Adhyaya 16

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठा गदातीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या लभेद्भूदानजं फलम्

ప్రహ్లాదుడు పలికెను—ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా! అనంతరం అనుత్తమమైన గదాతీర్థానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ భక్తితో స్నానం చేసిన మనిషి భూదానజన్య పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 2

तर्पयेत्पितृदेवांश्च ऋषींश्चैव यथाक्रमम् । श्राद्धं च कारयेत्तत्र पितॄणां तृप्तिहेतवे

అక్కడ క్రమంగా పితృదేవతలకు, దేవతలకు, ఋషులకు తర్పణం సమర్పించాలి; అలాగే పితృుల తృప్తికోసం అక్కడే శ్రాద్ధం కూడా చేయించాలి.

Verse 3

गदातीर्थे तु देवेशं विष्णुं वाराहरूपिणम् । समभ्यर्च्य नरो भक्त्या विष्णुलोके महीयते

గదా-తీర్థంలో దేవేశుడైన శ్రీ విష్ణువును వరాహరూపంగా భక్తితో ఆరాధించినవాడు విష్ణులోకంలో గౌరవింపబడి మహిమ పొందుతాడు.

Verse 4

नागतीर्थं ततो गच्छेत्सरः परमशो भनम् । यत्र स्नात्वा नरः सम्यङ्नागलोकमवाप्नुयात्

ఆ తరువాత పరమశోభనమైన ‘నాగ-తీర్థ’ సరస్సుకు వెళ్లాలి; అక్కడ విధిగా స్నానం చేసినవాడు నాగలోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 5

भद्रतीर्थं ततो गच्छेत्सरस्त्रिभुवनार्चितम् । स्नानमात्रेण लभते तिलधेनुफलं नरः

తర్వాత త్రిభువనార్చితమైన ‘భద్ర-తీర్థ’ సరస్సుకు వెళ్లాలి; అక్కడ స్నానం మాత్రమే చేసినా తిలధేను దానఫలంతో సమానమైన పుణ్యఫలం లభిస్తుంది.

Verse 6

चित्रातीर्थं ततो गच्छेत्सरः परमशोभनम् । स्नानमात्रेण लभते घृतधेनुफलं नरः

ఆ తరువాత పరమశోభనమైన ‘చిత్ర-తీర్థ’ సరస్సుకు వెళ్లాలి; అక్కడ స్నానం మాత్రమే చేసినా ఘృతధేను దానఫలంతో సమానమైన పుణ్యఫలం లభిస్తుంది.

Verse 7

यदा द्वारावती विप्रा प्लाविता सागरेण हि । पुण्यानि बहुतीर्थानि च्छन्नानि जलपांसुभिः

హే విప్రులారా! ద్వారావతీ నగరం సముద్రజలంతో మునిగినప్పుడు, అనేక పుణ్యతీర్థాలు నీరు మరియు ఇసుక క్రింద దాగిపోతాయి.

Verse 8

दृश्यानि कतिचित्संति ह्यदृश्यान्यपराणि च । तानि सर्वाणि विप्रेन्द्राः कथयिष्यामि सर्वतः

కొన్ని దర్శనమయ్యేవి, మరికొన్ని అదృశ్యమయ్యేవి కూడా ఉన్నాయి. ఓ విప్రశ్రేష్ఠులారా, వాటన్నిటినీ నేను సమగ్రంగా వివరిస్తాను.

Verse 9

चंद्रभागां ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशिनीम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या वाजपेयफलं लभेत्

ఆపై సర్వపాపనాశినీ అయిన చంద్రభాగా తీర్థానికి వెళ్లాలి. అక్కడ భక్తితో స్నానం చేసినవాడు వాజపేయ యాగఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 10

देवी चंद्रार्चिता यत्र यशोदा नंदनंदिनी । कौमारिका शक्तिहस्ता खङ्गखेटकधारिणी

అక్కడ చంద్రుడు ఆరాధించిన దేవి ఉన్నది—యశోదా, నందుని ప్రియ నందిని; కౌమారికా, చేతిలో శక్తిని ధరించి, ఖడ్గం మరియు ఖేటకము (ఢాలు) ధరించినది.

Verse 11

केश्यादिदैत्यदलिनी स्वसा वै रामकृष्णयोः । यस्या दर्शनमात्रेण सर्वान्कामानवाप्नुयात्

ఆమె కేశీ మొదలైన దైత్యులను దళించేది; నిజంగా రామకృష్ణుల సహోదరి. ఆమెను కేవలం దర్శించడమే అన్ని కోరికలను సిద్ధింపజేస్తుంది.

Verse 12

ततो गच्छेत विप्रेन्द्रास्तीर्थं महिषसंज्ञकम् । यस्य दर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः

తర్వాత, ఓ విప్రశ్రేష్ఠులారా, ‘మహిష’ అనే తీర్థానికి వెళ్లాలి. దాని కేవలం దర్శనమాత్రంతోనే సమస్త పాతకాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

Verse 13

मुक्तिद्वारं ततो गच्छेत्तीर्थं पाप प्रणाशनम्

ఆపై పాపనాశకమైన ‘ముక్తిద్వార’ అనే తీర్థానికి వెళ్లవలెను।

Verse 14

वसिष्ठेन समानीता मुनिना यत्र गोमती । स्नातो भवति गंगायां यत्र स्नात्वा कलौ युगे

వసిష్ఠ ముని తీసుకొచ్చిన గోమతి యక్కడ ఉన్నదో, అక్కడ స్నానం గంగాస్నానంతో సమానం—ప్రత్యేకించి కలియుగంలో అక్కడ స్నానించువానికి।

Verse 15

गोमती निःसृता यस्मा त्प्रविष्टा वरुणालयम् । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या अश्वमेधफलं लभेत्

గోమతి ఎక్కడి నుండి ప్రవహించి వరుణాలయంలో ప్రవేశించునో, అక్కడ భక్తితో స్నానించిన నరుడు అశ్వమేధ యాగఫలాన్ని పొందును।

Verse 16

भृगुणा हि तपस्तप्तं स्थापिता यत्र चांबिका । भृग्वर्चिता ततो देवी प्रसिद्धा श्रूयते क्षितौ

భృగువు తపస్సు చేసిన చోటే అంబిక స్థాపితమైంది; అందువల్ల భృగువార్చిత దేవి భూమిపై ప్రసిద్ధిగా వినబడుతుంది।

Verse 17

संसिद्धिं परमां याति यस्याः संस्मरणान्नरः । शिवलिंगान्यनेकानि यत्र सन्ति महीतले

ఆమెను స్మరించడమే నరునికి పరమసిద్ధిని ఇస్తుంది; మరియు ఆ స్థలంలో భూమిపై అనేక శివలింగాలు ఉన్నాయి।

Verse 18

ततो गच्छेत विप्रेन्द्राः कालिन्दीसर उत्तमम् । कालिन्दी सूर्यतनया सरश्चक्रे त्वनुत्तमम्

అనంతరం, ఓ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులారా, ఉత్తమమైన కాలిందీ సరస్సుకు వెళ్లవలెను. సూర్యకన్య కాలిందీనే ఆ అనుత్తమ సరస్సును నిర్మించింది.

Verse 19

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या न दुर्गतिमवाप्नुयात् । सांबतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम्

అక్కడ భక్తితో స్నానం చేసిన మనిషి దుర్గతిని పొందడు. అనంతరం సర్వపాపనాశకమైన సాంబతీర్థానికి వెళ్లవలెను.

Verse 20

कृत्वा श्राद्धं च विधिवल्लभेद्गोदानजं फलम्

మరియు విధివిధానంగా శ్రాద్ధం చేసినవాడు గోదానంతో కలిగే పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 21

गच्छेच्च शांकरं तीर्थं ततस्त्रैलोक्यपावनम् । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या लभेद्बहुसुवर्णकम्

తదుపరి త్రైలోక్యపావనమైన శాంకర తీర్థానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ భక్తితో స్నానం చేసినవాడు అపార స్వర్ణం (అంటే మహా సమృద్ధి, పుణ్యం) పొందుతాడు.

Verse 22

ततो नागसरो गच्छेत्तीर्थं पापप्रणाशनम् । पितॄन्सन्तर्प्य विधिवन्नागलोकमवाप्नुयात्

అనంతరం పాపనాశకమైన తీర్థం నాగసరస్సుకు వెళ్లవలెను. అక్కడ విధివిధానంగా పితృదేవతలకు తర్పణం చేసి నాగలోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 23

लक्ष्मीं नदीं ततो गच्छेद्गच्छन्तीं सागरं प्रति । यस्या दर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः

అనంతరం సముద్రం వైపు ప్రవహించే లక్ష్మీ నదిని ఆశ్రయించాలి; ఆమెను కేవలం దర్శించిన మాత్రాన సర్వ పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది।

Verse 24

श्राद्धे कृते तु विप्रेन्द्राः पितरो मुक्तिमाप्नुयुः । दाने मनोरथावाप्तिर्जायते नात्र संशयः

హే విప్రేంద్రులారా! శ్రాద్ధం చేయబడినప్పుడు పితృదేవతలు ముక్తిని పొందుతారు; దానముచేత మనోరథసిద్ధి కలుగుతుంది—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 25

कंबुसरस्ततो गच्छेत्तीर्थं पापप्रणाशनम् । तर्पणे च कृते श्राद्धे ह्यग्निष्टोमफलं लभेत्

తదుపరి పాపనాశక తీర్థమైన కంబు-సరస్సుకు వెళ్లాలి; అక్కడ తర్పణం మరియు శ్రాద్ధం చేస్తే అగ్నిష్టోమ యాగఫలం లభిస్తుంది।

Verse 26

कुशतीर्थं ततो गच्छेत्स्नात्वा सन्तर्पयेत्पितॄन् । दानं दत्त्वा यथाशक्त्या निर्मलं लोकमाप्नुयात्

ఆపై కుశతీర్థానికి వెళ్లాలి; స్నానం చేసి పితృదేవతలను విధివిధానంగా సంతృప్తిపరచాలి. యథాశక్తి దానం చేసి నిర్మల లోకాన్ని పొందుతాడు।

Verse 27

द्युम्नतीर्थं च तत्रैव सर्वपापप्रणाशनम् । कृत्वा श्राद्धं च तत्रैव वाजिमेधफलं लभेत्

అక్కడే ద్యుమ్నతీర్థం ఉంది, అది సర్వపాపనాశకం; అక్కడ శ్రాద్ధం చేస్తే వాజిమేధ యాగఫలం లభిస్తుంది।

Verse 28

कुशतीर्थं ततो गच्छेत्पितॄणां तृप्तिरक्षया । यत्र श्राद्धात्तर्पणाच्च जायते नात्र संशयः

అనంతరం కుశతీర్థానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ శ్రాద్ధం, తర్పణం వలన పితృదేవతల తృప్తి అక్షయమగును—ఇందులో సందేహము లేదు।

Verse 29

जालतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापहरं शुभम् । दुर्वाससा यत्र शप्ताः कोपाद्यदुकुमारकाः

తదుపరి జాలతీర్థానికి వెళ్లవలెను; అది శుభమై సమస్త పాపాలను హరించును; అక్కడ కోపంతో దుర్వాసుడు యదుకుమారులను శపించాడు।

Verse 30

देवो जालेश्वरस्तत्र सं बभूव उमापतिः । जालेश्वरं नरो दृष्ट्वा सद्यः पापात्प्रमुच्यते

అక్కడ ఉమాపతి అయిన దేవుడు శివుడు జాలేశ్వరుడిగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు; జాలేశ్వరుని దర్శించగానే మనిషి వెంటనే పాపమునుండి విముక్తుడగును।

Verse 31

संपूज्य देवं भक्त्या च शिवलोकमवाप्नुयात्

మరియు భక్తితో విధివిధానంగా దేవుని పూజించి శివలోకాన్ని పొందును।

Verse 32

चक्रस्वामिसुतीर्थं च ततो गच्छेद्धि मानवः । कृत्वा स्नानं पितॄंस्तर्प्य विष्णुलोकमवाप्नुयात्

తదుపరి మనిషి చక్రస్వామి-సుతీర్థానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం సమర్పించి విష్ణులోకాన్ని పొందును।

Verse 33

जरत्कारुकृतं तीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । स्नात्वा तत्र द्विजश्रेष्ठा न दुर्गतिमवाप्नुयात्

జరత్కారువు స్థాపించిన ఈ తీర్థం సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! అక్కడ స్నానం చేసినవాడు దుర్గతిని పొందడు.

Verse 34

ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थं खञ्जनकाभिधम् । आसीत्खञ्जनको नाम दैत्यश्चातिबलान्वितः

ఆపై, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! ‘ఖంజనక’ అనే తీర్థానికి వెళ్లవలెను. పూర్వం ‘ఖంజనక’ అనే మహాబలవంతుడైన దైత్యుడు ఉండెను.

Verse 35

ततः खञ्जनकं तीर्थं तस्य नाम्नेति विश्रुतम् । तत्र स्नात्वा नरो याति सोमलोकं न संशयः

అలా ఆ తీర్థం అతని పేరుతో ‘ఖంజనక-తీర్థం’గా ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు సోమలోకానికి చేరుతాడు—సందేహం లేదు.

Verse 36

सन्ति तीर्थान्यनेकानि सुगुप्तानि द्विजोत्तमाः । तानि गच्छेत्तु विप्रेन्द्राः सर्वपापापनुत्तये

ఓ ద్విజోత్తమా! అనేక తీర్థాలు సుగుప్తంగా ఉన్నాయి. ఓ విప్రేంద్రా! సమస్త పాపాల సంపూర్ణ నివృత్తి కోసం వాటిని దర్శించి గమించాలి.

Verse 37

ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थमानकदुन्दुभेः । शूरतीर्थं परमकं गदतीर्थमतः परम्

ఆపై, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! ఆనకదుందుభి (వసుదేవ) తీర్థానికి వెళ్లవలెను. తరువాత పరమోత్తమమైన శూర-తీర్థం, ఆపై గదా-తీర్థం ఉంది.

Verse 38

गावल्गणस्य तीर्थं च अक्रूरस्य महात्मनः । बलदेवस्य तीर्थं तु उग्रसेनस्य चापरम्

ఇక్కడ గావల్గణుని తీర్థమూ, మహాత్ముడైన అక్రూరుని తీర్థమూ ఉన్నాయి; అలాగే బలదేవుని తీర్థం, ఉగ్రసేనునికి చెందిన మరొక తీర్థమూ ఉంది।

Verse 39

अर्जुनस्य च तीर्थं तु सुभद्रातीर्थमेव च । देवकीतीर्थमाद्यं तु रोहिणीतीर्थमेव च

ఇక్కడ అర్జునుని తీర్థం, సుభద్రా తీర్థం కూడా ఉన్నాయి; అలాగే ప్రధానమైన దేవకీ తీర్థం మరియు రోహిణీ తీర్థం కూడా ఉన్నాయి।

Verse 40

उद्धवस्य च तीर्थं तु सारंगाख्यं तथैव च । सत्यभामाकृतं तीर्थं भद्रातीर्थमतः परम्

ఇక్కడ ఉద్ధవుని తీర్థం, ‘సారంగ’ అనే పేరుగల తీర్థం కూడా ఉన్నాయి; సత్యభామ స్థాపించిన తీర్థం, ఆపై భద్రా తీర్థం ఉంది।

Verse 41

जामदग्न्यस्य तीर्थं तु रामस्य च महात्मनः । भासतीर्थं च तत्रैव शुकतीर्थमतः परम्

ఇక్కడ మహాత్ముడైన జామదగ్న్య రాముని తీర్థం ఉంది; అక్కడే భాస తీర్థం, ఆపై శుక తీర్థం ఉంది।

Verse 42

कर्दमस्य च तीर्थं तु कपिलस्य महात्मनः । सोमतीर्थं च तत्रैव रोहिणीतीर्थमेव च

ఇక్కడ కర్దముని తీర్థం, మహాత్ముడైన కపిలుని తీర్థం ఉన్నాయి; అక్కడే సోమ తీర్థం మరియు రోహిణీ తీర్థం కూడా ఉన్నాయి।

Verse 43

एतान्यन्यानि संक्षेपान्मया वः कथितानि च । सर्वपापहराणीह मोक्षदानि न संशयः

ఇవీ మరియు మరెన్నో తీర్థాలను నేను మీకు సంక్షేపంగా తెలిపాను. ఇవి ఇక్కడ సమస్త పాపాలను హరించి మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాయి—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 44

प्रच्छन्नानि द्विजवरास्तीर्थानि कलिसंक्रमे । प्लावितानि समुद्रेण पांसुनाऽप्युदकेन च

హే ద్విజవరులారా, కలియుగ సంధికాలంలో ఈ తీర్థాలు గుప్తమయ్యాయి. సముద్రం వాటిని ముంచి, ఇసుకతోను నీటితోను కప్పివేసింది.

Verse 45

एतन्मया वः कथितं संक्षेपात्तीर्थविस्तरम् । आत्मप्रज्ञानुमानेन किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

ఇలా నేను మీకు తీర్థాల విస్తారాన్ని సంక్షేపంగా వివరించాను. మీ స్వీయ వివేకానుసారం చెప్పండి—ఇంకా ఏమి వినాలని కోరుకుంటున్నారు?

Verse 46

शृणुयात्परया भक्त्या तीर्थयात्रामिमां द्विजाः । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति

హే ద్విజులారా, ఈ తీర్థయాత్రా కథను పరమ భక్తితో ఎవడు వింటాడో, వాడు సమస్త పాపాల నుంచి విముక్తుడై విష్ణులోకానికి వెళ్తాడు.