Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

सनकाद्या ब्रह्मसुताः सप्तैते मनसा द्विजाः । पृथक्पृथग्घ्रदान्कृत्वा सिषिचुः सागरोद्भवाम्

Transliteration

sanakādyā brahmasutāḥ saptaite manasā dvijāḥ | pṛthakpṛthagghradānkṛtvā siṣicuḥ sāgarodbhavām

Translation

సనకాది బ్రహ్మ యొక్క ఏడు మానసపుత్రులు—ఆ ద్విజ మునులు—ప్రత్యేకంగా ప్రత్యేక హ్రదాలను నిర్మించి, సాగరోద్భవా దేవి (లక్ష్మీ)తో వాటిని సింఛించారు.

Word by Word

• सनकाद्याः: Sanaka and others
• सनकाद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सनक (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (सनकः आदिः येषां ते) — समूहवाचक

• ब्रह्मसुताः: sons of Brahmā
• ब्रह्मसुताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मणः सुताः)

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या/अव्ययवत्)
• Form: संख्याविशेषण; ‘एते’ विशेषयति

• एते: these
• एते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता

• मनसा: by mind/mentally
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण (by mind)

• द्विजाः: twice-born sages
• द्विजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता

• पृथक्: separately
• पृथक्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पृथक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (separately)

• पृथक्: each (one) separately
• पृथक्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पृथक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्ति (each separately)

• ह्रदान्: lakes/pools
• ह्रदान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ह्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्म

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वकाल (having made)

• सिषिचुः: they sprinkled/anointed
• सिषिचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सिच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• सागरोद्भवाम्: the ocean-born (Lakṣmī)
• सागरोद्भवाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक) + उद्भवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (सागरात् उद्भवा)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (contextual attribution within Prabhāsa Khaṇḍa māhātmya style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lakṣmī-hradāḥ (proto-name)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Seven (or a group led by Sanaka) luminous sages create separate pools; Lakṣmī, ocean-born, is invoked as sanctifying presence; water surfaces shimmer as if newly born.

Characters & Entities

• Sanaka
• Brahmā
• Brahma-sutās (mind-born sons)
• Lakṣmī (Sāgarodbhavā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places are established and empowered through the tapas and sanctifying acts of realized sages, making them vessels of merit for later pilgrims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sacred ponds (hradās) connected with Lakṣmī/Rukmiṇī in the Dvārakā region.

What ritualistic prescription is mentioned?

The making and consecration of tīrtha-pools (hrada) through sprinkling/abhiṣeka-like sanctification.