Adhyaya 62
ప్రభాస ఖండంలో పులస్త్యుడు తీర్థయాత్రా క్రమాన్ని వివరిస్తూ శ్రోతను రెండు లింగాల దర్శనానికి ప్రేరేపిస్తాడు—గౌరీ (ఉమా) నిర్మించిన కాటేశ్వర లింగం, నదీదేవి గంగా నిర్మించిన గంగేశ్వర లింగం. సౌభాగ్య విషయమై ఉమా–గంగల మధ్య పూర్వ విరోధమే కథకు కారణం; గంగా లింగస్థలాన్ని వెతుకుతుండగా, ఉమా లింగసదృశంగా కనిపించే అందమైన పర్వతాకారాన్ని ‘కాటక’ (వలయంలాంటి గుర్తు)గా చూసి సంపూర్ణ శ్రద్ధతో పూజ చేస్తుంది. ఆ భక్తికి మహాదేవుడు ప్రసన్నుడై దర్శనమిచ్చి వరం ప్రసాదిస్తాడు. గౌరీ ఆ స్థలానికి ‘కాటేశ్వర’మని నామకరణం చేసి ఫలశ్రుతిని చెబుతుంది—సపత్నీ పోటీతో బాధపడే లేదా వియోగంతో దుఃఖించే స్త్రీలకు కేవలం దర్శనమాత్రంతో జ్వరం/క్లేశం తొలగి, క్షేమం కలిగి, గృహసౌభాగ్యం పునఃస్థాపితం అవుతుందని. అనంతరం గంగ కూడా పూజ చేసి వరం పొంది గంగేశ్వరాన్ని స్థాపిస్తుంది; రెండు లింగాల దర్శనం చేయవలసినదిగా, ప్రత్యేకంగా ‘సపత్నీ-దోష’ నివారణకు, సుఖ–సౌభాగ్య ప్రాప్తికి ఇది మహత్తరమని చెప్పబడుతుంది. అర్బుద క్షేత్ర పవిత్ర భూగోళంలో ఈ మహిమను స్థిర భక్తి ప్రేరణగా నిలిపి అధ్యాయం ముగుస్తుంది.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्यस्य उवाच । ततः कटेश्वरं गच्छेल्लिंगं गौरीविनिर्मितम् । तथा गंगेश्वरं चान्यद्गङ्गया निर्मितं स्वयम्
పులస్త్యుడు పలికెను—అనంతరం కటేశ్వరానికి వెళ్లవలెను; అది గౌరీ నిర్మించిన లింగం. అలాగే మరొకటి గంగేశ్వరము కూడా ఉంది; దానిని గంగ స్వయంగా నిర్మించింది.
Verse 2
पुरा समभवद्युद्धमुमायाः सह गंगया । सौभाग्यं प्रति राजेन्द्र ततो गौरीत्यभाषत
హే రాజేంద్రా! పూర్వకాలంలో ఉమా గంగల మధ్య సౌభాగ్య విషయమై కలహం ఏర్పడెను; అప్పుడు గౌరీ ఇలా పలికెను।
Verse 3
यया संपूजितः शंभुः शीघ्रं यास्यति दर्शनम् । सा सौभाग्यवती नूनभावयोः संभविष्यति
ఎవరివలన శంభువు సమ్యక్గా సంపూర్ణంగా పూజింపబడునో, ఎవరు శీఘ్రంగా ఆయన దర్శనం పొందునో—మన ఇద్దరిలో ఆమెనే నిశ్చయంగా సౌభాగ్యవతిగా అవుతుంది।
Verse 4
एवमुक्ता ततो गंगा सत्वरैत्यात्र पर्वते । लिंगमन्वेषयामास चिरकालादवाप सा
ఇలా చెప్పబడగానే గంగ వేగంగా ఈ పర్వతానికి వచ్చి లింగాన్ని అన్వేషించెను; దీర్ఘకాలానంతరం ఆమె దానిని పొందెను।
Verse 5
दृष्ट्वा गौर्याथ कटकं पर्वतस्य मनोहरम् । लिंगाकारं महाराज पूजयामास सा तदा
హే మహారాజా! అప్పుడు గౌరీ పర్వతంలోని మనోహర కటకాన్ని చూచెను; అది లింగాకారమై ఉండగా, ఆమె తక్షణమే పూజించెను।
Verse 6
सम्यक्छ्रद्धासमोपेता ततस्तुष्टो महेश्वरः । प्रददौ दर्शनं तस्या वरदोऽस्मीति चाब्रवीत्
ఆమె సమ్యక్ శ్రద్ధతో యుక్తురాలైనప్పుడు మహేశ్వరుడు ప్రసన్నుడయ్యెను; ఆయన ఆమెకు దర్శనమిచ్చి—“నేను వరదుడను” అని పలికెను।
Verse 7
गौर्युवाच । सापत्न्यजेर्ष्यया देव मया लिंगं प्रकल्पितम् । तस्मात्कटेश्वराख्या च लोके चास्य भविष्यति
గౌరీ పలికెను—హే దేవా! సపత్నీ-స్పర్ధ వల్ల కలిగిన ఈర్ష్యతో నేను ఈ లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించితిని; అందుచేత లోకంలో ఇది ‘కటేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందును।
Verse 8
या नारी पतिना मुक्ता सपत्नीदुःखदुःखिता । अस्य संदर्शनादेव सा भविष्यति विज्वरा । सुतसौभाग्यसंपन्ना भर्तृप्राणसमा तथा
భర్తచే విడిచిపెట్టబడినదై, సపత్నీ దుఃఖంతో బాధపడే స్త్రీ ఈ పవిత్ర దర్శనమాత్రంతోనే వ్యాధి-శోకరహితమగును. ఆమెకు సంతానసౌభాగ్యం కలిగి, భర్తకు ప్రాణసమానంగా ప్రియమగును।
Verse 9
गंगयाराधितो देव एवमेव वरं ददौ । तस्माल्लिंगद्वयं तच्च द्रष्टव्यं मनुजाधिप
గంగారాధనతో ప్రసన్నుడైన దేవుడు ఇలానే వరమిచ్చెను. కాబట్టి, హే మనుజాధిపా! ఆ లింగద్వయాన్ని తప్పక దర్శించవలెను।
Verse 10
विशेषतश्च नारीभिः सपत्नीदोषहानिदम् । सुखसौभाग्यदं नित्यं तथाऽभीष्टप्रदं नृणाम्
ఇది ముఖ్యంగా స్త్రీలు సేవించవలసినది; ఎందుకంటే సపత్నీ సంబంధ దోష-క్లేశాలను తొలగిస్తుంది. ఇది నిత్యం సుఖ-సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదించి, పురుషులకు కూడా అభీష్టఫలాన్ని ఇస్తుంది।
Verse 62
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे कटेश्वरगंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विषष्टितमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కందమహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండములోని తృతీయ అర్బుదఖండములో ‘కటేశ్వర-గంగేశ్వర మహాత్మ్యవర్ణనము’ అను ద్విషష్టితమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।