Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

आगत्य सह कृष्णेन कार्यं संसाध्य चात्मनः । वेधाश्चक्रे तदा तीर्थं स्वनाम्ना कीर्तितं भुवि

Transliteration

āgatya saha kṛṣṇena kāryaṃ saṃsādhya cātmanaḥ | vedhāścakre tadā tīrthaṃ svanāmnā kīrtitaṃ bhuvi

Translation

కృష్ణునితో కలిసి వచ్చి తన కార్యాన్ని సిద్ధింపజేసిన వెధా (బ్రహ్మ) అప్పుడు తన నామముతో భువిలో కీర్తింపబడిన తీర్థాన్ని స్థాపించెను।

Word by Word

• आगत्य: having come
• आगत्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय, उपसर्ग: आ-; अर्थे: ‘आगत्य’ (having come)

• सह: together with
• सह: Sahakari-marker (सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय, सहार्थक (with)

• कृष्णेन: with Kṛṣṇa
• कृष्णेन: Sahakari (सहकारी)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, तृतीया (सह)

• कार्यम्: task, purpose
• कार्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्म)

• संसाध्य: having accomplished
• संसाध्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: साध् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय, उपसर्ग: सम्-; अर्थे: ‘संसाध्य’ (having accomplished)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक

• आत्मनः: of himself
• आत्मनः: Shashthi-sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, षष्ठी (सम्बन्ध)

• वेधाः: Vedhā (Brahmā)
• वेधाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेधस्/वेधा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (ब्रह्मणः नाम)

• चक्रे: made, created
• चक्रे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परिपूर्ण), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपदम्

• तदा: then
• तदा: Adverbial (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक

• तीर्थम्: a sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्म)

• स्वनाम्ना: by his own name
• स्वनाम्ना: Instrument (करण)
• Type: Noun
• Root: स्व + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (स्वस्य नाम), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, तृतीया (करण)

• कीर्तितम्: named, celebrated
• कीर्तितम्: Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; विशेषणम् (तीर्थम्)

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी (अधिकरण)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice within Dvārakā Māhātmya; specific speaker not stated in the excerpt)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmā-tīrtha (foundation leading to Brahmakuṇḍa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmā (Vedhā) stands beside Kṛṣṇa at a coastal sacred spot, performing a founding rite—marking out a tīrtha boundary, invoking waters, and proclaiming the name that will be celebrated on earth.

Characters & Entities

• Kṛṣṇa
• Brahmā (Vedhā)
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places arise from divine purpose and presence; establishing and honoring tīrthas supports dharma and sanctifies the world.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse introduces a Brahmā-associated tīrtha in Dvārakā, later identified as Brahmakuṇḍa in the following śloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; it narrates the founding of a tīrtha by Brahmā.