Adhyaya 104
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 104

Adhyaya 104

ఈశ్వరుడు దేవికి దిశానుసారంగా తీర్థయాత్ర క్రమాన్ని ఉపదేశిస్తాడు—సాధకుడు ముందుగా మహిమాన్వితమైన కోటీశ్వరాన్ని దర్శించి, దాని ఉత్తరభాగంలో ఉన్న కోటీశా (కోటీశ) ను కూడా సందర్శించాలి. ఈ స్థల పవిత్రత కపాలేశ్వర సమీపంలో జరిగిన ఒక ప్రాచీన ఘటనతో స్థాపించబడుతుంది. అక్కడ పాశుపత తపస్వులు—భస్మలిప్తులు, జటాధారులు, ముంజమేఖల ధరించినవారు, సంయములు, క్రోధవిజేతలైన బ్రాహ్మణ శివయోగులు—నాలుగు దిశలలో క్షేత్రాన్ని వ్యాపింపజేసి దీర్ఘ తపస్సు చేశారు. వారు ‘కోటి’ సంఖ్యలో మంత్రజపంలో నిమగ్నులై, కపాలేశుని దగ్గర విధివిధానంగా లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి భక్తితో పూజించారు. మహాదేవుడు ప్రసన్నుడై వారికి ముక్తిని ప్రసాదించాడు; అక్కడ కోటి ఋషులు సిద్ధిని పొందినందున ఆ లింగం భూలోకంలో ‘కోటీశ్వర’మని ప్రసిద్ధి చెందింది. కోటీశ్వరాన్ని భక్తితో పూజిస్తే కోటి మంత్రజప ఫలం లభిస్తుంది; అలాగే ఈ స్థలంలో వేదపారంగత బ్రాహ్మణునికి స్వర్ణదానం చేస్తే కోటి హోమాల సమాన పుణ్యం కలుగుతుందని, ఈ యాత్ర సమ్యక్ ఫలదాయకమని గ్రంథం ప్రకటిస్తుంది.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कोटीश्वरमनुत्तमम् । तस्मादुत्तरतो देवि कोटीशमिति विश्रुतम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—తదనంతరం, ఓ మహాదేవీ, అనుత్తమమైన కోటీశ్వరుని దర్శనార్థం వెళ్లవలెను. దాని ఉత్తరాన, ఓ దేవీ, “కోటీశ” అని ప్రసిద్ధమైన స్థలం ఉంది.

Verse 2

पापघ्नं सर्वजंतूनां पशुपाशविमोक्षदम् । पुरा पाशुपता देवि कपालेश्वरसंनिधौ

ఇది సమస్త జీవుల పాపాలను నశింపజేసి, పశు-పాశము (సాంసారిక బంధనము) నుండి విముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది. ఓ దేవీ, పూర్వకాలంలో కపాలేశ్వర సన్నిధిలో పాశుపతులు—

Verse 3

तपः कुर्वंति विपुलं भस्मोद्धूलितविग्रहाः । जटामुकुटसंयुक्ता मुंजमेखलधारिणः

వారు విస్తారమైన తపస్సు చేసేవారు—శరీరమంతా పవిత్ర భస్మంతో అలంకరించి, జటాముకుటం ధరించి, ముంజ గడ్డి మేఖల ధరించినవారు.

Verse 4

शांताः सर्वे जितक्रोधा ब्राह्मणाः शिवयोगिनः । तपः कुर्वंति तत्रस्था व्याप्य क्षेत्रं चतुर्द्दिशम्

వారందరూ శాంతస్వరూపులు, క్రోధజయులు అయిన బ్రాహ్మణులు—శివయోగులు—అక్కడే నివసించి తపస్సు చేస్తూ, నాలుగు దిశలలో క్షేత్రాన్ని వ్యాపింపజేశారు.

Verse 5

कोटिसंख्या महादेवि मन्त्रजाप्यपरायणाः । सम्यक्संस्थाप्य ते लिंगं कपालेशसमीपगम्

ఓ మహాదేవీ, వారు కోటి సంఖ్యలో ఉండి, మంత్రజపానికే పరాయణులై ఉన్నారు. వారు కపాలేశుని సమీపంలో ఒక లింగాన్ని విధివిధానంగా స్థాపించారు.

Verse 6

ततस्ते पूजयांचक्रुस्तल्लिंगं भक्तिसंयुताः । ततस्तुष्टो महादेवो मुक्तिं तेषां ददौ हरः

అనంతరం వారు భక్తితో ఆ లింగాన్ని పూజించారు. దానితో సంతుష్టుడైన మహాదేవుడు హరుడు వారికి ముక్తిని ప్రసాదించాడు.

Verse 7

ऋषयः कोटिसंख्यातास्तस्मिन्सिद्धा यतः प्रिये । तेन कोटीश्वरं लिंगं नाम्ना ख्यातं धरातले

ప్రియే! అక్కడ కోటి సంఖ్యలో ఋషులు సిద్ధిని పొందినందున, ఆ లింగము భూమిపై ‘కోటీశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందింది।

Verse 8

यस्तं पूजयते भक्त्या कोटीश्वरमनामयम् । स कोटिमन्त्रजाप्यस्य फलं प्राप्स्यति मानवः

ఎవడు భక్తితో నిరామయుడైన కోటీశ్వరుని పూజిస్తాడో, ఆ మనిషి కోటి మంత్రజప ఫలాన్ని నిశ్చయంగా పొందుతాడు।

Verse 9

हिरण्यं तत्र दातव्यं ब्राह्मणे वेदपारगे । कोटिहोमफलं तस्य सम्यग्यात्राफलं भवेत्

అక్కడ వేదపారంగతుడైన బ్రాహ్మణునికి స్వర్ణదానం చేయవలెను; దానివల్ల కోటి హోమఫలం లభించి, అదే సమ్యక్ యాత్రాఫలమగును।

Verse 104

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कोटीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरधिक शततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలోని సప్తమ ప్రభాసఖండము, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘కోటీశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నామముగల నూట నాల్గవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।