Adhyaya 94

Verse 1

सूत उवाच । तथान्या लोहयष्टिस्तु तस्मिन्क्षेत्रेऽतिशोभना । मुक्ता परशुरामेण भंक्त्वा निजकुठारकम्

సూతుడు పలికెను—ఆ పవిత్ర క్షేత్రంలో మరొక అతి శోభాయమానమైన ‘లోహయష్టి’ ఉంది. పరశురాముడు తన కుఠారాన్ని విరిచిన తరువాత దానితోనే ఆ లోహయష్టిని ప్రతిష్ఠించాడు.

Verse 2

तां दृष्ट्वा मानवः सम्यगुपवासपरायणः । मुच्यते हि स्वकात्पापात्तत्क्षणाद्विजसत्तमाः

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ఆ పవిత్ర దర్శనాన్ని చేసి ఉపవాసభక్తిలో నిమగ్నుడైన మనిషి, అదే క్షణంలో తన పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कुतः परशुरामेण भंक्त्वा निजकुठारकम् । निर्मिता लोहयष्टिः सा तत्रोत्सृष्टा च सा कुतः

ఋషులు పలికిరి—పరశురాముడు తన కుఠారాన్ని విరిచిన తరువాత ఏ ఉద్దేశంతో ఆ లోహయష్టిని నిర్మించాడు? మరి ఏ కారణంతో దానిని అక్కడ విడిచిపెట్టాడు?

Verse 4

सूत उवाच । यदा रामो ह्रदं कृत्वा तर्पयित्वा निजान्पितॄन् । गतामर्षो द्विजेन्द्राणां दत्त्वा यज्ञे वसुन्धराम्

సూతుడు పలికెను—రాముడు (పరశురాముడు) ఒక హ్రదాన్ని నిర్మించి తన పితృదేవతలకు తర్పణం చేసి, ద్విజేంద్రుల పట్ల ఉన్న కోపాన్ని విడిచి, యజ్ఞంలో భూమిని దానంగా సమర్పించినప్పుడు—

Verse 5

ततः संप्रस्थितो हृष्टो धृत्वा मनसि सागरम् । स्नानार्थं तं समादाय कुठारं भास्करप्रभम्

అనంతరం ఆయన హర్షంతో బయలుదేరి, మనసులో సముద్రాన్ని లక్ష్యంగా నిలిపెను. స్నానార్థం సూర్యప్రభలా ప్రకాశించే ఆ కుఠారాన్ని తీసుకొని సాగెను.

Verse 6

तदा स मुनिभिः प्रोक्तः सर्वैस्तत्क्षेत्रवासिभिः । वांछद्भिस्तु हितं तस्य सदा शमपरायणैः

అప్పుడు ఆ పవిత్ర క్షేత్రంలో నివసించే, నిత్యము శమపరాయణులై అతని హితాన్ని కోరిన సమస్త మునులు అతనితో ఇలా పలికారు।

Verse 7

रामराम महाभाग यद्धारयसि पाणिना । शस्त्रं पूर्णे प्रतिज्ञोऽपि तन्न युक्तं भवेत्तव

‘రామ రామ, మహాభాగా! నీవు చేతిలో ధరించిన ఆయుధం—ప్రతిజ్ఞ నెరవేరినప్పటికీ—నీకు తగినది కాదు.’

Verse 9

अनेन करसंस्थेन तव कोपः कथंचन । न यास्यति शरीरस्थस्तस्मादेनं परित्यज

‘ఇది నీ చేతిలో ఉన్నంతకాలం, శరీరంలో ఉన్న నీ కోపం ఏ విధంగానూ తొలగదు; కనుక దీనిని విడిచిపెట్టు।’

Verse 12

यदि चैनं मया मुक्तं कुठारं च द्विजोत्तमाः । ग्रहीष्यति परः कश्चिन्मम वध्यो भविष्यति

(పరశురాముడు అన్నాడు:) ‘హే ద్విజోత్తములారా! నేను ఈ కుఠారాన్ని విడిచితే, మరొకడు దానిని పట్టుకుంటాడు; అప్పుడు అతడు నా వధ్యుడవుతాడు।’

Verse 13

नापराधमिमं शक्तः सोढ़ुं चाहं कथंचन । अपि ब्राह्मणमुख्यस्य जनस्यान्यस्य का कथा

(పరశురాముడు అన్నాడు:) ‘ఈ అపరాధాన్ని నేను ఏ విధంగానూ సహించలేను—ప్రత్యేకించి అది బ్రాహ్మణముఖ్యునిపై జరిగితే; మరి ఇతరుల సంగతి ఏమని చెప్పాలి!’

Verse 14

तथापि नास्ति ते शांतिर्मुक्तेऽप्यस्मिन्द्विजोत्तमाः । गृहीतेऽपि च युष्माभिस्तस्माद्रक्ष्यः प्रयत्नतः

అయినప్పటికీ, ఓ ద్విజోత్తములారా, ఇది విడిపించినా మీకు శాంతి కలగదు. మీరు దీనిని స్వీకరించినా, కనుక దీన్ని యత్నపూర్వకంగా కాపాడవలెను.

Verse 15

ब्राह्मणा ऊचुः । यद्येवं त्वं महाभाग रक्षार्थं संप्रयच्छसि । अस्माकं तत्र भंक्त्वाशु पिंडं कृत्वा समर्पय

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—ఓ మహాభాగ, నిజంగా మా రక్షణార్థం ఏదైనా ప్రసాదించదలచితే, దానిని అక్కడే వెంటనే విరిచి ఒక ఘన పిండంగా చేసి మాకు సమర్పించుము.

Verse 16

येन रक्षामहे सर्वे परमं यवमाश्रिताः । न च गृह्णाति वा कश्चिद्गते कालांतरेऽपि च

దాని ద్వారా మేమందరం పరమ పవిత్ర ఆశ్రయాన్ని పొందుకొని రక్షింపబడుదుము; కాలాంతరం గడిచినా ఎవరూ దానిని స్వాధీనం చేసుకోలేకుండునట్లు.

Verse 17

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा रामः शस्त्रभृतां वरः । चक्रे लोहमयीं यष्टिं तं भंक्त्वा स कुठारकम्

వారి మాటలు విని, శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు తన కుఠారాన్ని విరిచి దానితో ఇనుప యష్టిని (దండాన్ని) తయారు చేసెను.

Verse 18

ततः स ब्राह्मणेंद्राणामर्पयामास सादरम् । रक्षार्थं भार्गवश्रेष्ठो विनयावनतः स्थितः

అనంతరం భార్గవశ్రేష్ఠుడైన పరశురాముడు వినయంతో వంగి నిలిచి, రక్షణార్థం బ్రాహ్మణేంద్రులకు ఆ యష్టిని సాదరంగా సమర్పించెను.

Verse 19

ब्राह्मणा ऊचुः । लोहयष्टिमिमां राम त्वत्कुठारसमुद्भवाम् । वयं संरक्षयिष्यामः पूजयिष्याम एव हि

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—హే రామా! నీ కుఠారమునుండి ఉద్భవించిన ఈ లోహయష్టిని మేము సంరక్షించి, నిశ్చయంగా పూజించెదము।

Verse 20

यथा शक्तिमयी कीर्तिः स्कन्दस्यात्र प्रतिष्ठिता । लोहयष्टिमयी तद्वत्तव राम भविष्यति

యథా ఇక్కడ స్కందుని కీర్తి శక్తి (వెళ్లు)రూపముగా ప్రతిష్ఠితమై యున్నదో, అలాగే హే రామా! నీ కీర్తి లోహయష్టిరూపముగా ఇక్కడ ప్రతిష్ఠితమగును।

Verse 21

भ्रष्टराज्यस्तु यो राजा एनामाराधयिष्यति । स्वं राज्यमचिरात्प्राप्य स प्रतापी भविष्यति

రాజ్యభ్రష్టుడైన ఏ రాజైనను దీనిని ఆరాధించునట్లయితే, అతడు అచిరకాలములోనే తన రాజ్యమును తిరిగి పొంది ప్రతాపవంతుడగును।

Verse 22

विद्याकृते द्विजो वा यः सदैनां पूजयिष्यति । स विद्यां परमां प्राप्य सर्वज्ञत्वं प्रपत्स्यते

విద్యార్థముగా ఏ ద్విజుడైనను దీనిని నిత్యం పూజించునట్లయితే, అతడు పరమ విద్యను పొంది సర్వజ్ఞత్వమును పొందును।

Verse 23

अपुत्रो वा नरो योऽथ नारी वा पूजयिष्यति । एतां यष्टिं त्वदीयां च पुत्रवान्स भविष्यति

పుత్రహీనుడైన పురుషుడైనా గాని, స్త్రీయైనా గాని—నీ ఈ యష్టిని పూజించునట్లయితే, అతడు/ఆమె సంతానవంతుడగును/సంతానవతియగును।

Verse 24

उपवासपरो भूत्वा यश्चैनां पूजयिष्यति । आश्विनस्यासिते पक्षे चतुर्दश्यां विशेषतः

ఉపవాసనిష్ఠతో ఈ దేవిని పూజించువాడు—ప్రత్యేకంగా ఆశ్విన మాస కృష్ణపక్ష చతుర్దశిన—విశేష పుణ్యఫలాన్ని పొందును।

Verse 25

एवं श्रुत्वा ततो रामस्तेषामेव द्विजन्मनाम् । प्रणम्य प्रययौ तूर्णं समुद्रसदनं प्रति

ఇది విని రాముడు ఆ ద్విజ బ్రాహ్మణులకు నమస్కరించి, వేగంగా సముద్రధామం వైపు బయలుదేరెను।

Verse 26

तेऽपि विप्रास्ततस्तस्याश्चक्रुः प्रासादमुत्तमम् । तत्र संस्थाय तां चक्रुस्ततः पूजासमाहिताः

ఆ బ్రాహ్మణులు ఆమెకొరకు ఉత్తమ ప్రాసాదం (ఆలయం) నిర్మించారు; అక్కడ ఆమెను ప్రతిష్ఠించి, ఏకాగ్రభక్తితో పూజ నిర్వహించారు।

Verse 27

प्राप्नुवंति च तत्पार्श्वात्कामानेव हृदि स्थितान् । सुस्तोकेनाऽपि कालेन दुर्लभास्त्रिदशैरपि

ఆ పవిత్ర సన్నిధి వల్ల జనులు హృదయంలో ఉన్న కోరికలనే పొందుతారు—అతి స్వల్పకాలంలోనే—దేవతలకూ దుర్లభమైన వరాలు సైతం।

Verse 94

कुठारश्चैव विप्रेंद्रा रुद्रतेजोद्भवेन च । लोहेन निर्मितः पूर्वमक्षयो विश्वकर्मणा

ఓ విప్రశ్రేష్ఠులారా! రుద్రతేజస్సు నుండి జనించిన ఇనుముతో నిర్మితమైన ఒక కుఠారము (పరశువు) కూడా పూర్వం విశ్వకర్మచే చేయబడెను; అది స్వభావతః అక్షయము।