Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

Devanagari script

संकर्षणं गोलकश्च ह्याजघान त्रिभिः शरैः । अनन्तं व्यथितं दृष्ट्वा गोलकः क्रोधमूर्छितः

Transliteration

saṃkarṣaṇaṃ golakaśca hyājaghāna tribhiḥ śaraiḥ | anantaṃ vyathitaṃ dṛṣṭvā golakaḥ krodhamūrchitaḥ

Translation

గోలకుడు సంకర్షణుణ్ని మూడు బాణాలతో గాయపరిచాడు. అనంతుడు (బలరాముడు) వ్యథపడటం చూసి గోలకుడు క్రోధోన్మత్తుడయ్యాడు.

Word by Word

• संकर्षणम्: Saṅkarṣaṇa (Balarāma)
• संकर्षणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संकर्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गोलकः: Golaka
• गोलकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोलक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• आजघान: struck, smote
• आजघान: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ+√हन् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• त्रिभिः: with three
• त्रिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग (संख्यावाचक), तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (शरैः)

• शरैः: arrows
• शरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• अनन्तम्: Ananta (Balarāma)
• अनन्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• व्यथितम्: pained, distressed
• व्यथितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: √व्यथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अनन्तम्)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (Gerundial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)

• गोलकः: Golaka
• गोलकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोलक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• क्रोधमूर्छितः: fainting/overcome with anger
• क्रोधमूर्छितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक) + मूर्छित (√मूर्छ् + क्त, कृदन्त)
• Form: तृतीया-तत्पुरुष/हेतु-समास (क्रोधेन मूर्छितः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गोलकः)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Dvārakā-māhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Golaka releases three arrows that strike Saṃkarṣaṇa; Ananta’s body shows the impact, yet his face remains controlled. Golaka’s eyes flare with rage as he sees the effect and surges forward.

Characters & Entities

• Saṃkarṣaṇa (Balarāma/Ananta)
• Golaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unchecked anger (krodha) is shown as a force that clouds judgment and hastens downfall.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, as the stage where divine protectors confront forces of adharma.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.