Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

पश्येमं पुरतः प्राप्तं प्रयागं तीर्थकैः सह । द्वारके तव पादाब्जे लुण्ठंते श्रद्धयाद्भुतम्

Transliteration

paśyemaṃ purataḥ prāptaṃ prayāgaṃ tīrthakaiḥ saha | dvārake tava pādābje luṇṭhaṃte śraddhayādbhutam

Translation

చూడుము, ఈ ప్రయాగం ఇతర తీర్థాలతో కలిసి నీ ముందుకు వచ్చింది. ఓ ద్వారకా! ఆశ్చర్యం—వారు భక్తిశ్రద్ధతో నీ పాదపద్మాల వద్ద లొర్లి నమస్కరిస్తున్నారు।

Word by Word

• पश्य: see
• पश्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लोट्, मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• इमम्: this
• इमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पुरतः: in front
• पुरतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरतस् (अव्यय)
• Form: देशार्थक-अव्यय (adverb)

• प्राप्तम्: arrived
• प्राप्तम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रयागम् इति विशेषणम्

• प्रयागम्: Prayāga
• प्रयागम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तीर्थकैः: with the tīrthas (holy entities)
• तीर्थकैः: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: तीर्थक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• सह: together with
• सह: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सहार्थक-अव्यय (prepositional adverb)

• द्वारके: O Dvārakā
• द्वारके: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• पादाब्जे: in the lotus-feet
• पादाब्जे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पाद + अब्ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (अब्जसदृशं पादम्)

• लुण्ठन्ते: they roll about
• लुण्ठन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लुण्ठ् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• अद्भुतम्: wonderfully
• अद्भुतम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत् प्रयुक्तम् (indeclinable-like adverbial accusative)

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prayāga (Triveṇī Saṅgama) in relation to Dvārakā

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Dvārakā (addressed directly: ‘dvārake’)

Visual Art Cues

Scene: A majestic, personified Prayāga—bearing three river-stream motifs and a kalaśa—approaches and prostrates, rolling in devotion at Dvārakā’s lotus-feet, while other tīrthas stand behind in reverent awe.

Characters & Entities

• Nārada
• Prayāga
• Tīrthas
• Dvārakā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even renowned tīrthas honor a higher sanctity—faith and humility are the true measures of spiritual greatness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā is exalted above even Prayāga, as Prayāga is depicted paying homage to Dvārakā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Prostration/rolling in devotion (luṇṭhana/praṇāma) at the sacred feet is implied as an act of faith.