Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

इत्युक्त्वा बाष्पपूर्णाक्षौ यशोदा नंद एव च । दीर्घं रुरुदतुर्दीनौ पुत्रस्नेहवशंगतौ

Transliteration

ityuktvā bāṣpapūrṇākṣau yaśodā naṃda eva ca | dīrghaṃ rurudaturdīnau putrasnehavaśaṃgatau

Translation

ఇలా చెప్పి కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో యశోదా, నందుడు—పుత్రస్నేహానికి వశులై దుఃఖితులై—దీర్ఘకాలం విలపిస్తూ ఏడ్చారు.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया

• बाष्पपूर्णाक्षौ: whose eyes were full of tears
• बाष्पपूर्णाक्षौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बाष्प (प्रातिपदिक) + पूर्ण (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; बहुव्रीहिः (बाष्पेण पूर्णे अक्षिणी यस्य) विशेषणम् (यशोदा-नन्दौ)

• यशोदा: Yaśodā
• यशोदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यशोदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• नन्दः: Nanda
• नन्दः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• दीर्घम्: for a long time
• दीर्घम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचनम् (accusative of extent)

• रुरुदतुः: they two wept
• रुरुदतुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रुद् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd), द्विवचनम्; परस्मैपदम्

• दीनौ: distressed
• दीनौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; विशेषणम् (यशोदा-नन्दौ)

• पुत्रस्नेहवशंगतौ: overcome by affection for their son
• पुत्रस्नेहवशंगतौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक) + स्नेह (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक) + गत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः/उपपद-समासः (पुत्रस्नेहवशं गतौ) विशेषणम् (यशोदा-नन्दौ)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Dvārakā-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vraja/Gokula (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (typical frame)

Visual Art Cues

Scene: Yaśodā and Nanda weep openly, shoulders slumped, eyes swollen with tears; the space feels still—only the sound of sobbing—while household objects (butter pot, cradle cloth) silently recall Krishna’s childhood.

Characters & Entities

• Yaśodā
• Nanda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vātsalya-bhakti is portrayed as sacred: even grief becomes a form of continuous remembrance of the Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader frame is Dvārakā’s sacred narrative, while Vraja (Gokula) is recalled as a holy landscape of devotion.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive, highlighting devotion expressed through tears and longing.