Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

दुःखशोकौ कुतस्तस्य यः स्नातो रुक्मिणीह्रदे । सर्वपापविनिर्मुक्तो महाभयविवर्जितः

Transliteration

duḥkhaśokau kutastasya yaḥ snāto rukmiṇīhrade | sarvapāpavinirmukto mahābhayavivarjitaḥ

Translation

రుక్మిణీ హ్రదంలో స్నానం చేసినవానికి దుఃఖం, శోకం ఎక్కడి నుంచి వస్తాయి? అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై మహాభయరహితుడవుతాడు।

Word by Word

• दुःखशोकौ: sorrow and grief
• दुःखशोकौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुःख + शोक (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (two items)

• कुतः: from where; how could
• कुतः: Sambandha (Question/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: कुतः (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: ‘whence/how’)

• तस्य: for him/of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• स्नातः: bathed
• स्नातः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √स्ना (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्तान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• रुक्मिणीह्रदे: in Rukmiṇī’s lake
• रुक्मिणीह्रदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुक्मिणी + ह्रद (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः; अधिकरण

• सर्वपापविनिर्मुक्तः: freed from all sins
• सर्वपापविनिर्मुक्तः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + पाप + विनिर्मुक्त (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्तान्त कृदन्त ‘विनिर्मुक्त’; बहुपद-तत्पुरुषः (‘सर्वेभ्यः पापेभ्यः विनिर्मुक्तः’)

• महाभयविवर्जितः: devoid of great fear
• महाभयविवर्जितः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महā + भय + विवर्जित (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्तान्त कृदन्त ‘विवर्जित’; तत्पुरुषः (‘महद्भयेन विवर्जितः/महाभयात् विवर्जितः’)

Speaker

Narratorial voice (phalaśruti within Dvārakā Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rukmiṇī-hrada

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A devotee emerges from the lake with a calm, luminous face; dark shadow-forms of fear and sin dissolve into the water’s light; lotuses open as if responding to inner release.

Characters & Entities

• Rukmiṇī-hrada
• Pāpa (sin)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic tīrtha devotion is celebrated as purification that replaces fear and grief with spiritual security.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rukmiṇī-hrada (Rukmiṇī Lake) in Dvārakā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at Rukmiṇī-hrada for purification and freedom from fear.