత్రంలో నివసించువారి భేదాలను నేను యథావిధిగా వివరించితిని।

Verse 71

एवमादिधर्मयुक्ताः प्रभासक्षेत्रवासिनः । तैः पूज्यो भगवान्देवो बालरूपी पितामहः

ఇలా ఆదిధర్మంతో యుక్తులైన ప్రభాసక్షేత్రవాసులు బాలరూప పితామహ బ్రహ్మా అనే భగవాన్ దేవుని పూజిస్తారు।

Verse 72

महापातकिनो ये तु ये तु विप्रैर्बहिष्कृताः । न च ते संस्पृशेयुर्वै ब्रह्माणं बालरूपिणम्

కాని మహాపాతకులు, అలాగే విప్రులచే బహిష్కృతులైనవారు—బాలరూప బ్రహ్మను తాకకూడదు కూడా।

Verse 73

ब्रह्मचारी सदा दांतो जितक्रोधो जितेंद्रियः । एवं ते ब्राह्मणाः ख्याताः क्षेत्रमध्यनिवासिनः

వారు సదా బ్రహ్మచారులు, నిత్య దాంతులు, క్రోధజయులు, ఇంద్రియజయులు—క్షేత్రమధ్యంలో నివసించే ఆ బ్రాహ్మణులు ఇలానే ప్రసిద్ధులు।

Verse 74

तैः पूज्यो भगवान्देवो बालरूपी पितामहः । ये वेदाध्ययने युक्तास्तैः प्रपूज्यः पितामहः

వారిచేత బాలరూప పితామహ బ్రహ్మా అనే భగవాన్ దేవుడు పూజ్యుడు; అలాగే వేదాధ్యయనంలో నిమగ్నులైనవారిచేత పితామహుడు విశేష గౌరవంతో పూజింపబడవలెను।

Verse 106

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मध्ययात्रायां ब्राह्मणप्रशंसा वर्णनंनाम षडुत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో, మధ్యయాత్రా ప్రసంగంలో ‘బ్రాహ్మణప్రశంసా వర్ణనం’ అనే నూట ఆరవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।