Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

प्रह्लाद उवाच । सावित्रीं च भवानीं च दुर्गां चैव सरस्वतीम् । योऽर्चयेत्तुलसीपत्रैः सर्वकामसमन्वितः

Transliteration

prahlāda uvāca | sāvitrīṃ ca bhavānīṃ ca durgāṃ caiva sarasvatīm | yo'rcayettulasīpatraiḥ sarvakāmasamanvitaḥ

Translation

ప్రహ్లాదుడు పలికెను—తులసీ పత్రాలతో సావిత్రీ, భవానీ, దుర్గా, సరస్వతీ దేవులను భక్తితో ఆరాధించువాడు సమస్త ఇష్టకామ్యఫలములతో యుక్తుడగును।

Word by Word

• प्रह्लादः: Prahlāda
• प्रह्लादः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रह्लाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nom., Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (Perfect, 3rd person, Singular)

• सावित्रीम्: Sāvitrī
• सावित्रीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सावित्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Acc., Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• भवानीम्: Bhavānī (Pārvatī)
• भवानीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भवानी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Acc., Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• दुर्गाम्: Durgā
• दुर्गाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुर्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Acc., Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• सरस्वतीम्: Sarasvatī
• सरस्वतीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Acc., Singular)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nom., Singular; relative pronoun)

• अर्चयेत्: should worship
• अर्चयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (लिङ्-लकार), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (Optative, 3rd person, Singular)

• तुलसीपत्रैः: with tulasī leaves
• तुलसीपत्रैः: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: तुलसी (प्रातिपदिक) + पत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (Instrumental, Plural); षष्ठी-तत्पुरुष (तुलस्याः पत्राणि)

• सर्वकामसमन्वितः: endowed with all desired boons
• सर्वकामसमन्वितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + समन्वित (कृदन्त; सम्+अन्वि/इ धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (सर्वैः कामैः समन्वितः = endowed with all desires/boons)

Speaker

Prahlāda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Prahlāda teaching devotees: four goddesses—Sāvitrī, Bhavānī, Durgā, Sarasvatī—receive tulasī offerings; devotees hold green tulasī sprigs, lamps, and water-pots; a Dvārakā shrine setting implied.

Characters & Entities

• Prahlāda
• Sāvitrī
• Bhavānī
• Durgā
• Sarasvatī
• Tulasī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Simple devotional offerings (like tulasī leaves) are extolled as powerful when offered with faith, bringing fulfillment of aims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context remains Dvārakā Māhātmya, though this verse focuses on worship practice rather than a specific micro-tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Arcana (worship) using tulasī leaves as the offering.