Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 88

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येंऽबावृद्धामाहात्म्यवर्णनंनामाष्टाशीतितमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmyeṃ'bāvṛddhāmāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭāśītitamo'dhyāyaḥ

Translation

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి సహస్ర శ్లోకసంహితలో, షష్ఠ భాగమైన నాగరఖండంలోని హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘అంబావృద్ధామాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే అష్టాశీతితమ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-समाप्तिसूचक (quotative/closure particle)

• श्रीस्कांदे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Text-location)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative); एकवचन; कर्मधारय (श्रीमान् स्कन्दः)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Text-location)
• Type: Noun
• Root: महा + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative); एकवचन; कर्मधारय

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the (collection) of eighty-one thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative); एकवचन; द्विगु-समास (एकाशीतिसहस्र-सङ्ख्याविशेषण) विशेषण (qualifying 'संहितायाम्')

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Text-location)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative); एकवचन

• षष्ठे: in the sixth
• षष्ठे: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: षष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative); एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal) विशेषण (qualifying 'नागरखण्डे')

• नागरखण्डे: in the Nāgara-khaṇḍa section
• नागरखण्डे: Adhikarana (Text-location)
• Type: Noun
• Root: नागर + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative); एकवचन; तत्पुरुष (नागरस्य खण्डः)

• हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Māhātmya of the Hāṭakeśvara sacred field
• हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Text-location)
• Type: Noun
• Root: हाटकेश्वर + क्षेत्र + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative); एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (हाटकेश्वरस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यम्)

• अबावृद्धामाहात्म्यवर्णनम्: the narration of the Māhātmya of Abāvṛddhā
• अबावृद्धामाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Title/Subject)
• Type: Noun
• Root: अबावृद्धा + माहात्म्य + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (अबावृद्धायाः माहात्म्यस्य वर्णनम्)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Naming marker)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (indeclinable meaning 'named/called')

• अष्टाशीतितमः: eighty-eighth
• अष्टाशीतितमः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अष्टाशीति + तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal: 88th) विशेषण (qualifying 'अध्यायः')

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Title/Subject)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); एकवचन

Speaker

Colophon / compiler’s rubric (not a narrative speaker)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra; Ambāvṛddhā-māhātmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: scribes or reciters concluding a chapter, palm-leaf or paper folios, a small shrine in the background signifying the kṣetra being praised.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Nāgara Khaṇḍa
• Hāṭakeśvara-kṣetra
• Ambāvṛddhā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

This is a colophon marking completion of a māhātmya section, emphasizing the text’s focus on sacred geography and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Hāṭakeśvara-kṣetra, specifically through the Ambāvṛddhā Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a chapter-ending colophon providing bibliographic and structural information.