Adhyaya 43

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । सावित्रीं च भवानीं च दुर्गां चैव सरस्वतीम् । योऽर्चयेत्तुलसीपत्रैः सर्वकामसमन्वितः

ప్రహ్లాదుడు పలికెను—తులసీ పత్రాలతో సావిత్రీ, భవానీ, దుర్గా, సరస్వతీ దేవులను భక్తితో ఆరాధించువాడు సమస్త ఇష్టకామ్యఫలములతో యుక్తుడగును।

Verse 2

गृहीत्वा तुलसीपत्रं भक्त्या विष्णुं समर्चयेत् । अर्चितं तेन सकलं सदेवासुरमानुषम्

తులసీ పత్రాన్ని తీసుకొని భక్తితో విష్ణువును సమ్యకంగా ఆరాధించాలి; ఆ ఆరాధనచేత దేవులు, అసురులు, మనుష్యులు సహా సమస్త లోకం పూజింపబడినట్లే అవుతుంది।

Verse 3

चतुर्द्दश्यां महेशानं पौर्णमास्यां पितामहम् । येऽर्चयन्ति च सप्तम्यां तुलस्या च गणाधिपम्

చతుర్దశిన మహేశానుని, పౌర్ణమిన పితామహుడు (బ్రహ్మ)ను, సప్తమిన తులసితో కూడ గణాధిపుడు (గణేశుడు)ను ఆరాధించువారు మహాపుణ్యఫలాన్ని పొందుదురు।

Verse 4

शंखोदकं तीर्थवराद्वरिष्ठं पादोदकं तीर्थवराद्वरिष्ठम् । नैवेद्यशेषं क्रतुकोटितुल्यं निर्माल्यशेषं व्रतदानतुल्यम्

శంఖజలం తీర్థములలో అత్యుత్తమము; భగవంతుని పాదోదకమును కూడా తీర్థములలో అత్యుత్తమమని చెప్పబడింది। నైవేద్యశేషము కోటి యజ్ఞఫలసమానం; నిర్మాల్యశేషము వ్రతదానఫలసమానం।

Verse 5

मुकुन्दाशनशेषं तु यो भुनक्ति दिनेदिने । सिक्थेसिक्थे भवेत्पुण्यं चान्द्रायणशताधिकम्

ఎవడు దినదినము ముకుందునికి అర్పించిన నైవేద్యశేషాన్ని భుజించునో, వాడు ప్రతి ముద్దలో శత చాంద్రాయణ వ్రతాలకన్నా అధిక పుణ్యము పొందును।

Verse 6

नैवेद्यशेषं तुलसीविमिश्रं विशेषतः पादजलेन विष्णोः । योऽश्नाति नित्यं पुरुषो मुरारेः प्राप्नोति यज्ञायुतकोटिपुण्यम्

ఎవడు నిత్యము మురారికి అర్పించిన నైవేద్యశేషాన్ని తులసితో కలిపి, ముఖ్యంగా విష్ణు పాదజలము (చరణామృతము)తో తడిపి భుజించునో—వాడు అయుతకోటి యజ్ఞఫలసమాన పుణ్యము పొందును।

Verse 7

यः श्राद्धकाले हरिभुक्तशेषं ददाति भक्त्या पितृदेवतानाम् । तेनैव पिंडात्सुतिलैर्विमिश्रादाकल्पकोटिं पितरः सुतृप्ताः

ఎవడు శ్రాద్ధకాలమున హరి భుజించిన శేషాన్ని భక్తితో పితృదేవతలకు సమర్పించునో, ఆ సన్నని నువ్వులతో మిశ్రమమైన పిండమువలన అతని పితరులు కోటి కల్పముల వరకు సంపూర్ణ తృప్తి పొందుదురు।

Verse 8

स्नानार्चनक्रियाकाले घंटावाद्यं करोति यः । पुरतो वासुदेवस्य गवां कोटिफलं लभेत्

ఎవడు స్నానార్చన క్రియాకాలమున వాసుదేవుని సమక్షమున గంటను మ్రోగించునో, వాడు కోటి గోవుల దానఫలమును పొందును।

Verse 9

सर्ववाद्यमयी घंटा केशवस्य सदा प्रिया । वादनाल्लभते पुण्यं यज्ञकोटिफलं नरः

సర్వ వాద్యమయమైన గంట కేశవునికి సదా ప్రియము; దానిని మ్రోగించుటవలన మనుష్యుడు కోటి యజ్ఞఫలసమాన పుణ్యము పొందును।

Verse 10

वादित्राणामभावे तु पूजाकाले च सर्वदा । घंटावाद्यं नरैः कार्य्यं सर्ववाद्यमयी यतः

ఇతర వాద్యాలు లేనప్పటికీ, పూజాకాలంలో ఎల్లప్పుడూ, మనుష్యులు గంటను మ్రోగించాలి; ఎందుకంటే అది సమస్త వాద్యాల అర్పణస్వరూపం.

Verse 11

तुलसीकाष्ठसंभूतं चन्दनं यच्छते हरेः । निर्द्दहेत्पातकं सर्वं पूर्वजन्मशतार्जितम्

తులసీకాష్ఠమునుండి తయారైన చందనాన్ని హరికి అర్పించువాడు, వందల పూర్వజన్మలలో కూడిన సమస్త పాపాలను దహించివేస్తాడు.

Verse 12

ददाति पितृ पिंडेषु तुलसीकाष्ठचन्दनम् । पितॄणां जायते तृप्तिर्गयाश्राद्धेन वै तथा

పితృపిండాలపై తులసీకాష్ఠ చందనాన్ని ఉంచినవాడి వల్ల, పితృదేవతలకు గయాశ్రాద్ధం చేసినంత తృప్తి కలుగుతుంది.

Verse 13

सर्वेषामेव देवानां तुलसीकाष्ठचन्दनम् । पितॄणां च विशेषेण सदाऽभीष्टं हरेः कलौ

తులసీకాష్ఠ చందనం సమస్త దేవతలకు ప్రీతికరం, ప్రత్యేకంగా పితృదేవతలకు; కలియుగంలో ఇది హరికి ఎల్లప్పుడూ అత్యంత ఇష్టమైనది.

Verse 14

हरेर्भागवता भूत्वा तुलसीकाष्ठचन्दनम् । नार्पयति सदा विष्णोर्न ते भागवताः कलौ

హరి భక్తుడనని చెప్పుకున్నా, విష్ణువుకు తులసీకాష్ఠ చందనాన్ని నిత్యం అర్పించనివాడు, కలియుగంలో నిజమైన భాగవతుడు కాడు.

Verse 15

शरीरं दह्यते यस्य तुलसीकाष्ठवह्निना । नीयमानो यमेनापि विष्णुलोकं स गच्छति

తులసీకాష్ఠాగ్నితో ఎవరి శరీరం దహించబడుతుందో, అతడు యముడు తీసుకెళ్లినా విష్ణులోకాన్ని పొందుతాడు।

Verse 16

यद्येकं तुलसीकाष्ठं मध्ये काष्ठस्य यस्य हि । दाहकाले भवेन्मुक्तः पापकोटिशतायुतैः

దహనకాలంలో కట్టెల మధ్య అతనికి తులసీకాష్ఠం ఒక్క ముక్కైనా ఉంచితే, అతడు కోటానుకోట్ల పాపాల నుండి విముక్తుడై మోక్షాన్ని పొందుతాడు।

Verse 17

दह्यमानं नरं दृष्ट्वा तुलसीकाष्ठवह्निना । जन्मकोटिसहस्रैस्तु तोषितस्तैर्जनार्दनः

తులసీకాష్ఠాగ్నితో దహించబడుతున్న మనిషిని చూసి జనార్దనుడు, వేల కోటి జన్మల పుణ్యంతో తృప్తి చెందినట్లుగా ప్రసన్నుడవుతాడు।

Verse 18

दह्यमानं नरं सर्वे तुलसीकाष्ठवह्निना । विमानस्थाः सुरगणाः क्षिपंति कुसुमांजलीन्

తులసీకాష్ఠాగ్నితో మనిషి దహించబడుతున్నప్పుడు, విమానస్థ దేవగణాలు త్వరగా అతనిపై పుష్పాంజలులను చల్లుతారు।

Verse 19

नृत्यंत्योऽप्सरसो हृष्टा गीतं गायन्ति सुस्वरम् । ज्वलते यत्र दैत्येन्द्र तुलसीकाष्ठपावकः

హే దైత్యేంద్రా! ఎక్కడ తులసీకాష్ఠపావకాగ్ని జ్వలిస్తుందో, అక్కడ హర్షిత అప్సరసలు నర్తిస్తూ మధురస్వరంతో గీతాలు పాడుతారు।

Verse 20

कुरुते वीक्षणं विष्णुः सन्तुष्टः सह शंभुना

సంతుష్టుడైన విష్ణువు శంభువు (శివుడు)తో కలిసి ఆ కర్మముపై, ప్రేతునిపై కృపాదృష్టి ప్రసరిస్తాడు।

Verse 21

गृहीत्वा तं करे शौरिः पुरुषं स्वयमग्रतः । मार्जते तस्य पापानि पश्यतां त्रिदिवौकसाम् । महोत्सवं च कृत्वा तु जयशब्दपुरःसरम्

శౌరి (కృష్ణుడు) స్వయంగా ఆ మనిషిని చేతిపట్టి ముందుకు నడిపిస్తాడు; త్రిదివవాసులు చూస్తుండగా అతని పాపాలను తుడిచివేస్తాడు; అనంతరం ‘జయ’నాదముతో మహోత్సవం నిర్వహిస్తాడు।

Verse 22

सूत उवाच । प्रह्लादेनोदितं श्रुत्वा माहात्म्यं द्वारकाभवम् । प्रहृष्टा ऋषयः सर्वे तथा दैत्येश्वरो बलिः

సూతుడు పలికెను—ప్రహ్లాదుడు ప్రకటించిన ద్వారకా మహాత్మ్యాన్ని విని సమస్త ఋషులు పరమానందించారు; దైత్యేశ్వరుడు బలియు అలాగే ఆనందించాడు।

Verse 23

ततः सर्वेऽभिनन्द्यैनं प्रह्लादं दैत्यपुङ्गवम् । उद्युक्ता द्वारकां गत्वा द्रष्टुं कृष्णमुखाम्बुजम्

అనంతరం అందరూ దైత్యశ్రేష్ఠుడైన ప్రహ్లాదుని అభినందించి, కృష్ణుని కమలముఖ దర్శనార్థం ద్వారకకు వెళ్లుటకు సిద్ధపడ్డారు।

Verse 24

ततस्ते बलिना सार्धं मुनयः संशितव्रताः । आगत्य द्वारकां स्नात्वा गोमत्यां विधिपूर्वकम्

తదుపరి దృఢవ్రతులైన మునులు బలితో కలిసి ద్వారకకు చేరి, గోమతీ నదిలో విధిపూర్వకంగా స్నానం చేశారు।

Verse 25

कृष्णं दृष्ट्वा समभ्यर्च्य कृत्वा यात्रां यथाविधि । दत्त्वा दानानि बहुशः कृतकृत्यास्ततोऽभवन्

శ్రీకృష్ణుని దర్శించి, విధివిధానంగా ఆరాధించి, నియమానుసారంగా యాత్రను పూర్తిచేసి, వారు అనేకసార్లు దానాలు ఇచ్చారు; తదనంతరం కృతకృత్యులయ్యారు।

Verse 26

जग्मुः स्वीयानि स्थानानि बलिः पातालमाययौ । प्रह्लादं च प्रणम्याशु मेने स्वस्य कृतार्थताम्

అనంతరం అందరూ తమ తమ స్థానాలకు వెళ్లారు. బలి పాతాళానికి దిగిపోయాడు; ప్రహ్లాదునికి త్వరగా నమస్కరించి, తాను కృతార్థుడనని భావించాడు।

Verse 43

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे चतुर्थे द्वारकामाहात्म्ये द्वारकामाहात्म्यश्रवणादिफलश्रुतिवर्णनपुरःसरतुलसीपत्रकाष्ठमहिमवर्णनपूर्वकं प्रह्लादद्विजसंवाद समाप्त्यनंतरं बलिना सह द्विजकृतद्वारकायात्राविधिवर्णनंनाम त्रिचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని చతుర్థ ద్వారకామాహాత్మ్యంలో ‘ద్వారకామాహాత్మ్య శ్రవణాది ఫలశ్రుతి’ వర్ణనతో పాటు, ముందుగా తులసీ ఆకు మరియు కాష్ఠ మహిమను చెప్పి, ప్రహ్లాద–బ్రాహ్మణ సంభాషణ ముగిసిన తరువాత బలితో కలిసి బ్రాహ్మణుడు చేసిన ద్వారకా యాత్రావిధిని వివరించే త్రిచత్వారింశత్తమ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।