
ఈ అధ్యాయంలో ద్వారకా క్షేత్రంలోని సుదర్శన-చక్రచిహ్నాంకిత పాషాణాల మహిమను క్రమబద్ధంగా వివరిస్తుంది. కలియుగంలో నామజపమే ప్రధానమని ప్రహ్లాదుడు బోధిస్తాడు—“కృష్ణ” నామాన్ని నిరంతరం జపించడం చిత్తశుద్ధి, మహాపుణ్యం, విశేష ఫలితాలను ప్రసాదిస్తుందని చెబుతాడు. తరువాత ఏకాదశీ-ద్వాదశీ వ్రతాలకు సంబంధించిన తిథి-విశేష నియమాలు వస్తాయి—ఉన్మీలినీ వంటి స్థితులు, రాత్రి జాగరణం వల్ల పుణ్యం పెరగడం, అలాగే కలియుగంలో అరుదైన వంజులీ-యోగం ప్రస్తావన। అనంతరం చక్రతీర్థ మహాత్మ్యం చెప్పబడుతుంది—అక్కడ స్నానం పాపమలాలను తొలగించి సాధకుణ్ని నిర్విఘ్నంగా పరమపదం వైపు దారితీస్తుందని; శ్రీకృష్ణుడు అక్కడ తన చక్రాన్ని కడిగాడనే పరంపరతో ఆ స్థలం నిర్వచించబడుతుంది. తరువాత ఒకటి నుండి పన్నెండు చక్రచిహ్నాలు గల శిలల జాబితా—చిహ్నసంఖ్య ప్రకారం దివ్యరూపాలు నిర్దేశించి, ఫలితాలను స్థిరత్వం-సంపద నుండి రాజ్యాధికారం, చివరికి నిర్వాణం/మోక్షం వరకు క్రమంగా పేర్కొంటుంది। చివరగా ఫలశ్రుతి బలంగా ఉద్ఘాటిస్తుంది—చక్రచిహ్నిత శిలను తాకడం లేదా పూజించడం మాత్రమే చేసినా మహాపాపాలు క్షయమవుతాయి; మరణకాలంలో స్మరణం కూడా తారకమని చెబుతుంది. గోమతీ సంగమం, భృగుతీర్థంలో స్నానం ఘోర అశౌచ/అపవిత్రతను శమింపజేస్తుందని, మిశ్ర భావంతో చేసిన భక్తినీ శాస్త్రం సాత్త్విక శుద్ధి వైపు ఉద్ధరిస్తుందని తెలిపింది।
Verse 1
श्रीप्रह्लाद उवाच । कृष्णकृष्णेति कृष्णेति श्वपचो जागरन्निशि । जपेदपि कलौ नित्यं कृष्णरूपी भवेद्धि सः
శ్రీ ప్రహ్లాదుడు అన్నాడు—కలియుగంలో శ్వపచుడు (చండాలుడు) కూడా రాత్రి మేలుకొని నిత్యం ‘కృష్ణ, కృష్ణ’ అని జపిస్తే, అతడు నిశ్చయంగా కృష్ణరూపుడవుతాడు।
Verse 2
कृष्णकृष्णेति कृष्णेति कलौ वदत्यहर्निशम् । नित्यं यज्ञायुतं पुण्यं तीर्थकोटिसमुद्भवम्
కలియుగంలో ఎవడు పగలు రాత్రి నిరంతరం “కృష్ణ, కృష్ణ—కృష్ణ” అని పునఃపునః జపిస్తాడో, అతడు నిత్యం పదివేల యజ్ఞాలకు సమానమైన పుణ్యాన్ని పొందుతాడు; అది కోటి తీర్థాల పావిత్ర్యమునుండి జనించినదే.
Verse 3
संपूर्णैकादशी भूत्वा द्वादश्यां वर्द्धते यदि । उन्मीलिनीति विख्याता तिथीनामुत्तमा तिथिः
ఏకాదశి సంపూర్ణమై ఉండి కూడా ద్వాదశిలోకి విస్తరించి పెరిగితే, ఆ తిథి ‘ఉన్మీలినీ’ అని ప్రసిద్ధి—తిథులలో అత్యుత్తమ తిథి.
Verse 4
वंजुलीवासरे ये वै रात्रौ कुर्वंति जागरम् । यज्ञायुतायुतं पुण्यं मुहूर्तार्द्धेन जायते
వంజులీ-వాసరంలో రాత్రి జాగరణం చేసే వారికి, కేవలం అర్ధ ముహూర్తంలోనే పదివేల రెట్లు పదివేల యజ్ఞాలకు సమానమైన పుణ్యం కలుగుతుంది.
Verse 5
संपूर्णा द्वादशी भूत्वा वर्द्धते चापरे दिने । त्रयोदश्यां मुनिश्रेष्ठा वंजुली दुर्ल्लभा कलौ
మునిశ్రేష్ఠా! ద్వాదశి సంపూర్ణమై ఉండి కూడా మరుసటి రోజున విస్తరించి త్రయోదశి వరకు చేరితే, అటువంటి వంజులీ-యోగం కలియుగంలో దుర్లభం.
Verse 6
उन्मीलिनीमनुप्राप्य ये प्रकुर्वंति जागरम् । निमिषार्द्धेन तत्पुण्यं गवां कोटिफलप्रदम्
ఉన్మీలినీ తిథి లభించినప్పుడు జాగరణం చేసే వారికి, అర్ధ నిమిషంలోనే కోటి గోవులను దానం చేసిన ఫలాన్ని ప్రసాదించే పుణ్యం కలుగుతుంది.
Verse 7
संपूर्णैकादशी भूत्वा प्रत्यऽहं वर्द्धते यदि । दर्शश्च पौर्णमासी च पक्षवृद्धिस्तथोच्यते
ఏకాదశి సంపూర్ణమై ప్రతిదినం పెరుగుతూ ఉంటే, దర్శ (అమావాస్య) మరియు పౌర్ణమాసి—ఇవిరండూ ‘పక్షవృద్ధి’, అనగా పక్షం దీర్ఘమగుట, అని చెప్పబడతాయి.
Verse 8
पक्षवृद्धिकरीं प्राप्य ये प्रकुर्वंति जागरम् । निमिषार्द्धार्द्धमात्रेण गवां कोटिफलप्रदम्
పక్షవృద్ధిని కలిగించే తిథి వచ్చినప్పుడు ఎవరు జాగరణం చేస్తారో, వారు కేవలం నిమిషం యొక్క పావు భాగం సమయమాత్రంలోనైనా కోటి గోవుల దానఫలమిచ్చే పుణ్యాన్ని పొందుతారు.
Verse 9
श्रीप्रह्लाद उवाच । चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा मुच्यते सर्व किल्बिषैः । स याति परमं स्थानं दाहप्रलयवर्जितम्
శ్రీ ప్రహ్లాదుడు పలికెను—చక్రతీర్థంలో స్నానం చేసిన మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై, దాహం మరియు ప్రళయం లేని పరమ స్థానాన్ని చేరుతాడు.
Verse 10
चक्रं प्रक्षालितं यत्र कृष्णेन स्वयमेव हि । तेन वै चक्रतीर्थं हि पुण्यं च परमं हरेः । भवंति तत्र पाषाणाश्चक्रांका मुक्तिदायकाः
శ్రీకృష్ణుడు స్వయంగా చక్రాన్ని కడిగిన చోటే ‘చక్రతీర్థం’ అని ప్రసిద్ధి—హరికి చెందిన పరమ పుణ్యతీర్థం. అక్కడ చక్రచిహ్నమున్న రాళ్లు ఉద్భవించి, ముక్తిని ప్రసాదిస్తాయి.
Verse 11
तत्रैव यदि लभ्यंते चक्रैर्द्वादशभिः सह । द्वादशात्मा स विज्ञेयो मोक्षदः परिकीर्तितः
అక్కడే పన్నెండు చక్రచిహ్నాలతో కూడిన రాయి లభిస్తే, అది ‘ద్వాదశాత్మ’ అని గ్రహించాలి; అది మోక్షదాయకమని కీర్తించబడింది.
Verse 12
एकचक्रेण पाषाणो द्वारवत्यां सुशोभनः । सुदर्शनाभिधेयोसौ मोक्षैकफलदायकः
ద్వారవతీలో ఒక చక్రచిహ్నంతో అలంకృతమైన సుందర శిల ‘సుదర్శన’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి; అది ఏకైక ఫలం—మోక్షం—ప్రదానం చేస్తుంది।
Verse 13
लक्ष्मीनारायणौ द्वौ तौ भुक्तिमुक्तिफलप्रदौ । त्रिभिश्चैवाच्युतं देवं सदेन्द्रपददायकम्
రెండు సార్లు జపిస్తే లక్ష్మీ–నారాయణుల ప్రాప్తి కలుగుతుంది; వారు భోగమోక్ష ఫలప్రదులు. మూడు సార్లు జపిస్తే అచ్యుత దేవుడు లభిస్తాడు; ఆయన ఇంద్రపదమును కూడా ప్రసాదిస్తాడు.
Verse 14
भूतिदो विघ्नहंता च चतुश्चक्रो जनार्द्दनः । पञ्चभिर्वासुदेवस्तु जन्ममृत्युभयापहः
నాలుగు సార్లు జపిస్తే జనార్దనుడు—చక్రధారి, ఐశ్వర్యప్రదుడు, విఘ్నహర్త—లభిస్తాడు; ఐదు సార్లు జపిస్తే వాసుదేవుడు లభించి, జననమరణ భయాన్ని తొలగిస్తాడు.
Verse 15
प्रद्युम्नः षड्भिरेवासौ लक्ष्मीं कांतिं ददाति च । सप्तभिर्बलदेवस्तु गोत्रकीर्तिविवर्द्धनः
ఆరు సార్లు జపిస్తే ఆ ప్రభువు ప్రద్యుమ్నుడై లభించి, లక్ష్మీ మరియు కాంతిని ప్రసాదిస్తాడు; ఏడు సార్లు జపిస్తే బలదేవుడై లభించి, వంశకీర్తిని వృద్ధి చేస్తాడు.
Verse 16
वांछितं चाष्टभिर्भक्त्या ददाति पुरुषोत्तमः । सर्वं दद्यान्नवव्यूहो दुर्ल्लभो यः सुरोत्तमैः
భక్తితో ఎనిమిది సార్లు జపిస్తే పురుషోత్తముడు కోరిన వరం ప్రసాదిస్తాడు; తొమ్మిది వ్యూహమూర్తి సమస్తాన్ని ఇస్తాడు—ఆ ప్రభువు దేవోత్తములకైనా దుర్లభుడు.
Verse 17
राज्यप्रदो दशभिस्तु दशावतार एव च । एकादशभिरैश्वर्य्यमनिरुद्धः प्रयच्छति
పది జపములతో ఆయన రాజ్యప్రదుడు—దశావతారాధిపతి. పదకొండు జపములతో అనిరుద్ధ ప్రభువు ఐశ్వర్యమును, దివ్యసంపదను ప్రసాదించును.
Verse 18
निर्वाणं द्वादशात्मा तु चक्रैर्द्वादशभिः स्मृतम् । अत ऊर्ध्वमनंतोऽसौ सौख्यमोक्षप्रदायकः
నిర్వాణం ద్వాదశాత్మకమని, ద్వాదశ చక్రరూపములతో స్మరించబడుతుంది. దాని పైన అనంతుడు ఆధ్యాత్మిక సుఖమును, మోక్షమును రెండింటినీ ప్రసాదించును.
Verse 19
ये केचित्तत्र पाषाणाः कृष्णचक्रेण मुद्रिताः । तेषां स्पर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वकिल्बिषैः
అక్కడ ఉన్న ఏ రాళ్లైనా శ్రీకృష్ణుని చక్రముద్రతో ముద్రితమై ఉంటే, వాటిని కేవలం స్పర్శించడమే సర్వ పాపకల్మషాల నుండి విముక్తి ఇస్తుంది.
Verse 20
ब्रह्महत्यादिकं पापं मनोवाक्कायकर्मजम् । तत्सर्वं विलयं याति चक्रांकितप्रपूजनात्
బ్రహ్మహత్యాది పాపములు, అలాగే మనస్సు-వాక్కు-కాయ కర్మల నుండి పుట్టిన సమస్త దోషములు—చక్రాంకితమైన దానిని భక్తితో పూజించుటవలన అన్నీ లయమగును.
Verse 21
म्लेच्छदेशे शुभे वाऽपि चक्रांको यत्र तिष्ठति । योजनानि दश द्वे च मम क्षेत्रं च सुन्दरि
మ్లేచ్ఛదేశములో అయినా శుభప్రదేశములో అయినా—ఎక్కడ చక్రాంకము నిలిచియున్నదో, ఓ సుందరి, దాని చుట్టూ పన్నెండు యోజనముల వరకు నా పవిత్ర క్షేత్రమే.
Verse 22
मृत्युकाले च संप्राप्ते हृदये यस्तु धारयेत् । चक्राकं पापदलनं स याति परमां गतिम्
మరణకాలము సమీపించినప్పుడు హృదయంలో పాపదలనకరమైన చక్రచిహ్నాన్ని ధారయించువాడు పరమగతిని పొందును।
Verse 23
गोमतीसंगमे स्नात्वा भृगुतीर्थे तथैव च । न मातुर्वसते कुक्षौ यद्यपि स्यात्स पातकी
గోమతీ సంగమంలోను, అలాగే భృగుతీర్థంలోను స్నానము చేసినవాడు పాతకుడైనా మాతృగర్భంలో మళ్లీ నివసించడు।
Verse 24
तामसं राजसं वापि यत्कृतं विष्णुपूजनम् । तत्सात्त्विकत्वमभ्येति निम्नगांभो यथार्णवे
తామసముగా గాని రాజసముగా గాని చేసిన విష్ణుపూజ కూడా సాత్త్విక ఫలముగా మారుతుంది—నదీజలం సముద్రాన్ని చేరి సముద్రస్వభావమగునట్లు।
Verse 37
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे चतुर्थे द्वारकामाहात्म्ये द्वारकाक्षेत्रस्थसुदर्शनप्रमुखानन्तान्तचक्रचिह्नांकित पाषाणमाहात्म्यवर्णनपूर्वकतत्पूजनफलादिकथनंनाम सप्तत्रिंशत्तमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కందమహాపురాణము, ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహిత, సప్తమ ప్రభాసఖండము, చతుర్థ ద్వారకామాహాత్మ్యములో ‘ద్వారకాక్షేత్రస్థ సుదర్శనాది అనంతాంత చక్రచిహ్నాంకిత పాషాణమహిమా వర్ణనము మరియు వాటి పూజాఫలాదికథనం’ అను ముప్పైఏడవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।