Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Dvaraka Mahatmya›Adhyaya 12›Shloka 47
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 47

Devanagari script

उद्धव उवाच । मयो नाम महादैत्यो मायावी लोकविश्रुतः । कृतं तेन सरः शुभ्रं तस्य नाम्ना च विश्रुतम्

Transliteration

uddhava uvāca | mayo nāma mahādaityo māyāvī lokaviśrutaḥ | kṛtaṃ tena saraḥ śubhraṃ tasya nāmnā ca viśrutam

Translation

ఉద్ధవుడు పలికెను—మయ అనే మహాదైత్యుడు ఉండెను; మాయావిద్యలో లోకప్రసిద్ధుడు. అతడే ఈ శుభ్రమైన సరస్సును నిర్మించాడు; అది అతని పేరుతోనే ప్రసిద్ధి పొందింది.

Word by Word
उद्धवःUddhava
उद्धवः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootउद्धव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मयःMaya (name)
मयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
नामby name
नाम:
Sambandha (Naming particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनिपात (indeclinable used with names: ‘by name’)
महादैत्यःa great demon
महादैत्यः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + दैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to ‘मयः’
मायावीpossessing magic; illusionist
मायावी:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमायाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; adjective to ‘मयः’
लोकविश्रुतःfamed in the world
लोकविश्रुतः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootलोक + विश्रुत (कृदन्त; वि+√श्रु धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; adjective to ‘मयः’
कृतम्made; constructed
कृतम्:
Karta (Predicate/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त; √कृ धातु, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; predicate adjective with ‘सरः’
तेनby him
तेन:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्ता-हेतु), एकवचन; Instrumental singular referring to ‘मयः’
सरःthe lake
सरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
शुभ्रम्bright; pure
शुभ्रम्:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; adjective to ‘सरः’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; Genitive singular
नाम्नाby (his) name
नाम्ना:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; Instrumental singular ‘by/with the name’
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
विश्रुतम्is renowned
विश्रुतम्:
Karta (Predicate/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootविश्रुत (कृदन्त; वि+√श्रु धातु, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; predicate adjective with implied ‘सरः’
Speaker

Uddhava

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Māyā-saras

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Gopīs

Visual Art Cues

Scene: Uddhava explains the lake’s origin: a renowned daitya, Maya, master of illusion and craft, created the splendid saras; the lake’s name derives from its maker.

Characters & Entities
U
Uddhava
M
Maya (Mahādaitya/Dānava)
M
Mayasaras

FAQs

Purāṇic tīrthas carry layered histories; even beings famed for māyā become instruments through which sacred geography is established.

Mayasaras—explicitly explained as the lake created by Maya and famous by his name.

No explicit prescription appears; the verse provides tīrtha-māhātmya through origin and naming.

←Previous Verse
Next Verse→