Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

आदिष्टः प्रभुणा ब्रह्मा सृजस्व विविधाः प्रजाः । इति धाता समादिष्टो हरिणा सृष्टि कारणे

Transliteration

ādiṣṭaḥ prabhuṇā brahmā sṛjasva vividhāḥ prajāḥ | iti dhātā samādiṣṭo hariṇā sṛṣṭi kāraṇe

Translation

ప్రభువు బ్రహ్మునకు ఆజ్ఞాపించెను—“వివిధ ప్రజలను సృష్టించుము.” ఈ విధంగా సృష్టికార్యమునకు హరి ధాతను నియమించెను।

Word by Word

• आदिष्टः: having been commanded
• आदिष्टः: Karta (Predicate complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ + दिश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रभुणा: by the Lord
• प्रभुणा: Karana (Agent/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सृजस्व: create
• सृजस्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• विविधाः: various
• विविधाः: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन; विशेषण (qualifier of प्रजाः)

• प्रजाः: creatures, progeny
• प्रजाः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, उद्धरण-निपात (quotative particle)

• धाता: Dhātā (Brahmā)
• धाता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (ब्रह्मणः नाम)

• समादिष्टः: fully instructed/commanded
• समादिष्टः: Karta (Predicate complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + दिश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हरिणा: by Hari (Viṣṇu)
• हरिणा: Karana (Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• सृष्टि-कारणे: in the matter of creation
• सृष्टि-कारणे: Adhikarana (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सृष्टि + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विषय/प्रसङ्ग (in the matter of)

Speaker

Prahlāda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmā, newly arisen, receives the Lord’s command to create; the scene emphasizes transmission of authority from Hari to Dhātā.

Characters & Entities

• Prahlāda
• Brahmā
• Hari (Viṣṇu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Creation is portrayed as a divinely appointed duty, illustrating dharma as obedience to a higher cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the Gomātī origin narration within Dvārakā Māhātmya, preparing the tīrtha context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes divine instruction and the commencement of sṛṣṭi.