Adhyaya 5

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अर्बुदस्य च माहात्म्यं विस्तरेण वदस्व नः । कौतुकं सूत नो जातं कथयस्व यथा शुभम्

ఋషులు పలికిరి: అర్బుద మహాత్మ్యమును మాకు విశదముగా చెప్పుము. హే సూతా, మాకు కౌతూహలము కలిగినది; శుభముగా వర్ణించుము.

Verse 2

सूत उवाच । पुरासीच्च ऋषिश्रेष्ठः पुलस्त्यो भगवान्मुनिः । ययातेश्च गृहे यातस्तं नत्वा चाब्रवीन्नृपः

సూతుడు పలికెను—పూర్వకాలంలో ఋషిశ్రేష్ఠుడైన భగవాన్ ముని పులస్త్యుడు ఉండెను. ఆయన యయాతి గృహానికి వచ్చెను; ఆయనకు నమస్కరించి రాజు ఇలా పలికెను.

Verse 3

।ययातिरुवाच । स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ सफलं मेऽद्यजीवितम् । कथयस्व प्रसादेन कथामर्बुदसंभवाम्

యయాతి పలికెను—ఓ మునిశ్రేష్ఠా, స్వాగతం; నేడు నా జీవితం సఫలమైంది. కరుణచేత అర్బుదుని ఉద్భవకథను నాకు వివరించండి.

Verse 4

अर्बुदाख्यो नगो नाम विख्यातो यो धरातले । तस्य यात्राक्रमं ब्रूहि तत्फलं द्विजसत्तम

‘అర్బుద’ అనే పర్వతం భూమిపై ప్రసిద్ధి. ఓ ద్విజసత్తమా, అక్కడి యాత్రాక్రమాన్ని, దాని పుణ్యఫలాన్ని చెప్పండి.

Verse 5

सर्वं विस्तरतो ब्रूहि तीर्थयात्रापरायण । तस्माद्वद मुनिश्रेष्ठ येन यात्रां करोम्यहम्

ఓ తీర్థయాత్రాపరాయణా, సమస్తాన్ని విస్తారంగా చెప్పండి. అందువల్ల, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, నేను విధిగా యాత్ర చేయునట్లు ఉపదేశించండి.

Verse 6

पुलस्त्य उवाच । बहुधर्ममयो राजन्नर्बुदः पर्वतोत्तमः । अशक्तो विस्तराद्वक्तुमपि वर्षशतैरपि

పులస్త్యుడు పలికెను—ఓ రాజా, పర్వతోత్తముడైన అర్బుదుడు అనేక ధర్మమయంగా నిండియున్నాడు. వందల సంవత్సరాలైనా దాని సంపూర్ణ విస్తారాన్ని చెప్పలేను.

Verse 7

संक्षेपादेव वक्ष्यामि तीर्थमुख्यानि ते तथा । नागतीर्थं तु तत्राद्यं सर्वकामप्रदं नृणाम्

అక్కడి ప్రధాన తీర్థాలను నేను సంక్షేపంగా చెబుతున్నాను. వాటిలో మొదటిది నాగతీర్థం; అది మనుష్యులకు సమస్త కోరికలను ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 8

नारीणां च विशेषेण पुत्रसौभाग्यदायकम् । शृणु राजन्पुरावृत्तं यतोऽत्याश्चर्यमुत्तमम्

ఇది ప్రత్యేకంగా స్త్రీలకు పుత్రసౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఓ రాజా, ఒక పురాతన వృత్తాంతాన్ని వినుము; దానివల్ల ఈ పరమ ఆశ్చర్యం తెలిసివస్తుంది.

Verse 9

गौतमी ब्राह्मणी नाम्ना सती साध्वी पतिव्रता । बालवैधव्यसंप्राप्ता तीर्थयात्रापरायणा

గౌతమీ అనే బ్రాహ్మణి ఒకరు—సతి, సాధ్వి, పతివ్రత. చిన్న వయసులోనే వైధవ్యం పొందిన ఆమె తీర్థయాత్రలోనే పూర్తిగా నిమగ్నమైంది.

Verse 10

अर्बुदं सा च संप्राप्ता नागतीर्थं विवेश ह । तस्मिञ्जले निमग्ना सा स्नातुमभ्याययौ पुरा

ఆమె అర్బుదానికి చేరి నాగతీర్థంలో ప్రవేశించింది. ఒకసారి ఆ జలంలో మునిగి, పవిత్ర స్నానం చేయుటకు ఆమె అక్కడికి వచ్చింది.

Verse 11

नायका पुत्रसंयुक्ता तत्तीर्थं समुपागता । शुश्रूषां सा तस्तस्याश्चक्रे नानाविधां नृप

ఓ నృపా, నాయకా అనే స్త్రీ తన కుమారునితో కలిసి ఆ తీర్థానికి వచ్చింది. గౌతమీ ఆమెకు అనేక విధాల సేవా-శుశ్రూషలు చేసింది.

Verse 12

सर्वोपकरणैर्दर्भैः सुमनोभिः पृथग्विधैः । अथ सा चिंतयामास गौतमी पुत्रदुःखिता

అవసరమైన సమస్త ఉపకరణాలతో—దర్భకుశములు మరియు నానావిధ పుష్పములతో—పుత్రశోకంతో బాధపడిన గౌతమీ అప్పుడు గాఢంగా ఆలోచించసాగింది।

Verse 13

धन्योऽयं तनयो ह्यस्याः शुश्रूषां कुरुते सदा । पुत्रयुक्ता त्वियं धन्या धिगहं पुत्रवर्जिता

ధన్యుడు ఆమె కుమారుడు; అతడు ఎల్లప్పుడూ తల్లికి భక్తితో శుశ్రూష చేస్తాడు. కుమారసంపన్నమైన ఆమె ధన్యురాలు; అయ్యో, నేను పుత్రహీనురాలిని!

Verse 14

अहं भर्त्रा वियुक्ता च पुत्रहीना सुदुःखिता । अथ सा निर्गता तस्मात्सलिलान्नृपसत्तम

నేను భర్తతో వియోగమై, పుత్రహీనురాలిని—అత్యంత దుఃఖితను. ఆపై, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, ఆమె ఆ నీటిలోనుండి బయటికి వచ్చింది।

Verse 15

विनाऽपि भर्तृसंयोगात्सद्यो गर्भवती ह्यभूत् । सा गर्भलक्षणैर्युक्ता सुजनव्रीडयाऽन्विता

భర్తతో సంయోగం లేకుండానే ఆమె తక్షణమే గర్భవతిగా మారింది. గర్భలక్షణాలతో యుక్తమై, సజ్జనుల ఎదుట ఆమెకు లజ్జ కూడా కలిగింది।

Verse 16

चकार मरणे बुद्धिं ज्वालयामास पावकम् एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी

ఆమె మరణసంకల్పం చేసి అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేసింది. అదే సమయంలో ఒక అశరీరవాణి పలికింది।

Verse 17

वागुवाच । नो त्वं गौतमि चित्याग्नौ प्रवेशं कर्तुमर्हसि । दोषो नास्ति तवात्रार्थे तीर्थस्यास्य प्रभावतः

ఆకాశవాణి పలికెను—హే గౌతమీ, నీవు చితాగ్నిలో ప్రవేశించుటకు అర్హురాలు కావు. ఈ విషయంలో నీకు దోషము లేదు; ఈ తీర్థప్రభావముచేత ఇదంతా జరిగినది.

Verse 18

यो यद्वांछति चित्ते च जलमध्ये स्थितो नरः । चिन्तितं च तदाप्नोति नारी वा नात्र संशयः

ఈ నీటిమధ్య నిలిచి హృదయంలో ఏది కోరుతాడో, ఆ కోరినదే అతనికి లభించును; కోరువాడు పురుషుడైనా స్త్రీయైనా—ఇందులో సందేహము లేదు.

Verse 19

त्वया तस्याः सुतं दृष्ट्वा पुत्रवांछा कृता हृदि । तव गर्भगतो नूनं पुत्रः पुत्रि भविष्यति

నీవు ఆమె కుమారుని చూచి హృదయంలో పుత్రకాంక్ష కలిగించితివి. అందుచేత నీ గర్భస్థ శిశువు నిశ్చయంగా నీ కుమారుడగును, ఓ కుమార్తె.

Verse 20

तस्माद्विरम भद्रं ते निर्दोषासि पतिव्रते । विरराम ततः साध्वी गौतमी मरणान्नृप

కాబట్టి విరమించుము—నీకు మంగళము కలుగుగాక; హే పతివ్రతా, నీవు నిర్దోషిణివి. అప్పుడు సాధ్వి గౌతమీ, ఓ రాజా, మరణమునుండి విరమించెను.

Verse 21

श्रुत्वाऽकाशगतां वाणीं देवदूतेन भाषिताम् । दृष्ट्वा पतिं विना गर्भं वाक्यमेत दुवाच ह

ఆకాశములోనుండి ప్రతిధ్వనించిన, దేవదూత పలికిన వాణిని విని, భర్తసంయోగము లేకుండానే గర్భము ఉన్నదని చూచి, ఆమె ఈ మాటలు పలికెను.

Verse 22

अहो तीर्थप्रभावोऽयमपूर्वः प्रतिभाति मे । यत्र संजायते गर्भः स्त्रीणां शुक्ररजोविना

అహో! ఈ తీర్థప్రభావం నాకు అపూర్వముగా అనిపిస్తోంది; ఇక్కడ స్త్రీలకు శుక్రం, రజస్సు లేకున్నా గర్భం కలుగుతుంది.

Verse 23

नाहं कुत्रापि यास्यामि मुक्त्वेदं तीर्थमुत्तमम् । एवमुक्त्वा ततः साध्वी तत्रैव न्यवसत्सदा

ఈ ఉత్తమ తీర్థాన్ని విడిచి నేను ఎక్కడికీ వెళ్లను. అని చెప్పి ఆ సాధ్వి తరువాత ఎల్లప్పుడూ అక్కడే నివసించింది.

Verse 24

पुत्रं वै जनयामास सर्वलक्षणलक्षितम् । तत्र पार्थिवशार्दूल कृष्णपक्षे ऽश्विनस्य च

ఆమె అక్కడ సర్వశుభలక్షణాలతో కూడిన కుమారుని ప్రసవించింది. ఓ రాజశార్దూలా! అది ఆశ్విన మాస కృష్ణపక్షంలో జరిగింది.

Verse 25

यः पुनः कुरुते श्राद्धं तस्य वंशो न नश्यति । न प्रेतो जायते राजन्वंशे तस्य कदाचन

మరియు ఎవడు శ్రాద్ధం చేస్తాడో అతని వంశం నశించదు. ఓ రాజా! అతని వంశంలో ఎప్పుడూ ‘ప్రేత’ జన్మించదు.

Verse 26

यः पुमान्कामरहितः स्नानं तत्र समाचरेत् । श्राद्धं च पार्थिवश्रेष्ठ तस्य लोकाः सनातनाः

కామరహితుడై ఏ పురుషుడు అక్కడ స్నానం చేసి, శ్రాద్ధం కూడా చేస్తాడో, ఓ రాజశ్రేష్ఠా! అతనికి సనాతన లోకాలు లభిస్తాయి.

Verse 27

या स्त्री पुष्पफलान्येव तीर्थे चास्मिन्विसर्जयेत् । सा स्यात्पुत्रवती धन्या सौभाग्यं च प्रपद्यते

ఈ తీర్థంలో శ్రద్ధతో పుష్పఫలాలను సమర్పించే స్త్రీ పుత్రవతిగా, ధన్యురాలిగా మారి, సౌభాగ్యమూ మంగళమూ పొందుతుంది।

Verse 28

निष्कामा स्वर्गमाप्नोति दुष्प्राप्यं त्रिदशैरपि । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन यात्रां तस्य समाचरेत्

నిష్కాముడు దేవతలకైనా దుర్లభమైన స్వర్గాన్ని పొందుతాడు; కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో ఆ తీర్థయాత్రను ఆచరించాలి।