Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

प्रह्लादस्तद्वचः श्रुत्वा भक्तिभावपुरस्कृतम् । अभिनन्द्य च तं प्रेम्णा प्रवक्तुमुपचक्रमे

Transliteration

prahlādastadvacaḥ śrutvā bhaktibhāvapuraskṛtam | abhinandya ca taṃ premṇā pravaktumupacakrame

Translation

భక్తిభావంతో పలికిన ఆ మాటలు విని ప్రహ్లాదుడు ప్రేమతో అతనిని అభినందించి, వివరించుటకు ఆరంభించాడు.

Word by Word

• प्रह्लादः: Prahlāda
• प्रह्लादः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रह्लाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (वचः इति)

• वचः: speech/words
• वचः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया

• भक्ति-भाव-पुरस्कृतम्: preceded by devotion and feeling
• भक्ति-भाव-पुरस्कृतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक) + पुरस्-कृ (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘पुरस्कृत’ = ‘placed in front’; विशेषणम् (वचः इति)

• अभिनन्द्य: having praised/greeted
• अभिनन्द्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: अभि-नन्द् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• प्रेम्णा: with love
• प्रेम्णा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: प्रेमन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• प्रवक्तुम्: to speak
• प्रवक्तुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: प्र-वच् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), प्रयोजन/उद्देश्य

• उपचक्रमे: began/commenced
• उपचक्रमे: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-क्रम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Sūta (narrative voice; Prahlāda is the actor within the narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (discourse about to begin)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Prahlāda, serene and radiant with devotion, acknowledges Bali’s question with affectionate respect; his gesture of welcome signals the beginning of an instructive discourse on Dvārakā’s greatness.

Characters & Entities

• Prahlāda
• Bali
• bhakti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Teachings on holy places are best transmitted and received in a mood of devotion (bhakti) and affectionate respect.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā-kṣetra is the implied subject of the explanation that now begins.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse highlights the devotional disposition that precedes instruction.