
పులస్త్య మహర్షి రాజునకు ప్రభాస ఖండంలో ఉన్న భద్రకర్ణ మహాహ్రద మహాత్మ్యాన్ని వివరిస్తాడు. ఆ పవిత్ర జలాశయంలో ‘త్రినేత్ర’ రూపాన్ని తలపించే అనేక శిలలు కనిపిస్తాయి. దాని పడమర వైపున శివలింగం నిలిచి ఉంది; దాని దర్శనంతో భక్తుడు ‘త్రినేత్రసదృశుడు’గా, శివదృష్టి భావంతో సమన్వయమవుతాడని చెప్పబడింది. కథ ప్రకారం శివప్రియ గణుడైన భద్రకర్ణుడు ఆ లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి హ్రదాన్ని నిర్మించాడు. తరువాత దానవులతో యుద్ధంలో గణసేన ఓటమి పాలవుతుండగా, నాముచి అనే బలవంతుడైన దానవుడు శివుని ముందుభాగంపై దాడి చేశాడు. భద్రకర్ణుడు అతనిని ఎదుర్కొని సమరంలో ఘనంగా సంహరించాడు. పడిపోయిన దానవుడు అంధకారంలో లీనమైనా, శివుని గుర్తించి సత్యంలో నిలిచినందున శివుడు సంతుష్టుడయ్యాడు. శివుడు భద్రకర్ణునికి వరమిచ్చాడు—లింగం, హ్రదం వద్ద నిత్య సాన్నిధ్యం కలుగును; ముఖ్యంగా మాఘ మాసం కృష్ణపక్ష చతుర్దశి నాడు ఈ మహిమ విశేషంగా పెరుగును. అంతిమంగా విధానం—భద్రకర్ణ హ్రదంలో స్నానం చేసి త్రినేత్రలింగాన్ని పూజించినవాడు శివుని శాశ్వత ధామాన్ని పొందుతాడు; కనుక భక్తులు అక్కడ నిరంతర ప్రయత్నంతో స్నాన-పూజలు చేయవలెను।
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ भद्रकर्णं महाह्रदम् । त्रिनेत्राभाः शिला यत्र दृश्यंतेऽद्यापि भूरिशः
పులస్త్యుడు పలికెను—ఓ నృపశ్రేష్ఠా! అనంతరం భద్రకర్ణమనే మహాహ్రదానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ నేటికీ త్రినేత్రుని రూపసమానమైన అనేక శిలలు దర్శనమిస్తాయి.
Verse 2
तस्यैव पश्चिमे भागे लिंगमस्ति पिनाकिनः । यं दृष्ट्वा मानवस्तत्र त्रिनेत्रसदृशो भवेत्
ఆ హ్రదపు పశ్చిమ భాగంలో పినాకధారి ప్రభువు యొక్క లింగం ఉంది; అక్కడ దానిని దర్శించిన మనిషి త్రినేత్రుని సదృశుడై (శివానుగ్రహసంపన్నుడై) అవుతాడు.
Verse 3
भद्रकर्णगणोनाम पुरासीच्छिववल्लभः । तेनात्र स्थापितं लिंगं ह्रदश्चैव विनिर्मितः
పూర్వకాలంలో భద్రకర్ణ అనే గణుడు ఉండెను, శివునికి ప్రియుడు; అతడే ఇక్కడ లింగాన్ని స్థాపించి ఈ హ్రదాన్ని కూడా నిర్మింపజేశాడు.
Verse 4
केनचित्त्वथ कालेन संग्रामे दानवैः सह । युयुधे पुरतः शंभोर्नानागणसमन्वितः
తరువాత ఒక సమయంలో దానవులతో జరిగిన సంగ్రామంలో, అనేక గణసమూహాలతో కూడి శంభువు ముందుభాగంలో నిలిచి యుద్ధం చేసెను.
Verse 5
नष्टे स्कंदे हते सैन्ये वीरभद्रे पराजिते । गतास्ते भयसंत्रस्ता महाकाले विनिर्जिते
స్కందుడు అంతర్హితుడై, సైన్యం హతమై, వీరభద్రుడు పరాజితుడై, మహాకాలుడు విజయం పొందినప్పుడు—ఆ దానవులు భయసంత్రస్తులై పారిపోయిరి।
Verse 6
बलवान्नमुचिर्नाम दानवो बलवत्तरः । खड्गचर्मधरः शीघ्रं महेश्वरमुपाद्रवत्
నముచి అనే మహాబలవంతుడైన దానవుడు, మరింత బలవంతుడు, ఖడ్గం మరియు కవచం (ఢాలు) ధరించి వేగంగా మహేశ్వరునిపై దాడికి దూసుకొచ్చెను।
Verse 7
भद्रकर्णस्तु तं दृष्ट्वा दानवं तदनंतरम् । पतंतं संमुखस्तस्य तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत्
భద్రకర్ణుడు ఆ దానవుణ్ని చూచిన వెంటనే, దూసుకొచ్చుచున్న వానిని ఎదుర్కొని—“ఆగు, ఆగు!” అని పలికెను।
Verse 8
छित्त्वाऽसिमसिना तस्य चर्म चापि महाबलः । स्तनयोरंतरे दैत्यं कोपाविष्टोऽहनन्नृप
ఓ రాజా! ఆ మహాబలవంతుడు కోపావేశంతో తన ఖడ్గంతో అతని ఖడ్గాన్ని ఛేదించి, అతని కవచం (ఢాలు) కూడా చీల్చి, దైత్యుని వక్షస్థల మధ్యలో ఘాటుగా కొట్టెను।
Verse 10
अथासौ निहतस्तेन प्रविश्य विपुलं तमः । निपपात महीपृष्ठे वायुभग्न इव द्रुमः । वधं प्राप्तस्तु दैत्योऽसौ नत्वा हरमसौ स्थितः । सत्ये स्थितं च तं दृष्ट्वा ततस्तुष्टो महेश्वरः
అప్పుడు అతని చేత హతుడైన ఆ దైత్యుడు విస్తారమైన అంధకారంలో ప్రవేశించి, గాలికి విరిగిన వృక్షంలా భూమిపై కూలిపోయెను. మరణాన్ని పొందినప్పటికీ అతడు హరునికి (శివునికి) నమస్కరించి వినయంగా నిలిచెను. అతడు సత్యంలో స్థితుడని చూచి మహేశ్వరుడు సంతోషించెను।
Verse 11
श्रीभगवानुवाच । तव वीर्येण संतुष्टो धर्मेण च विशेषतः । वरं वरय भद्रं ते नित्यं यो हृदये स्थितः
శ్రీభగవానుడు పలికెను—నీ వీర్యంతో నేను సంతుష్టుడను, ముఖ్యంగా నీ ధర్మాచరణంతో. వరం కోరుకో; నీకు మంగళం కలుగుగాక—నేనే నిత్యం హృదయంలో నివసించువాడను.
Verse 12
भद्रकर्णं उवाच । यन्मया स्थापितं लिंगमर्बुदे सुरसत्तम । अत्रास्तु तव सांनिध्यं ह्रदेऽस्मिंश्च स्थिरो भव
భద్రకర్ణుడు అన్నాడు—హే దేవోత్తమా! అర్బుద పర్వతంపై నేను స్థాపించిన ఈ లింగంలో నీ సాన్నిధ్యం ఉండుగాక; ఈ పవిత్ర హ్రదంలోనూ నీవు స్థిరంగా నివసించుము.
Verse 13
श्रीभगवानुवाच । माघमासे चतुर्द्दश्यां कृष्णपक्षे सदा मम । सांनिध्यं च विशेषेण ह्रदे लिंगे भविष्यति
శ్రీభగవానుడు పలికెను—మాఘమాసం కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు నా సాన్నిధ్యం విశేషంగా ఈ హ్రదంలోను, ఈ లింగంలోను లభించును.
Verse 14
भद्रकर्णह्रदे स्नात्वा त्रिनेत्रं यः समाहितः । द्रक्ष्यते स तु मे स्थानं शाश्वतं यास्यति धुवम्
భద్రకర్ణ హ్రదంలో స్నానం చేసి, ఏకాగ్రచిత్తంతో త్రినేత్రేశ్వరుని ఆరాధించువాడు నా ధామాన్ని దర్శించును; నిశ్చయంగా శాశ్వత పదాన్ని పొందును.
Verse 15
तस्मात्सर्वत्र यत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । पूजयित्वा च तल्लिंगं शिवलोकं स गच्छति
కాబట్టి అన్ని విధాల యత్నించి అక్కడ స్నానం చేయవలెను; ఆ లింగాన్ని పూజించిన తరువాత అతడు శివలోకానికి చేరును.