Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 44

Devanagari script

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे चतुर्थे द्वारकामाहात्म्ये स्कन्दमहापुराणश्रवणपठनपुस्तकप्रदानपौराणिकव्यासपूजनमाहात्म्यवर्णनपूर्वकं समस्तस्कान्दमहा पुराणग्रन्थसमाप्त्युपसंहारसूतसत्कारवृत्तान्तवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe caturthe dvārakāmāhātmye skandamahāpurāṇaśravaṇapaṭhanapustakapradānapaurāṇikavyāsapūjanamāhātmyavarṇanapūrvakaṃ samastaskāndamahā purāṇagranthasamāptyupasaṃhārasūtasatkāravṛttāntavarṇanaṃnāma catuścatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ

Translation

ఇట్లు శ్రీస్కందమహాపురాణము—ఏకాశీతిసాహస్ర శ్లోకసంహితలో—సప్తమ ప్రభాసఖండములో, చతుర్థ విభాగమైన ‘ద్వారకామాహాత్మ్య’లో, స్కందమహాపురాణ శ్రవణ-పఠన మహిమ, గ్రంథదానం, పౌరాణిక వ్యాసపూజ, అలాగే సమస్త స్కందపురాణ గ్రంథసమాప్తి-ఉపసంహారం మరియు సూతసత్కార వృత్తాంత వర్ణనలను తెలిపిన నలభై నాలుగవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (colophon marker)

• श्रीस्कान्दे: in the Śrī Skānda (Purāṇa)
• श्रीस्कान्दे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कान्द (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), एकवचन (singular), सप्तमी-विभक्ति (locative); कर्मधारय (honorific + title)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महापुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), एकवचन (singular), सप्तमी-विभक्ति (locative); कर्मधारय ('great purāṇa')

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the (collection) of eighty-one thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Adhikarana (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति + साहस्री (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), एकवचन (singular), सप्तमी-विभक्ति (locative); द्विगु-समास (numerical: 'eighty-one-thousand')

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), एकवचन (singular), सप्तमी-विभक्ति (locative)

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Adhikarana (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (masc/neut), एकवचन (singular), सप्तमी-विभक्ति (locative) (ordinal used adjectivally)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + खण्ड (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), एकवचन (singular), सप्तमी-विभक्ति (locative); षष्ठी-तत्पुरुष ('of Prabhāsa')

• चतुर्थे: in the fourth
• चतुर्थे: Adhikarana (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी-विभक्ति (locative) (ordinal)

• द्वारकामाहात्म्ये: in the Dvārakā-māhātmya
• द्वारकामाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वारका + माहात्म्य (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), एकवचन (singular), सप्तमी-विभक्ति (locative); षष्ठी-तत्पुरुष ('of Dvārakā')

• स्कन्दमहापुराणश्रवणपठनपुस्तकप्रदानपौराणिकव्यासपूजनमाहात्म्यवर्णनपूर्वकम्: with a prefatory account of the greatness of hearing/reading, gifting books, and worship of (the Purāṇic) Vyāsa of the Skanda Mahāpurāṇa
• स्कन्दमहापुराणश्रवणपठनपुस्तकप्रदानपौराणिकव्यासपूजनमाहात्म्यवर्णनपूर्वकम्: Kriya-visheshana (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्कन्दमहापुराण + श्रवण + पठन + पुस्तक + प्रदान + पौराणिकव्यास + पूजन + माहात्म्य + वर्णन + पूर्वक (प्रातिपदिक-सङ्घात)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), एकवचन (singular), प्रथमा/द्वितीया (nominative/accusative) (adverbial/predicative use); बहुपद-तत्पुरुष-समास (determinative chain: 'preceded by the description of the greatness of hearing/reading/book-gifting and worship of the Purāṇic Vyāsa of the Skanda Mahāpurāṇa')

• समस्तस्कान्दमहापुराणग्रन्थसमाप्त्युपसंहारसूतसत्कारवृत्तान्तवर्णनंनाम: (the chapter) titled ‘Account of the completion and concluding summary of the entire Skanda Mahāpurāṇa text and the narrative of honoring Sūta’
• समस्तस्कान्दमहापुराणग्रन्थसमाप्त्युपसंहारसूतसत्कारवृत्तान्तवर्णनंनाम: Karta (Title/कर्ता-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: समस्त + स्कान्दमहापुराणग्रन्थ + समाप्ति + उपसंहार + सूतसत्कार + वृत्तान्त + वर्णन + नामन् (प्रातिपदिक-सङ्घात)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), एकवचन (singular), प्रथमा-विभक्ति (nominative); बहुपद-तत्पुरुष-समास; 'नाम' इति नामनिर्देशक-अव्ययवत् प्रयोग (title-indicator)

• चतुश्चत्वारिंशत्तमः: forty-fourth
• चतुश्चत्वारिंशत्तमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुः + चत्वारिंशत् + तम (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), एकवचन (singular), प्रथमा-विभक्ति (nominative); द्विगु/संख्यावाचक-समास (ordinal: 'forty-fourth')

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), एकवचन (singular), प्रथमा-विभक्ति (nominative)

Speaker

Colophon (editorial/narrative closing formula)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (contextual) / Skanda-Purāṇa-śravaṇa as ‘śāstra-tīrtha’

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣeya ṛṣis (implied by Purāṇic frame)

Visual Art Cues

Scene: A concluding assembly: sages and devotees seated in a sacred hall at Dvārakā/Prabhāsa region, a paurāṇika reciter honored with garlands and dakṣiṇā; a manuscript of the Skanda Purāṇa placed on a pedestal; Vyāsa worship with flowers, incense, lamp; the atmosphere of completion and benediction.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Dvārakā Māhātmya
• Sūta
• Vyāsa (Paurāṇika Vyāsa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The colophon highlights Purāṇic dharma: śravaṇa and paṭhana, book-gifting, honoring Vyāsa/reciters, and reverent completion of sacred study.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā is the named māhātmya context within Prabhāsa Khaṇḍa, framing the chapter’s sacred-geography emphasis.

What ritualistic prescription is mentioned?

Hearing/reading the Purāṇa, gifting its manuscript/book (pustaka-pradāna), and performing Vyāsa-pūjā; also honoring the Sūta (reciter).