Adhyaya 86
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 86

Adhyaya 86

ఈ అధ్యాయంలో సప్తవింశతికా దేవి తీర్థమాహాత్మ్యం వర్ణించబడింది. సూతుడు చెబుతాడు—దక్షుని ఇరవైఏడు కుమార్తెలు నక్షత్రరూపాలుగా ప్రసిద్ధి; వారు సోమునికి భార్యలు. కానీ రోహిణిపై సోముని అధిక అనురాగం వల్ల మిగిలిన కుమార్తెలు దుఃఖించి, సౌభాగ్యహాని మరియు భర్త పరిత్యాగ భయంతో బాధపడ్డారు. వారు ఆ క్షేత్రంలో తపస్సు చేసి దుర్గాదేవిని ప్రతిష్ఠించి నిరంతర నైవేద్య-పూజలతో ప్రసన్నం చేశారు. దేవి వరమిచ్చి—వారి దాంపత్య సౌభాగ్యం పునఃస్థాపితమవుతుంది, పరిత్యాగ/వియోగ దుఃఖం తొలగుతుంది అని అనుగ్రహించింది. తదుపరి వ్రతవిధానం చెప్పబడుతుంది—చతుర్దశినాడు ఉపవాసంతో భక్తిపూర్వక పూజ, ఒక సంవత్సరం ఏకాగ్ర సాధన, అలాగే వ్రత గంభీరతకు సూచనగా క్షార/లవణాదులను వర్జించడం. ప్రత్యేకంగా ఆశ్వయుజ శుక్ల నవమి అర్ధరాత్రి పూజ చేస్తే తీవ్రమైన, దీర్ఘకాల సౌభాగ్యం లభిస్తుందని పేర్కొంటుంది. తరువాత చంద్రకథలో శూలపాణి సోముని రాజయక్ష్మా గురించి దక్షుణ్ణి ప్రశ్నిస్తాడు; దక్షుడు శాపకారణం వివరిస్తాడు; శివుడు సమతుల్యత కోసం సోముడు అన్ని భార్యలను సమానంగా చూడాలని ఆజ్ఞాపించి, దాని ఫలితంగా శుక్ల-కృష్ణ పక్షాల వృద్ధి-క్షయాలు ఏర్పడతాయని చెబుతాడు. చివరగా దేవి క్షేత్రంలో నిత్యంగా నిలిచి స్త్రీల సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుందని, అష్టమినాడు శుచిగా పఠిస్తే సౌభాగ్యసిద్ధి కలుగుతుందని నిర్దేశిస్తుంది.

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । अथान्यापि च तत्रास्ति सप्तविंशतिका तथा । नक्षत्रैः स्थापिता देवी वांछितस्य प्रदायिनी

సూతుడు పలికెను—అక్కడ నక్షత్రములచే ప్రతిష్ఠింపబడిన ‘సప్తవింశతికా’ అనే మరొక దేవి ఉంది; ఆమె భక్తుల కోరినదంతా ప్రసాదించును।

Verse 2

दक्षस्य तनया पूर्वं सप्तविंशतिसंख्यया । उद्वाहिता हि सोमेन पूर्वं ब्राह्मणसत्तमाः

హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా, పూర్వకాలమున దక్షుని కుమార్తెలు—ఇరవైఏడు సంఖ్యలో—సోమునికి (చంద్రదేవునికి) వివాహముగా ఇవ్వబడిరి।

Verse 3

तासां मध्ये ऽभवच्चैका रोहिणी तस्य वल्लभा । प्राणेभ्योऽपि सदासक्तस्तया सार्धं स तिष्ठति

వారిలో రోహిణీ అనే ఒక్కదే అతనికి ప్రియతమగా నిలిచెను. అతడు తన ప్రాణాలకన్నా ఎక్కువగా ఆమెపై ఆసక్తితో ఎల్లప్పుడూ ఆమెతోనే ఉండెను।

Verse 4

ततो दौर्भाग्यसंतप्ताः सर्वा स्ता दक्षकन्यकाः । वैराग्यं परमं गत्वा क्षेत्रेऽस्मिंस्तपसि स्थिताः

అప్పుడు దుర్భాగ్యంతో దగ్ధమైన దక్షకన్యలందరూ పరమ వైరాగ్యాన్ని పొందించి, ఈ పుణ్యక్షేత్రములో తపస్సులో నిలిచిరి।

Verse 5

संस्थाप्य देवतां दुर्गां श्रद्धया परया युताः । बलिपूजोपहारैस्तां पूजयंत्यः सुरेश्वरीम्

వారు పరమ శ్రద్ధతో దేవీ దుర్గను ప్రతిష్ఠించి, బలి, పూజ, ఉపహారములతో ఆ సురేశ్వరిని ఆరాధించిరి।

Verse 6

ततः कालेन महता तासां सा तुष्टिमभ्यगात् । अब्रवीच्च प्रतुष्टोऽहं वरं दास्यामि पुत्रिकाः

దీర్ఘకాలానంతరం దేవి వారిపై ప్రసన్నమై పలికింది—“నేను పూర్తిగా తృప్తి చెందాను; కుమార్తెలారా, మీకు వరం ప్రసాదిస్తాను।”

Verse 7

तस्मात्तत्प्रार्थ्यतां चित्ते यद्युष्माकं व्यवस्थितम् । सर्वं दास्याम्यसंदिग्धं यद्युष्माकं हृदि स्थितम्

కాబట్టి మీ మనస్సులో దృఢంగా నిశ్చయమైనదాన్ని కోరండి. మీ హృదయంలో నిలిచినదంతా నేను సందేహం లేకుండా ప్రసాదిస్తాను।

Verse 8

ततः प्रोचुश्च ताः सर्वाः प्रसादात्तव वांछितम् । अस्माकं विद्यते देवि यावत्त्रैलोक्यसंस्थितम्

అప్పుడు వారందరూ పలికారు—“దేవీ, నీ ప్రసాదంతో మా అభీష్ట కోరిక త్రిలోకము నిలిచినంతకాలం నిలవాలి।”

Verse 9

एकं पत्युः सुखं मुक्त्वा यत्सौभाग्यसमुद्भवम् । तस्मात्तद्देहि चास्माकं यदि तुष्टासि चंडिके

భర్త సౌభాగ్యమునుండి పుట్టే ఆ ఒక్క సుఖం తప్ప మేము అన్నిటినీ కోల్పోయాము. కనుక, హే చండికే, నీవు ప్రసన్నమైతే అది మాకు ప్రసాదించు।

Verse 10

वयं दौर्भाग्यदोषेण सर्वाः क्लेशं परं गताः । न शक्नुमः प्रियान्प्राणान्देहे धर्तुं कथंचन

దౌర్భాగ్య దోషముచేత మేమందరం పరమ క్లేశంలో పడ్డాము; ఏ విధంగానూ మా ప్రియ ప్రాణాలను దేహంలో నిలుపుకోలేకపోతున్నాము।

Verse 11

श्रीदेव्युवाच । अद्यप्रभृति युष्माकं सौभाग्यं पतिसंभवम् । मत्प्रसादादसंदिग्धं भविष्यति सुखोदयम्

శ్రీదేవి పలికెను—ఈ రోజు నుండీ మీ పతిసంబంధమైన సౌభాగ్యం నా ప్రసాదముచేత నిస్సందేహంగా సుఖోదయానికి కారణమగును.

Verse 12

अन्यापि या पतित्यक्ता स्त्री मामत्र स्थितां सदा । पूजयिष्यति सद्भक्तया चतुर्दश्यामुपोषिता

పతిచే త్యజింపబడిన స్త్రీయైనను, చతుర్దశినాడు ఉపవాసముండి ఇక్కడ సదా నివసించే నన్ను సద్భక్తితో పూజించునట్లయితే నా కృపను పొందును.

Verse 13

सा भविष्यति सौभाग्ययु्क्ता पुत्रवती सती । यावत्संवत्सरं तावदेकभक्तपरायणा

ఆమె సౌభాగ్యవతిగా, పుత్రవతిగా, సతిగా భవించును; ఒక సంవత్సరం వరకు ఏకభక్త వ్రతంలో ఏకాగ్రంగా నిలుచును.

Verse 14

अक्षारलवणाशा या नारी मां पूजयिष्यति । न तस्याः पतिजं दुःखं दौर्भाग्यं वा भविष्यति

క్షారమును లవణమును వర్జించి నన్ను పూజించు స్త్రీకి పతిజన్య దుఃఖముగాని దౌర్భాగ్యముగాని కలుగదు.

Verse 15

आश्विनस्य सिते पक्षे संप्राप्ते नवमीदिने । उपवासपरा या मां निशीथे पूजयिष्यति । तस्याः सौभाग्यमत्युग्रं सर्वदा वै भविष्यति

ఆశ్విన శుక్లపక్షంలో నవమి తిథి వచ్చినప్పుడు ఉపవాసపరాయణగా ఉండి నిశీథకాలంలో నన్ను పూజించు స్త్రీకి సౌభాగ్యం సదా అత్యంత ప్రబలముగా ఉండును.

Verse 16

एवमुक्त्वा तु सा देवी विरराम द्विजोत्तमाः । ताश्च सर्वाः सुसंहृष्टा जग्मुर्दक्षस्य मंदिरम्

ఇట్లు పలికి ఆ దేవి మౌనమైంది, ఓ ద్విజోత్తమా. ఆ స్త్రీలందరూ పరమానందంతో దక్షుని మందిరానికి వెళ్లిరి.

Verse 17

एतस्मिन्नंतरे दक्ष आहूतः शूलपाणिना । प्रोक्तः कस्मात्त्वया चन्द्रो यक्ष्मणा संनियोजितः । तदयुक्तं कृतं दक्ष जामाताऽयं यतस्तव

ఇంతలో శూలపాణి (శివుడు) దక్షుణ్ని పిలిపించి ఇలా అన్నాడు—“నీవెందుకు చంద్రుణ్ని యక్ష్మా (క్షయ)తో బాధింపజేశావు? ఓ దక్షా, ఇది అనుచితం; అతడు నీ అల్లుడు.”

Verse 18

दक्ष उवाच । अनेन तनया मह्यमष्टाविंशतिसंख्यया । ऊढा अखण्डचारित्रास्तास्त्यक्ता दोषवर्जिताः । मुक्त्वैकां रोहिणीं देव निषिद्धेन मयाऽसकृत्

దక్షుడు అన్నాడు—“ఓ దేవా, ఇతడు నా ఇరవై ఎనిమిది కుమార్తెలను వివాహం చేసుకున్నాడు; వారు నిర్దోషులు, అఖండచారిత్ర్యవంతులు అయినా వారిని విడిచిపెట్టాడు. ఒక్క రోహిణిని మాత్రమే వదలక—నేను ఎన్నిసార్లు నిషేధించినా.”

Verse 19

ततो मयाऽतिकोपेन नियुक्तो राजयक्ष्मणा । असत्यजल्पको मन्दः कामदेववशं गतः

అందుచేత నేను తీవ్రమైన కోపంతో అతనికి రాజయక్ష్మా (క్షయ)ను విధించాను. ఆ మందబుద్ధి అసత్యవాది కామదేవుని వశమయ్యాడు.

Verse 20

श्रीभगवानुवाच । अद्यप्रभृति सर्वासां समं स प्रचरिष्यति । मद्वाक्यान्नात्र संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्

శ్రీభగవానుడు అన్నాడు—“ఈ రోజు నుండి అతడు అందరినీ సమానంగా గౌరవించి ప్రవర్తిస్తాడు. నా వాక్యమునందు సందేహం లేదు; నేను పలికినది సత్యం.”

Verse 21

त्वयापि यद्वचः प्रोक्तमसत्यं स्यान्न तत्क्वचित् । तस्मादेष क्षयं पक्षं वृद्धिं पक्षं प्रयास्यति

నీవు పలికిన వాక్యమూ ఎప్పటికీ అసత్యం కాబోదు. అందువల్ల అతడు కృష్ణపక్షమును, శుక్లపక్షమును రెండింటినీ అనుభవించును.

Verse 22

दक्षोऽपि बाढमित्येव तत्प्रोक्त्वा च ययौ गृहम् । चंद्रस्तु दक्षकन्यास्ताः समं पश्यति सर्वदा

దక్షుడు కూడా “తథాస్తు” అని మాత్రమే చెప్పి గృహానికి వెళ్లిపోయెను. ఆపై చంద్రుడు దక్షకన్యలను ఎల్లప్పుడూ సమానంగా దర్శించెను.

Verse 23

गच्छमानः क्षयं पक्षं वृद्धिं पक्षं च सद्द्विजाः । सापि देवी ततः प्रोक्ता सप्तविंशतिका क्षितौ । सर्वसौभाग्यदा स्त्रीणां तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिता

హే సద్ద్విజులారా, అతడు కృష్ణపక్షమును శుక్లపక్షమును గమించుచున్నందున, ఆ దేవి భూమిపై ‘సప్తవింశతికా’ (ఇరవైఏడు) అని ప్రసిద్ధి పొందింది. ఆ క్షేత్రంలో స్థితమై ఆమె స్త్రీలకు సమస్త సౌభాగ్యమును ప్రసాదించును.

Verse 24

यश्चैतत्पुरतस्तस्याः संप्राप्ते चाष्टमीदिने । शुचिर्भूत्वा पठेद्भक्त्या स सौभाग्यमवाप्नुयात्

అష్టమీ దినము వచ్చినప్పుడు శుచిగా ఉండి ఆ దేవి సమక్షంలో భక్తితో దీనిని పఠించువాడు సౌభాగ్యమును పొందును.