Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 56

द्वारावतीं विना विप्रा मुक्तिर्न प्राप्यते कलौ । पुराणसंहितामेतां कृतवान्बलिबन्धनः । ददौ स तु प्रसादेन पूर्वं मह्यं द्विजोत्तमाः

dvārāvatīṃ vinā viprā muktirna prāpyate kalau | purāṇasaṃhitāmetāṃ kṛtavānbalibandhanaḥ | dadau sa tu prasādena pūrvaṃ mahyaṃ dvijottamāḥ

హే విప్రులారా, కలియుగంలో ద్వారావతీ (ద్వారక) లేకుండా మోక్షం లభించదు. ఈ పురాణసంహితను బలిబంధనుడు (విష్ణువు) రచించాడు; కృపవశాత్ పూర్వం దానిని నాకు ప్రసాదించాడు, హే ద్విజోత్తములారా।

द्वारावतीम्Dvārāvatī (Dvārakā)
द्वारावतीम्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootद्वारावती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विनाwithout
विना:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय; उपपद-निपात (preposition) — द्वितीयया सह ‘without’
विप्राःO brāhmaṇas
विप्राः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बोधनार्थे प्रयोगः (addressing)
मुक्तिःliberation
मुक्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
प्राप्यतेis obtained
प्राप्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन
कलौin Kali age
कलौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
पुराणसंहिताम्the Purāṇa compendium
पुराणसंहिताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक) + संहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (पुराणस्य संहिता)
एताम्this
एताम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (demonstrative)
कृतवान्having composed/made
कृतवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्तवतुँ (कृदन्त)
Formक्तवतुँ-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बलिबन्धनःBali-binder (Viṣṇu)
बलिबन्धनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक) + बन्धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (बलेः बन्धनः) — विष्णोः नाम
ददौgave
ददौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed, but
तु:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय-निपात (particle: but/indeed)
प्रसादेनby grace, through favor
प्रसादेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
मह्यम्to me
मह्यम्:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/सम्बोधन, बहुवचन; कर्मधारयः (उत्तमाः द्विजाः)

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages/brāhmaṇas (contextual attribution)

Tirtha: Dvārāvatī / Dvārakā

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇas (dvija-uttamāḥ)

Scene: A sage-narrator addresses assembled brāhmaṇas, proclaiming Dvārāvatī as Kali-yuga’s mokṣa-gate; a divine figure identified as Balibandhana (Vāmana/Viṣṇu) is shown bestowing a palm-leaf Purāṇic compendium in an act of prasāda.

D
Dvārāvatī (Dvārakā)
V
Viṣṇu
B
Balibandhana (epithet of Viṣṇu)
B
Bali (implied by epithet)

FAQs

In Kali-yuga, Dvārakā is exalted as a decisive sacred support for liberation, emphasizing the saving power of holy place and divine grace.

Dvārāvatī (Dvārakā) is explicitly proclaimed as essential for mukti in Kali-yuga.

No specific rite is prescribed; it is a strong sthala-māhātmya assertion about Dvārakā’s necessity for liberation in Kali-yuga.