Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तस्यां वसति विश्वात्मा सर्वकामप्रदो हरिः । कला षोडशसंयुक्तो मूर्तिं द्वादशकान्वितः

Transliteration

tasyāṃ vasati viśvātmā sarvakāmaprado hariḥ | kalā ṣoḍaśasaṃyukto mūrtiṃ dvādaśakānvitaḥ

Translation

ఆ ద్వారకలో విశ్వాత్ముడైన హరి, సమస్త కోరికలను ప్రసాదించువాడు, నివసించుచున్నాడు. ఆయన షోడశ కళలతో యుక్తుడై ద్వాదశ మూర్తులుగా ప్రకాశించుచున్నాడు.

Word by Word

• तस्याम्: in that (city)
• तस्याम्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम् (Singular)

• वसति: dwells
• वसति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (Singular), परस्मैपदम्

• विश्वात्मा: the universal Self
• विश्वात्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्व + आत्मन् (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular)

• सर्वकामप्रदः: giver of all desires
• सर्वकामप्रदः: Karta (Predicate adjective to subject/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + काम + प्रद (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular); विशेषणम् (to हरिः)

• हरिः: Hari (Viṣṇu)
• हरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular)

• कलाः: digits/parts (kalās)
• कलाः: Sambandha (Attribute/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम् (Plural)

• षोडशसंयुक्तः: endowed with sixteen (kalās)
• षोडशसंयुक्तः: Karta (Predicate adjective to subject/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: षोडश + संयुक्त (प्रातिपदिके)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (संयुक्त = ‘joined’ from सम्-युज्); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (to हरिः)

• मूर्तिम्: form, embodiment
• मूर्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (Singular)

• द्वादशकान्वितः: possessed of twelve (forms)
• द्वादशकान्वितः: Karta (Predicate adjective to subject/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: द्वादशक + अन्वित (प्रातिपदिके)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (अन्वित = ‘possessed/connected’ from अन्वि-इ); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (to हरिः)

Speaker

Prahlāda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Dvārakā as a radiant coastal city; Hari enthroned as Viśvātmā, surrounded by symbols of completeness—sixteen kalās as a luminous halo and twelvefold manifestations suggested as attendant forms or emblems.

Characters & Entities

• Hari
• Viśvātmā
• Dvārakā (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dvārakā is sanctified because Bhagavān Hari abides there as the cosmic Self and fulfiller of righteous aims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā/Dvārāvatī as the living abode of Hari.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the theological praise supports bhakti practices like smaraṇa (remembrance) and tīrtha-yātrā.