Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

न चाधिर्भवते नूनं याम्यं तस्य भयं नहि । माहात्म्यं पठते यत्र द्वारकायाः समुद्भवम्

Transliteration

na cādhirbhavate nūnaṃ yāmyaṃ tasya bhayaṃ nahi | māhātmyaṃ paṭhate yatra dvārakāyāḥ samudbhavam

Translation

ద్వారక నుండి సముద్భవించిన ద్వారకా-మాహాత్మ్యము ఎక్కడ పఠింపబడుతుందో, అక్కడ నిశ్చయంగా ఏ బాధా కలుగదు; అతనికి యమభయమూ ఉండదు।

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• आधिः: affliction, anxiety
• आधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भवते: arises/occurs
• भवते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• नूनम्: surely
• नूनम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (particle of certainty)

• याम्यम्: Yama-related (of the realm of death)
• याम्यम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: याम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (भयम् इति)

• तस्य: for him/of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• माहात्म्यम्: the glory (text)
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पठते: reads/recites
• पठते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)

• द्वारकायाः: of Dvārakā
• द्वारकायाः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• समुद्भवम्: originating from/connected with (Dvārakā)
• समुद्भवम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समुद्भव (प्रातिपदिक; उद्भव < उद्+भू धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (माहात्म्यम् इति)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer audience (ṛṣis/śaunaka-group typical frame; not explicit here)

Visual Art Cues

Scene: A devotee recites the Dvārakā Māhātmya in a sanctified hall; a subtle aura of protection surrounds the listeners while Yama’s fear recedes into shadow; distant vision of Dvārakā’s sea-walls and temples.

Characters & Entities

• Dvārakā
• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional recitation of a tīrtha-māhātmya is framed as spiritual protection—relieving distress and diminishing fear of death and Yama through dharmic remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, through the recitation of its māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pāṭha—reading/reciting the Dvārakā Māhātmya.